Մելիտոպոլ (քաղաք, Ուկրաինա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Մելիտոպոլ
ուկր.՝ Мелітополь
Դրոշ Զինանշան
Prapor of Melitopol.gif Melitopol COA.png

Melitopol from TV tower.jpg
Կոորդինատներ: 46°50′0″ հս․ լ. 35°22′0″ ավ. ե. / 46.83333° հս․. լ. 35.36667° ավ. ե. / 46.83333; 35.36667
Երկիր Ուկրաինա Ուկրաինա
Մարզ Զապորոժիեի մարզ
Շրջան Մելիտոպոլի շրջան
Հիմնադրված է 1784 թ.
Մակերես 49,66[1] կմ²
Կլիմայի տեսակ բարեխառն-մայրցամաքային
Խոսվող լեզուներ Ուկրաիներեն, Ռուսերեն[2]
Բնակչություն 156 962[3] մարդ (2012)
Խտություն 3195 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ ուկրաինացիներ, ռուսներ
Ժամային գոտի UTC+2, ամառը UTC+3
Հեռախոսային կոդ 619(2)
Փոստային ինդեքսներ 72300
Պաշտոնական կայք mlt.gov.ua
##Մելիտոպոլ (քաղաք, Ուկրաինա) (Ուկրաինա)
Red pog.png

Մելիտոպոլ (ուկր.՝ Мелітополь, հուն.՝ Μελιτόπολη — «մեղրի քաղաք»), քաղաք Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզի Մելիտոպոլի շրջանում։ Մելիտոպոլի շրջանի վարչական կենտրոնն է:

Նախկին անվանումներն են՝ Կիզ-Յար (մինչև 1816 թվականը), Նովոալեքսանդրովկա (մինչև 1842 թվականը):

Գտնվում է Մոլոչնայա գետի ափին, Մոլոչնի լիմանի մոտ, որը գտնվում է Ազովի ծովի հարևանությամբ:

Քաղաքում գտնվում է Մելիտոպոլ երկաթուղային կայարանը՝ Ղրիմ տանող ճանապարհի տրանզիտային կետը:

Քաղաքից 10 կմ հեռավորության վրա գտնվում է «Քարե գերեզման» (ուկր.՝ Кам'яна́ моги́ла) բնական հուշարձանը:

Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մելիտոպոլում և Մելիտոպոլի շրջանում կլիման չափավոր ցամաքային է շոգ, չոր ամառներով, հաճախակի են լինում երաշտներ և չորահողմեր, ձմեռը համեմատաբար ցուրտ է, սակավաձյուն է, դիտվում են փոշու փոթորիկներ: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +9,4 ˚C: Ամենացուրտ ամսվա (հունվար) միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3,5 ˚C-ից մինչև -4,5 ˚C-ի միջև, իսկ ամենատաք ամսվա (հուլիս) ջերմաստիճանը՝ 22,5-23,5 ˚C-ի միջև: Տեղումների տարեկան քանակը կազմում է 400-450 մմ: Ամռան սեզոնը Մելիտոպոլում սկսվում է մայիսի 10-ից և տևում է 126-128 օր, երբեմն մինչև սեպտեմբերի կեսերը: Տեղումները թափվում են կարճատև հորդառատ անձրևների տեսքով: Երկու-երեք ամառներից մոտավորապես մեկը լինում է շատ շոգ և չոր, ուղեկցվում է չորահողմերով: Աշունը Մելիտոպոլում այն տարվա եղանակն է, երբ օրական միջին ջերմաստիճանն իջնում է +15 ˚C-ից: Սեպտեմբերի վերջին և հոկտեմբերի սկզբին դիտվում են առաջին ցուրտ եղանակները: Տեղումները թափվում են անձրևների տեսքով, իսկ երբեմն ձյան տեսքով: Գերիշխում են հյուսիս-արևելյան քամիները.[4]:

Ռելիեֆ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի և շրջանի տարածքը հիմնականում գտնվում է Մերձսևծովյան ցածրավայրում: Իրենից ներկայացնում է հարթ, թեթևակի դեպի հարավ թեքված հարթավայր, որը հասնում է մինչև Սև և Ազովի ծովերը։

Հյուսիս-արևելքում շրջանի սահմանի մեջ է մտնում Մերձազովյան դաշտավայրը, որտեղ բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 150-250 և ավելի մետր: Ամենախոշոր ջրագրական համակարգը Մոլոչնայա գետն է (197 կմ երկարություն, 3450 կմ² ավազանի մակերես), որը թափվում է Մոլոչնի լիմանի մեջ (168 կմ² մակերես): Մոլոչնայա գետի հիմնական վտակներն են՝ Չինգուլ (աջ), Կուրոշանի (Կրուլման), Յուշանլի, Արաբկա (ձախ):

Արևմուտքում Մոլոչնի լիմանի մեջ թափվում է Տաշչենակ գետը: Գետի հովիտն ունի սեղանակերպ տեսք, որի լայնությունը գետի միջին հոսանքում տատանվում է 2-5 կմ-ի միջև, իսկ Մոլոչնի լիմանի շրջանում կազմում է 9 և ավելի կիլոմետր: Հովտի լանջերն անհամաչափ են:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մելիտոպոլի երկաթուղային կայարան

Մելոտոպոլյան տափաստաններում՝ փոխարինելով միմյանց, բնակվել են բազմաթիվ քոչվորական ժողովուրդներ՝ սկյութներ (մ.թ.ա. 7-րդ դարից), հոներ (մ.թ. 4-րդ դարից), ավարներ (6-րդ դարից), խազարներ (8-րդ դարից), պեչենեգներ (10-րդ դարից), թաթարներ (13-րդ դարից):

1783 թվականից Մելոտոպոլի տարածքը մտել է Ռուսական կայսրության կազմի մեջ: 1784 թվականի փետրվարի 2-ին ստեղծվել է Մելոտոպոլի գավառը, որի կենտրոնը պետք է դառնար Մելիտոպոլ քաղաքը: Քաղաքի անվանումն առաջացել է հին հուն․՝ μέλι «մեղր» (սեռական հոլով՝ μέλιτος) և πόλις «Պոլիս, քաղաք»[5]), Մոլոչնի լիմանի մոտ ժամանականին իբր գոյություն ունեցող Մելիտե հունական գաղութի հիշատակին[6], և այժմ «մեղրի քաղաք» անվանումը հաճախ օգտագործվում է որպես Մելոտոպոլի ոչ պաշտոնական անվանում: Սակայն, շրջանի թույլ բնակեցված լինելու պատճառով քաղաքն այդպես էլ չի հիմնադրվել: Երկար ժամանակ գավառը մայրաքաղաք չի ունեցել, այնուհետև 1796-1797 թվականները մայրաքաղաք է եղել Տոկմակ քաղաքը, իսկ 1801 թվականից՝ Օրեխով քաղաքը:

17-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին ժամանակակից Մելիտոպոլի տեղում գոյություն է ունեցել նոգայական Կիզ-Յար գյուղը, իսկ 1814 թվականին գյուղի տեղում հիմնադրվել է Նովոալեքսանդրովկա ավանը: Հայտնի չէ, թե երբ է հիմնադրվել Մելիտոպոլ քաղաքը, այդ պատճառով որպես հիմնադրման թվական են համարվում 1784-1814 թվականների միջև ընկած թվականներից որևէ մեկը[7]:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 156 962 մարդ[8], իսկ 2013 թվականի դրությամբ՝ 156,984 մարդ: Բնակավայրը զբաղեցնում է 49,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3195 մարդ/կմ²։ Մելիտոպոլ քաղաքը համարվում է Զապորոժիեի մարզի երկրորդ և Ուկրաինայի 34-րդ խոշոր քաղաքը:

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ուկրաինայի ռադայի կայքում համայնքների ցանկ, համայնքի տվյալներ։ (ուկր.)
  2. «Ռուսերենը դարձավ Զապորոժիեի մարզի համար մարզային լեզու»։ korrespondent.net։ 16.08.2012։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-08-18-ին  (ուկր.)
  3. «""Чисельність наявного населення України на 1 січня 2012 року"" ժողովածու, պատրաստված է Ուկրաինայի վիճակագրության պետական կոմիտեի կողմից»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-11-29-ին  (ուկր.)
  4. Մելիտոպոլի բնությունը
  5. «Тайна географических названий», Сергеев И. В. — Москва: 'Детская литература', 1963 — с.236
  6. История городов и сел Украинской ССР. Запорожская область. / Ин.-т истории АН УССР-К.: Глав.ред. Украинской Сов. Энциклопедии, 1981 г. 728 с.
  7. «Сколько лет Мелитополю?», статья в «Мелитопольских ведомостях».
  8. «Міста та райони Запорізької області за 2009 рік: статистичний щорічник», под ред. В. П. Головешко, ответственный за выпуск Г. Ф. Песочина, Государственный комитет статистики Украины, главное управление статистики в Запорожской области, 272 с.
  9. «Мелитополь — Брив-ла-Гайард: чужая родня», статья в «Мелитопольских Ведомостях»
  10. «Международные отношения»։ Инвестиционный портал։ Վերցված է 2014-04-17 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]