Մեդինա Ասաարա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Մեդինա Ասաարա
Medina Azahara
Mezquita de Medina Azahara.jpg
Տեսակամրոց
ՀասցեԻսպանիա Իսպանիա
Վարչական միավորԿորդովա[1]
ԵրկիրԻսպանիա
Կառուցված10-րդ դար
ԿառուցողԱբդ Ար Ռահման 3-րդ ալ-Նասիր
Ունի ձևՈւղղակնյուն կառույց
Կոորդինատներ: 37°53′9.60000010001″ հս․ լ. 4°52′3.500000100039″ ամ. ե. / 37.8860000000277779° հս․. լ. 4.86763888891667751° ավ. ե. / 37.8860000000277779; 4.86763888891667751
Medina Azahara Վիքիպահեստում
Mezquita Alhama - Medina Azahara.jpg

Մեդինա Ասաարա (արաբ.مدينة الزهراء‎‎ Madīnat al-Zahrā', ), ավերակներ են արաբական ծագման պալատ-քաղաքի, որը կառուցվել էր Օմայյան Խալիֆ Աբդ Ար Ռահման 3-րդ ալ-Նասիրի հրամանով (921-961), Կորդովա, Իսպանիա: Այն միջնադարյան մուսուլմանական քաղաք էր և Ալ-Անդալուզիայի կամ Մուսուլմանական Իսպանիայի դե ֆակտո մայրաքաղաքը, քանի որ վարչակազմի և կառավարության սիրտը քաղաքի ներսում էր գտնվում: Կառուցողական աշխատանքները սկսվել են 936-940-ական թվականներին: Քաղաքն ունի հանդիսավոր ընդունելության սրահներ, մզկիթներ, այգիներ, բարաքներ, զորանոցներ և այլն:

Ամրոցի կառուցման դրդապատճառը հիմնականում քաղաքա-գաղափարական էր. Խալիֆի արժանապատվությունը ստիպում էր կառուցել նոր քաղաք որպես իր ուժի և հզորության խորհրդանիշ: Առաջին հերթին այն ցույց տվեց իր առավելությունը մրցակիցներից: Ըստ մի լեգենդի՝ քաղաքը կառուցվել է ի նշան Խալիֆի սիրելի Ասաարայի:

Համալիրն ընդարձակվել է Աբդ Ար Ռահման 3-րդ ալ-Նասիրի որդի Ալ Աքմանի օրոք(961-976 թթ.), սակայն, նրա մահվանից հետո այն աստիճանաբար դադարեց իշխանության կենտրոնը լինելուց:

1010 թվականին, այն տուժել է քաղաքացիական պատերազմից, իսկ հետո լքվել է:

Քաղաքի ավերակների պեղումները սկսվել են 1910-ական թվականներին: Ներկայումս պեղվել է 112 հեկտարից միայն 10 հեկտար տարածությունը, սակայն այդ տարածության մեջ է մտնում նաև քաղաքի կենտրոնական մասը:

Թանգարանը, որը այժմ գործում է քաղաքի տարածքում, կառուցվել է այնպես, որ ավերակների վնասումը հասցվի նվազագույնի:

Pórtico - Medina Azahara (3).jpg

Տեղադրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է Կորդովայից 6,4 կմ արևմուտք, Սիերա Մորենայի ստորոտում: Ձգված է հյուսիսց հարավ Ջաբալ-ալ-Արուսի լանջերին, Գուադալաքվիր գետի հովտում:

Տեղագրությունը վճռորոշ դեր է խաղացել ամրոցի կառուցման գործում: Հաշվի առնելով քաղաքի անհարթ դիրքը այն բաժանվել է երեք մասի: Ի տարբերություն մուսուլմանների քաղաքների,սովորաբար ունեցող քաոսային նախագծերի, Ասաարան ուներ ուղղանկյունի տեսք,որն ամբողջությամբ կազմում է մոտ 112 հեկտար:

Սիեռա Մորենայի լանջին կառուցված լինելու փաստը նաև քաղաքական առավելություն է տվել քաղաքին, այդ կերպ ավելի հեշտ էր պահպանել կապը շրջակայքի ամրոցների և բնակավայրերի հետ:

Քաղաքից դուրս, սակայն նրան բավական մոտ երկու այլ շինություններ էին գտնվում, որոնցից մեկը, մի մեծ վիլլա՝ գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոն էր, իսկ մյուսը հսկայական ուղղանկյունաձև շինություն, հավանաբար եղել է բարաքներ:

Պալատի դիրքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պալատը կառուցվել է հին հռոմեական ջրանցքի մոտ, որը հնարավորություն է տվել հետագայում մշտական ջրով ապահովել ավելի բարձր շրջանները:

Cordoba - Medina Azahara (5723934010).jpg

Ամրոցի կառուցման առաջին փուլը տևել է բավականին կարճ ժամանակ, 936 կամ 940 թվականին սկսվել են աշխատանքները, մզկիթի կառուցումն ավարտվել է 941 թվականին, իսկ 945 թվականին Խալիֆն այդտեղ է փոխադրել իր նստավայրը, չնայած շինարարական աշխատանքները տևել են տասնյակ տարիներ: Ընդունելության սրահի կառուցումը թվագրվում է 953-957-ական թվականներին:

Այգիները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում գոնե երեք այգի կար, փոքր այգին, որ կոչվում էր նաև «Արքայազնի այգի», գտնվում էր բարձր տերասայի վրա: Այն նախատեսված էր ազնվականների, հարուստների և հզորների համար. բոլոր նրանց, ովքեր հաճախ էին լինում ամրոցում:

Երկու առավել ցածր տերասաների վրա ձևական Իսլամական այգիներ էին: Արևմտյան այգին քաղաքի ամենացածր տերասայի վրա էր գտնվում: Միջին տերասայի վրա կառուցված այգին, որտեղ կար ընդունելության սրահ, հայտնի էր որպես Ռիկո սրահ, ուներ տաղավար, որը շրջապատված էր ուղղանկյուն լողավազաններով:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը, որի ծաղկման շրջանը տևել է մոտ 80 տարի, կառուցվել է Խալիֆ Աբդ-Ար-Ռահման Երրորդի հրամանով 936-940-ական թվականներից սկսած:

928 թ.-ին, երբ նա իրեն հռչակեց Խալիֆ՝ աշխարհին իր ուժը ցույց տալու համար որոշեց ամրոց-քաղաք կառուցել Կորդովայից 5 կմ հեռավորության վրա:

1010 թվականին քաղաքն ավերվեց քաղաքացիական պատերազմի արդյունքում, որը հանգեցրեց Կորդովայի Խալիֆայության լուծարմանը: Արշավանքն արդյունավետորեն ջնջեց քաղաքը քարտեզից:

Հայտնի լեգենդն ամրոցի անվան մասին պատմում է, որ քաղաքը Ասաարաը կոչվեց այն ժամանակվանից, երբ Խալիֆը իր սիրելի հարճ Ասաարայի արձանը կանգնեցրեց մուտքի մոտ: Մյուները, երևակայելով Խալիֆի պահանջկոտ սիրուհուն, ասում են, թե քաղաքն ուղղակի նվեր էր նրան: Սակայն ճշմարտությունը թերևս այն է, որ քաղաքը կառուցվել է ավելի շատ քաղաքական նպատակներով, քան սիրուց դրդված: Աբդ-Ար-Ռահման Երրորդը հրամայել է քաղաքի կառուցումն սկսել այն ժամանակ, երբ ինքը դեռ նոր էր վերջացրել իր իշխանության ամրապնդումը Պիրենեյան թերակզղում և Հյուսիսային Աֆրիկայի կառավարման համար մրցակցության մեջ էր մտել Ֆաթիմյան դինաստիայի հետ: Արաբերենում Ասաարա նշանակում է փայլուն, պայծառ կամ ծաղկուն, որն առավել կապվում է իշխանության և փառքի, քան սիրո հետ: Աս-Սաարան առավել հայտնի էր, քանի որ Մուհամեդ Մարգարեի դստեր անունն էր Ֆաթիմա Աս-Սաարա: Եվ, որպես այդպիսն Հյուսիսային Աֆրիկայի Ֆաթիմյան դինաստիայում բազմաթիվ շենքեր և ամրոցներ են կոչվել նրա անունով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Barrucand, Marianne; Achim Bednorz (2002). Moorish Architecture in Andalusia. Taschen.
  • D. Fairchild Ruggles, Gardens, Landscape, and Vision in the Palaces of Islamic Spain, Philadelphia: Pennsylvania State University Press, 2000
  • D. F. Ruggles, “Historiography and the Rediscovery of Madinat al-Zahra',” Islamic Studies (Islamabad), 30 (1991): 129-40
  • Triano, Antonio Vallejo, "Madinat Al-Zahra; Transformation of a Caliphal City", in Revisiting al-Andalus: perspectives on the material culture of Islamic Iberia and beyond, Editors: Glaire D. Anderson, Mariam Rosser-Owen, BRILL, 2007, ISBN 90-04-16227-5, ISBN 978-90-04-16227-3, google books

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Monuments database — 2017.