Մարմարե քարանձավ (Կոսովո)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարմարե քարանձավ
Shpella e gadimes foto Arben Llapashtica.jpg
Տեսակքարանձավ
ԵրկիրFlag of Kosovo.svg Կոսովո
Հայտնաբերման տարի1966

Մարմարե քարանձավ (ալբ․՝ Shpella e Gadimës, նաև Shpella Mermerit, սերբ.՝ Мермерна пећина/Mermerna pećina), քարանձավ Կոսովոյի Հանրապետության Լիպլյան մունիցիպալիտետի Ներքին Գադիմե գյուղի (սերբ.՝ Доње Гадимље) մոտ։ Գտնվում է Ժագովացի լեռնաշղթայի արևմուտքում՝ Պրիշտինայից մոտ 20 կիլոմետր հարավ, Սկոպյեի ճանապարհի մոտ։ Քարանձավի մուտքերը գտնվում են Կլիսիր (ալբ․՝ Klysyr) գետի երկու ափերում՝ գետի հունից 6-10 մետր բարձրության վրա. երեքը գտնվում են աջ ափին, մեկը՝ ձախ[1]։

Քարանձավը ձևավորվել է մարմարում կարստային պրոցեսի արդյունքում, որը տեղի է ունենում հազվադեպ։ Մինչև հայտնաբերվելը այն ամբողջովին ծածկված է եղել ցեխով և կեղտով։ Քարանձավի բազմաթիվ ճյուղավորումներ դեռևս մաքրված չեն և չեն ուսումնասիրվել։ Հայտնի է, որ միջանցքների ընդհանուր երկարությունը կազմում է մոտավորապես 1260 մետր, իսկ դրանց մակերեսը 1350 մ² է[1]։ Նրա ամենացածր աստիճանում կա 25 մշտական լիճ[1], որոնց խորությունը հասնում է 10 մետրի։ Քարանձավի միջանցքներում հանդիպում են բազմաթիվ ստալակտիտներ և ստալագմիտներ։ Կան նաև մեծ, մինչև 30 սանտիմետր երկարությամբ արագոնիտե բյուրեղներ, որոնք ձգվում են բոլոր ուղղություններով[1]։

Քարանձավը բացվել է 1969 թվականին։ Տեղի բնակիչ Ահմեդը գտել է մուտքը, երբ քար էր հանում իր տան բակում[2][3]։ Նույն թվականին մուտքի շրջակա տարածքը՝ 56,26 հեկտար մակերեսով, ճանաչվել է բնության հուշարձան (IUCN վարկածով III կատեգորիայի)[1]։ 1976 թվականին քարանձավը սարքավորվել է և բացվել է զբոսաշրջիկների համար։ Գլխավոր մուտքում սարքվել է երկաթե մեծ դուռ[4], շների և այլ կենդանիների մուտքը քարայր արգելվում է[5]։

Պատկերներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Sabri AVDULLAHI et al. GADIME CAVE IN KOSOVO, ITS GEOTOURIST VALUES AND IMPACTS(անգլ.) // GeoJournal of Tourism and Geosites. — 2013. — Vol. 11. — С. 7-15. — ISSN 2065-0817.
  2. Schuman Michael (մայիսի 14, 2014)։ Serbia and Montenegro Nations in Transition։ Infobase Publishing։ էջ 137։ ISBN 9781438122526։ Վերցված է փետրվարի 27, 2016 
  3. Gadime Cave (Gadime e Ulët), Kosovo. National Geographic: Western Balkans Geotourism Map Guide. Archived 24 January 2014.
  4. Footsteps in Kosovo
  5. «Shpella e Mermert - Gadime Marble Cave»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-04-15-ին։ Վերցված է 2018-04-06 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]