Մարմարե քարանձավ (Կոսովո)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարմարե քարանձավ
Shpella e gadimes foto Arben Llapashtica.jpg
Տեսակքարանձավ
ԵրկիրFlag of Kosovo.svg Կոսովո
Կոորդինատներ: 42°28′40.000000100806″ հս․ լ. 21°12′27.000000099998″ ավ. ե. / 42.47777777780577679° հս․. լ. 21.20750000002777824° ավ. ե. / 42.47777777780577679; 21.20750000002777824

Մարմարե քարանձավ (ալբ․՝ Shpella e Gadimës, նաև Shpella Mermerit, սերբ.՝ Мермерна пећина/Mermerna pećina), քարանձավ Կոսովոյի Հանրապետության Լիպլյան մունիցիպալիտետի Ներքին Գադիմե գյուղի (սերբ.՝ Доње Гадимље) մոտ: Գտնվում է Ժագովացի լեռնաշղթայի արևմուտքում՝ Պրիշտինայից մոտ 20 կիլոմետր հարավ, Սկոպյեի ճանապարհի մոտ: Քարանձավի մուտքերը գտնվում են Կլիսիր (ալբ․՝ Klysyr) գետի երկու ափերում՝ գետի հունից 6-10 մետր բարձրության վրա. երեքը գտնվում են աջ ափին, մեկը՝ ձախ[1]:

Քարանձավը ձևավորվել է մարմարում կարստային պրոցեսի արդյունքում, որը տեղի է ունենում հազվադեպ: Մինչև հայտնաբերվելը այն ամբողջովին ծածկված է եղել ցեխով և կեղտով: Քարանձավի բազմաթիվ ճյուղավորումներ դեռևս մաքրված չեն և չեն ուսումնասիրվել: Հայտնի է, որ միջանցքների ընդհանուր երկարությունը կազմում է մոտավորապես 1260 մետր, իսկ դրանց մակերեսը 1350 մ² է[1]: Նրա ամենացածր աստիճանում կա 25 մշտական լիճ[1], որոնց խորությունը հասնում է 10 մետրի: Քարանձավի միջանցքներում հանդիպում են բազմաթիվ ստալակտիտներ և ստալագմիտներ: Կան նաև մեծ, մինչև 30 սանտիմետր երկարությամբ արագոնիտե բյուրեղներ, որոնք ձգվում են բոլոր ուղղություններով[1]:

Քարանձավը բացվել է 1969 թվականին: Տեղի բնակիչ Ահմեդը գտել է մուտքը, երբ քար էր հանում իր տան բակում[2][3]: Նույն թվականին մուտքի շրջակա տարածքը՝ 56,26 հեկտար մակերեսով, ճանաչվել է բնության հուշարձան (IUCN վարկածով III կատեգորիայի)[1]: 1976 թվականին քարանձավը սարքավորվել է և բացվել է զբոսաշրջիկների համար: Գլխավոր մուտքում սարքվել է երկաթե մեծ դուռ[4], շների և այլ կենդանիների մուտքը քարայր արգելվում է[5]:

Պատկերներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Sabri AVDULLAHI et al. GADIME CAVE IN KOSOVO, ITS GEOTOURIST VALUES AND IMPACTS(անգլ.) // GeoJournal of Tourism and Geosites. — 2013. — Vol. 11. — С. 7-15. — ISSN 2065-0817.
  2. Schuman Michael (May 14, 2014)։ Serbia and Montenegro Nations in Transition։ Infobase Publishing։ էջ 137։ ISBN 9781438122526։ Վերցված է 27 February 2016 
  3. Gadime Cave (Gadime e Ulët), Kosovo. National Geographic: Western Balkans Geotourism Map Guide. Archived 24 January 2014.
  4. Footsteps in Kosovo
  5. Shpella e Mermert - Gadime Marble Cave

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]