Մարկ Դեյվիդ Չեփմեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարկ Դեյվիդ Չեփմեն
Ի ծնե անուն Մարկ Դեյվիդ Չեփմեն
Ծննդյան ամսաթիվ 1955 թվականի մայիսի 10
Ծննդավայր Ֆորտ-Ուերտ, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Պատիժ ցմահ ազատազրկում
Սպանություն
Զոհերի թիվ 1
Զենք 38 տրամաչափի հրացան
Դրդապատճառ ինքնահատատում և ուշադրության գրավում
Ձերբակալության ամսաթիվ 1980 թվականի դեկտեմբերի 8

Մարկ Դեյվիդ Չեփմեն (անգլ.՝ Mark David Chapman, մայիսի 10, 1955({{padleft:1955|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1], Ֆորտ-Ուերտ), Բիթլզ խմբի անդամ Ջոն Լենոնին սպանողը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1955 թվականին Տեխասում, Ամերիկյան օդային ուժերի սերժանտ Դեյվիդ Քըրթիս Չեփմենի և բուժքույր Քեթրին Էլիզաբեթ Փիսի ընտանիքում: 10 տարեկանից Չեփմենը դառնում է Բիթլզի մոլի սիրահար: Նա դպրոցական ռոք խմբում կիթառ էր նվագում և հավաքում Բիթլզի բոլոր տարիների ձայներիզները: Չեփմենի սենյակը զարդարված էր իր կուռքերի պատկերներով: Նմանակելով նրանց՝ երկարեցնում էր մազերը և հագնվում ճիշտ խմբի անդամների պես: Երբ Բիթլզը լուծարվեց, նա 15 տարեկան էր: Մեկ տարի անց Մարկը անհետացավ Ատլանտայից, որտեղ ապրում և սովորում էր: Ասում էին, որ տեղափոխվել է Լոս Անջելես: Երբ վերադարձավ, ընկերները չճանաչեցին նրան. Մարկը կատարելապես այլ մարդ էր: Նա գնում էր դպրոցներ և առաջարկում գնել իր «բիթլային» հավաքածուի ձայներիզներից: Փոխվել էր նաև Մարկի արտաքին տեսքը. կարճ սանրվածք, սպիտակ վերնաշապիկ, վզին՝ սև, խիստ փողկապ: Պարզվում է, որ Չեփմենը դարձել է «Երիտասարդ քրիստոնյաների ասոցացիայի» անդամ, և ավելին, նաև դրա ակտիվիստ: Նա ուշադիր կարդում էր Սուրբ գրոցները:

Դպրոցից հետո նա ոչ մի տեղ չսովորեց, չունեցավ հստակ մասնագիտություն: Դպրոցն ավարտելուց հետո և մինչև «Դակոտայի» դարպասների մոտ ձերբակալվելը՝ նա երկար ճամփորդել է «փախստական ասիացիների գործակալի» պաշտոնում: Նրա երթևեկությունների աշխարհագրությունն ընդգրկում էր Հյուսիսային Կորեան, Ճապոնիան, Հոնկոնգը, Թալիանդը, Լիվանը և Անգլիան: Լիվանից Չեփմենը բերել էր փողոցային հրաձգության մագնիտոֆոնային ձայնագրություն: Տանը նա այն լսել է մի քանի անգամ: Ականատեսների վկայությամբ՝ այն նրան «ուժգին հուզում էր և միևնույն ժամանակ սարսափեցնում»: 1979 թվականի դեկտեմբերից Չեփմենը գիշերային պահակի աշխատանքի է տեղավորվում «Վայկիկի» կոոպերատիվ տանը, որը գտնվում էր Հոնոլուլուի կենտրոնում: Աշխատանքային վերջին օրը (1980 թվականի հոկտեմբերի 23-ին) Չեփմենը աշխատանքային գրանցամատյանում «Մարկ Չեփմեն»-ի փոխարեն ստորագրում է «Ջոն Լենոն»: Ստանալով վերջնահաշվարկը՝ Չեփմենը գնում է ատրճանակ 2000 դոլլար արժողությամբ, և կնոջը պարզորեն չբացատրելով՝ ուր է գնում, անցավ Խաղաղ օվկիանոսը:

Ջոն Լենոնի սպանությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոն Լենոնը կատարում է Give Peace A Chance երգը

1980 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Չեփմենը կրակել է Ջոն Լենոնի վրա Մանհեթենի իր տան մոտ: Օրվա մեծ մասը Չեփմենը անց է կացնում Լենոնի տան մոտ, և երբ ժամը 16-ին Ջոնը դուրս է գալիս և գնում ձայնագրման ստուդիա, Մարկը նրան խնդրում է ստորագրել Double Fantasy ալբոմի վրա, որն էլ արվում է: Այդ պահին լուսանկարիչ Փոլ Գորեշը լուսանկարում է Ջոնին և Մարկին, որն էլ դառնում է Լենոնի վերջին լուսանկարը: Գորեշը խոստանում է Չեփմենի համար պատրաստել այդ լուսանկարի կրկնօրինակը, ինչի պատրվակով էլ վերջինս մնում է «Դակոտայի» մոտ:

22:50-ին, երբ Ջոն Լենոնը և Յոկո Օնոն վերադառնում էին ստուդիայից, Չեփմենը, տեսնելով Լենոնին, բացականչում է. «Հե՜յ, պարոն Լենոն» (անգլ.՝ Mr. Lennon), որից հետո կրակում է Լենոնի վրա հինգ անգամ (միայն չորս գնդակն է հասել նպատակակետին): Այնուհետև Չեփմենը նստում է ասֆալտին՝ լապտերի տակ, և սկսում կարդալ Սելինջերի «Տարեկանի արտում՝ անդունդի եզրին» գիրքը: Լենոնը միանգամից տեղափոխվում է հիվանդանոց, որտեղ էլ մահանում է լուրջ արյունահոսությունից: Մահը վրա է հասել 23:07-ին: Չեփմենը նույնիսկ չի էլ փորձել լքել հանցանքի վայրը, դիմադրություն ցույց չի տվել ձերբակալման ժամանակ: Այնուհետև գրքի մասին նա նշում է. «Ես վստահ եմ, որ իմ մեծ երկրպագուն Հոլդեն Կոլֆիլդն էր, որը գրքի գլխավոր հերոսն է: Իմ փոքրիկ հատվածը պետք է որ սատանան լիներ»:

Դատավարություն և դատավճիռ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դատավարության ընթացքում Չեփմենը հայտարարում է, որ արդեն մեկ անգամ եկել է Նյու Յորք Լենոնին սպանելու համար, սակայն չի իրագործել իր միտումները այդ անգամ: Սպանության նպատակը, ինչպես հայտնել է Չեփմենը, ուշադրության գրավումն էր իր վրա և ինքնահաստատումը[2]: Չեփմենը համարվեց առողջ և ստացավ ցմահ ազատազրկում՝ 20 տարի անց ներման իրավունք խնդրելու վճռով: Չեփմենը կրում էր պատիժը Բուֆֆալոյի «Ատտիկա» բանտում խիստ ռեժիմով: 2012 թվականին հայտնի դարձավ, որ նրան փոխադրել են խիստ ռեժիմով «Wende» բանտը:

Միջնորդություններ ներման համար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չեփմենը 9 անգամ ներման դիմում է ներկայացրել (վերջին անգամ 2016 թվականի օգոստոսին[3]), սակայն բոլորը մերժվել են: Չեփմենի դիմումները հասարակության մեջ բացասական արձագանք ունեցան: Յոկո Օնոն նախքան առաջին ներման դիմումը քննարկելը՝ 2000 թվականի հոկտեմբերին Նյու Յորքի ներման հանձնաժողովին նամակ է ուղարկում[4][5][6][7][8]: Անվանելով Չեփմենին «առարկա», Յոկոն, հիմնականում, գրել է, որ իրեն ապահով չի զգա, եթե Չեփմենը ազատության մեջ լինի, և որ Չեփմենին ներելը Ջոն Լենոնի նկատմամբ արված անարդար քայլ լիներ, բացի այդ հանցագործի ներումը կհանգեցի բռնության իր դեմ[9]:

2000 թվականի հոկտեմբերի երեքին ներման հանձնաժողովը ծանոթանում և մերժում է Չեփմենի դիմումը, որտեղ նա պնդում էր, որ այլևս չունի հոգեկան խնդիրներ, և սպառնալիք չէ հասարակության համար: Հանձնաժողովի որոշման մեջ նշվում էր, որ Չեփմենը առաջվա պես հետաքրքրված է իր անձի հայտությամբ, որն էլ սպանության մոտիվ է համարվել:

Բացի դրանից հանձնաժողովը խորապես համոզված է, որ ձեր պայմանական-վաղ ազատ արձակումը այս պահին կնվազեցնի հանցագործության լրջությունը և կխթանի այդ օրենքի քայքայումը:

Իրավաբան Ռոբերտ Գենջին՝ Նյու Յորքի նահանգի Ուղղիչ ասոցացիայի անդամը, կարծիք է հայտնել այն մասին, որ Չեփմենին, հավանաբար, երբեք էլ ներում չի շնորհվի, քանի որ Ջոն Լենոնի կյանքին վերջ դնողի ազատ արձակումը քաղաքական լուրջ հուզումներ առաջ կբերի[11]:

2012 թվականին Մարկը գրում է իր 7-րդ ներման դիմումը, որը կրկին մերժվում է[12]:

2014 թվականի օգոստոսին հերթական դիմումը նույնպես մերժվում է:

Երկու տարի անց՝ 2016 թվականի օգոստոսին, Չեփմենը հերթական դիմումն է ներկայացվում: Այն արժանանում է մերժման[13]:

Հաջորդ դիմումը Մարկը կարող է ներկայացնել 2018 թվականի օգոստոսից ոչ շուտ:

Ֆիլմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մարկ Չեփմենի և Լենոնի սպանությունից առաջ անցկացրած նրա վերջին օրերի մասին նկարահանված ֆիլմերը կրում են «Ջոն Լենոնի սպանությունը» և «Գլուխ 27» անվանումները։
  • Բանտախցում Մարկի հետ անցկացված մեծ հարցազրույցը ներկայացված է «Ջոն Լենոն: Տանելով լուրը» (անգլ.՝ «John Lennon: The Messenger»), որը էկրան բարձրացավ 2002 թվականին:

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Double Fantasy» ալբոմը, որի վրա Լենոնը ստորագրել էր, 2011 թվականին տեղի ունեցած աճուրդում վաճառվել է 530 հազար ֆունտով[14]
  • Ամերիկյան ալթ-ռոք Mindless Self Indulgence խումբը ունի երգ Mark David Chapman անվանումով
  • The Cranberries խմբի 1996 թվականին թողարկված To the Faithful Departed ալբոմում տեղ է գտել սպանությանը նվիրված I Just Shot John Lennon երգը
  • Բրիտանական EMF խմբի Lies երգը սկսվում է հատվածով, որտեղ լսվում է Չեփմենի ձայնը: Ավելի ուշ, Յոկո Օնոյի պնդմամբ, այն կտրվել է երգի և այլևս չի եղել վերաթողարկված ալբոմներում
  • Դեթրոյցի ռեփեր Big Proof-ի 72nd & Central (նախկինում կոչվել է "1x1") երգում Փրուֆը ներկայացնում է Ջոն Լենոնի սպանությունը երկրպագու Չեփմենի կողմից [1][2]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. SNAC
  2. «Самый известный убийца» — газета «Новый взгляд» — № 01, 20 января 2011 года
  3. Убийце Джона Леннона восьмой раз отказали в досрочном освобождении
  4. «Parole Denied yet Again for Lennon's Killer»։ ABC News։ August 22, 2014։ Վերցված է August 22, 2014 
  5. «Lennon's killer denied parole again»։ CNN։ August 12, 2008։ Վերցված է May 12, 2010 
  6. Thompson Carolyn (September 7, 2010)։ «John Lennon Killer Chapman Denied Parole In NY»։ USA Today։ Վերցված է December 23, 2011 
  7. Gryta Matt (May 15, 2012)։ «Lennon's killer transferred to Wende facility»։ The Buffalo News։ Վերցված է May 15, 2012 
  8. Moshtaghian Artemis։ «Mark David Chapman, John Lennon's killer, denied parole again»։ CNN.com։ Վերցված է 30 August 2016 
  9. Yoko Ono: My fears
  10. Chapman parole board statement
  11. Lennon killer denied parole
  12. Lenta.ru: Америка: Убийце Леннона в седьмой раз отказали в освобождении
  13. BBC News (29/08/2016)։ «John Lennon's killer Mark Chapman denied parole again»։ BBC News 
  14. «Альбом ушел за полмиллиона» — газета «Новый Взгляд» — № 04, 7 апреля 2011 года

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]