Մարկո Վովչոկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարկո Վովչոկ
ուկր.՝ Марія Олександрівна Вілінська
Marko Vovchok.jpg
Ծննդյան անունռուս.՝ Мария Александровна Вилинская
Ծնվել էդեկտեմբերի 10 (22), 1833
ԾննդավայրԵկատերինինսկոե (գյուղ, Ելեցկի շրջան), Ելեցկի շրջան, Ռուսաստան
Վախճանվել էհուլիսի 28 (օգոստոսի 10), 1907[1] (73 տարեկանում)
Վախճանի վայրՆալչիկ, Ռուսական կայսրություն
Գրական անունМарко Вовчок[2] և Я. Канонин[3]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, գրող և մանկագիր
Լեզուուկրաիներեն, ֆրանսերեն և ռուսերեն[1]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Ժանրերպատմվածք
Գրական ուղղություններռեալիզմ
ՊարգևներՄոնտիոնի գրական մրցանակ
ԱմուսինԱֆանասի Մարկովիչ[4][5]
ԶավակներQ23658337?
Մարկո Վովչոկ Վիքիքաղվածքում
Marko Vovchok Վիքիպահեստում
Մարկո Վովչոկի նկարը նամականիշի վրա

Վովչոկ Մարկո (Մարիա Ալեքսանդրովնա Վիլինսկայա-Մարկովիչ, դեկտեմբերի 10 (22), 1833, Եկատերինինսկոե (գյուղ, Ելեցկի շրջան), Ելեցկի շրջան, Ռուսաստան - հուլիսի 28 (օգոստոսի 10), 1907[1], Նալչիկ, Ռուսական կայսրություն), ուկրաինական և ռուսական գրող։ Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ 1857 թվականին հրատարակել է «Народнi оповiдання Марка Вовчка» («Ուկրաինական ժողովրդական պատմվածքներ»), 1859 թվականին՝ «Պատմվածքներ ռուսական ժողովրդական կենցաղից» ժողովածուները։ Տ․ Շևչենկոյի հետ բարեկամությունն օգնել է Վովչոկին ամրապնդվելու հեղափոխական դեմոկրատական դիրքերում։ Հակաճորտատիրական բնույթի է Վովրոկի «Ուսանողուհին» (1860) վիպակը։ 1859 թվականից 1867 թվականներին Վովչոկը ապրել է արտասահմանում։ Հանդիպել է Ա․ Գերցենի, Ն․ Օգարյովի, Ն․ Դոբրոլյուբովի հետ, մտերիմ է եղել լեհ ու չեխ քաղաքական վտարանդիների, ֆրանսիական մշակույթի շատ գործիչների հետ։ Գրել է ուկրաիներեն «Երեք ճակատագիր» (1861) վիպակը, «Հեքիաթ ինն ավազակ եղբայրների և տասներորդ քույր Գալյայի մասին» (1863), «Կարմելյուկ» (1865) հեքիաթները և ռուսերեն՝ «Շղարշե կինը» (1861), «Խուլ քաղաքը» (1862) վիպակները։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո աշխատակցել է «Օտեչեստվեննիե զապիսկի» («Отечественные записки») ամսագրին, որտեղ տպագրվել են նրա «Կենդանի հոգի» (1868), «Տիրացուի նոթեր» (1869 թվականից 1870 թվականներին) և այլ վեպեր ու վիպակներ։ 1874 թվականին լույս է տեսել «Հեքիաթներ և եղելություն» երգիծական ժողովածուն։ Վովչոկը պատկերել է ժողովրդի աղետալի վիճակը, առաջադեմ մարդկանց, որոնք չեն հաշտվել սոցիալական անարդարության հետ։ 1860-ական թվականների վերջերից թարգմանել է ֆրանսիացի, գերմանացի, անգլիացի, դանիացի և լեհ հեղինակների գիտական ու գեղարվեստական ստեղծագործություններ։ Ողջունել է 1905 թվականից 1907 թվականների հեղափոխությունը։ Նրա գրական ժառանգությունը զգալի տեղ է գրավում ուկրաինական և ռուսական գրականության մեջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Масанов И. Ф. Вовчок, Марко // Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелейРоссийская книжная палата, 1956. — Т. 1. — С. 245. — 442 с.
  3. Канонин, Я. // Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелейРоссийская книжная палата, 1957. — Т. 2. — С. 52. — 387 с.
  4. Н. Сумцов Маркович, Афанасий Васильевич // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVIIIа. — С. 654–655.
  5. С. Венгеров Маркович, Мария Александровна // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVIIIа. — С. 655–656.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 497 CC-BY-SA-icon-80x15.png