Մարկո Վովչոկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մարկո Վովչոկ
ուկրաիներեն՝ Марія Олександрівна Вілінська
Marko Vovchok.jpg
Ծննդյան անունռուս.՝ Мария Александровна Вилинская-Маркович
Ծնվել էդեկտեմբերի 10 (22), 1833[1]
ԾննդավայրԵկատերինինսկոե (գյուղ, Ելեցկի շրջան), Ելեցկի շրջան
Վախճանվել էհուլիսի 28 (օգոստոսի 10), 1907[2][1] (73 տարեկան)
Վախճանի վայրՆալչիկ, Ռուսական կայսրություն[3]
ԳերեզմանՆալչիկ[4]
Գրական անունМарко Вовчок[5], Я. Канонин[6] և Marko Vovchok[7]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, գրող, մանկագիր և խմբագիր
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Ժանրերպատմվածք
Գրական ուղղություններռեալիզմ
Պարգևներ
ԱմուսինԱֆանասի Մարկովիչ[8][9]
ԶավակներBohdan Markovych?
Մարկո Վովչոկ Վիքիքաղվածքում
Commons-logo.svg Marko Vovchok Վիքիպահեստում
Մարկո Վովչոկի նկարը նամականիշի վրա

Մարկո Վովչոկ (ուկրաիներեն՝ Марко́ Вовчо́к, իսկական անուն-ազգանուն՝ Մարիա Ալեքսանդրովնա Վիլինսկայա, ռուս.՝ Мария Александровна Вилинская, դեկտեմբերի 10 (22), 1833[1], Եկատերինինսկոե (գյուղ, Ելեցկի շրջան), Ելեցկի շրջան - հուլիսի 28 (օգոստոսի 10), 1907[2][1], Նալչիկ, Ռուսական կայսրություն[3]), ուկրաինացի գրող։ Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ 1857 թվականին հրատարակել է «Народнi оповiдання Марка Вовчка» («Ուկրաինական ժողովրդական պատմվածքներ»), 1859 թվականին՝ «Պատմվածքներ ռուսական ժողովրդական կենցաղից» ժողովածուները։ Տ․ Շևչենկոյի հետ բարեկամությունն օգնել է Վովչոկին ամրապնդվելու հեղափոխական դեմոկրատական դիրքերում։ Հակաճորտատիրական բնույթի է Վովրոկի «Ուսանողուհին» (1860) վիպակը։ 1859 թվականից 1867 թվականներին Վովչոկը ապրել է արտասահմանում։ Հանդիպել է Ա․ Գերցենի, Ն․ Օգարյովի, Ն․ Դոբրոլյուբովի հետ, մտերիմ է եղել լեհ ու չեխ քաղաքական վտարանդիների, ֆրանսիական մշակույթի շատ գործիչների հետ։ Գրել է ուկրաիներեն «Երեք ճակատագիր» (1861) վիպակը, «Հեքիաթ ինն ավազակ եղբայրների և տասներորդ քույր Գալյայի մասին» (1863), «Կարմելյուկ» (1865) հեքիաթները և ռուսերեն՝ «Շղարշե կինը» (1861), «Խուլ քաղաքը» (1862) վիպակները։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո աշխատակցել է «Օտեչեստվեննիե զապիսկի» («Отечественные записки») ամսագրին, որտեղ տպագրվել են նրա «Կենդանի հոգի» (1868), «Տիրացուի նոթեր» (1869 թվականից 1870 թվականներին) և այլ վեպեր ու վիպակներ։ 1874 թվականին լույս է տեսել «Հեքիաթներ և եղելություն» երգիծական ժողովածուն։ Վովչոկը պատկերել է ժողովրդի աղետալի վիճակը, առաջադեմ մարդկանց, որոնք չեն հաշտվել սոցիալական անարդարության հետ։ 1860-ական թվականների վերջերից թարգմանել է ֆրանսիացի, գերմանացի, անգլիացի, դանիացի և լեհ հեղինակների գիտական ու գեղարվեստական ստեղծագործություններ։ Ողջունել է 1905 թվականից 1907 թվականների հեղափոխությունը։ Նրա գրական ժառանգությունը զգալի տեղ է գրավում ուկրաինական և ռուսական գրականության մեջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 ВОВЧОК МаркоEncyclopedia of Ukrainian Literature.
  2. 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 Vovchok, MarkoInternet Encyclopedia of Ukraine.
  4. Дзагалов А. Будинок-музей Марка Вовчка за матеріалами ЦДА КБР у м. Нальчику (укр.) // Kraêznavstvo — 2010. — Iss. 3. — P. 36—42. — ISSN 2222-5250
  5. Масанов И. Ф. Вовчок, Марко // Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей (ռուս.)Российская книжная палата, 1956. — Т. 1. — С. 245. — 442 с.
  6. Канонин, Я. // Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей (ռուս.)Российская книжная палата, 1957. — Т. 2. — С. 52. — 387 с.
  7. WeChangEd
  8. Сумцов Н. Маркович, Афанасий Васильевич (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVIIIа. — С. 654—655.
  9. Венгеров С. Маркович, Мария Александровна (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVIIIа. — С. 655—656.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 497 CC BY-SA icon 80x15.png