Մարկոս Անտոնիոս Կրետիկոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարկոս Անտոնիոս Կրետիկոս
լատ.՝ Marcus Antonius Creticus
Ծնվել էմ. թ. ա. 115
Մահացել էմ. թ. ա. 71
Մահվան վայրԿրետե, Crete Region, Decentralized Administration of Crete, Հունաստան
ՔաղաքացիությունՀին Հռոմ
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ և զինծառայող
ԱմուսինJulia
Ծնողներհայր՝ Marcus Antonius
Զբաղեցրած պաշտոններՊրետոր
ԵրեխաներՄարկոս Անտոնիոս, Antonia, Gaius Antonius և Lucius Antonius

Մարկոս Անտոնիոս Կրետիկոս (լատ.՝ Marcus Antonius Creticus, մ. թ. ա. 115 - մ. թ. ա. 71, Կրետե, Crete Region, Decentralized Administration of Crete, Հունաստան), հին հռոմեական քաղաքական գործիչ և զորավար Անտոնիոսների պլեբեյական տոհմից, մ․թ․ա․ 74 թվականի պրետոր։ Պրետուրայի ժամանակ ստացել է արտակարգ լիազորություններ ծովահենների դեմ պայքարելու համար, սակայն պարտություն է կրել և մահացել գերության մեջ։ «Կրետիկոս» ագնոմենն ստացել է որպես ծաղր։ Նրա որդին է եղել Երկրորդ եռապետության անդամներից մեկը՝ Մարկոս Անտոնիոսը։

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարկոս Անտոնիսոը պատկանել է պլեբեյական հնագույն տոհմի, որը, համաձայն Ուշ հանրապետության շրջանի աղբյուրների, իր ծագումնաբանությունն սկսել է Անտոնիոսից՝ Հերակլեսի որդիներից մեկից[1][2]։ Տիտոս Լիվիոսն այդ տոհմի ներկայացուցիչներից հիշատակում է դեցեմվիրի (մ․թ․ա․ 450-449 թվականներ)[3], կոնսուլական իշխանությամբ օժտված ռազմական տրիբունի (մ․թ․ա․ 422 թվական)[4] և հեծելազորի ղեկավարի (մ․թ․ա․ 334-333 թվականներ)[5]։ Սակայն մինչև մ․թ․ա․ I դարն Անտոնիոսների շարքում չի եղել ոչ մի կոնսուլ, և նրանց կարգավիճակը հռոմեական նոբիլների շարքում պատմագրության մեջ նկարագրվում է որպես «աննախանձելի»[6]։ Մարկոսի հայրը՝ Մարկոս Անտոնիոս Հռետորը, կարողացել է հաջող կարիերա անել իր ընդունակությունների (մասնավորապես ճարտարախոսության) և, համաձայն վարկածներից մեկի, Գայոս Մարիոսի աջակցության շնորհիվ[7]։ Մ․թ․ա․ 99 թվականին նա եղել է կոնսուլ, 97 թվականին՝ ցենզոր[8]։

Մարկոս Անտոնիոսն ունեցել է կրտսեր եղբայր՝ Գայոս Անտոնիոսը, որն ստացել է Հիբրիդա մականունը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախքան պրետոր դառնալը Մարկոս Անտոնիոսի վարած կյանքի մասին ոչինչ հայտնի չէ[9]. անհայտ են նրա ծննդյան թվականը և այն հանգամանքները, թե ինչպես է նա հաղթահարել cursus honorum-ի առաջին աստիճանները[10]։ Նրա հայրը մ․թ․ա․ 87 թվականին դարձել է մարիանյան ահաբեկչության զոհ, իսկ եղբայրը Գայոս Մարիոսի թշնամու՝ Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլայի հետ Իտալիայից մեկնել է Բալկաններ՝ մասնակցելու Միհրդատի դեմ պատերազմին։ Գոյություն ունի ենթադրություն, որ հոր զոհվելուց հետո Մարկոս կրտսերը, որը նույնպես հայտնվել էր վտանգի մեջ, փախել է Հունաստան, որտեղ միացել է Սուլլայի կողմնակիցներին։ Այդ վարկածի հակառակորդներն ուշադրություն են դարձնում այն հանգամանքի վրա, որ Մարկոսը չի հիշատակվում Առաջին Միհրդատյան պատերազմի հետ կապված, և որ նրա ավագ որդին ծնվել է մ․թ․ա․ 83 թվականին, ընդ որում, հավանաբար Հռոմում (իսկ Սուլլան այդ քաղաք մտել է միայն մ․թ․ա․ 82 թվականին)[11]։

Պահպանված աղբյուրներում Մարկոս Անտոնիոսի մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերում է մ․թ․ա․ 74 թվականին։ Այդ ժամանակ նա զբաղեցրել է պրետորի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Смыков Е. Марк Антоний Критский - ординарный человек с неординарными полномочиями // Studia historica. — 2012. — № XII. — С. 105—118.
  • Кeaveney A. Who were the Sullani? // Klio. — 1984. — Т. 66. — С. 114—150.
  • Абрамзон М. Римское владычество на Востоке. Рим и Киликия (II век до н. э. — 74 год н. э.). — СПб.: Акра, Гуманитарная академия, 2005. — 256 с. — ISBN 5-93762-045-3
  • Бэдиан Э. Цепион и Норбан (заметки о десятилетии 100—90 гг. до н. э.) // Studia Historica. — 2010. — № Х. — С. 162—207.
  • История римской литературы. — М.: Издательство АН СССР, 1959. — Т. 1. — 534 с.
  • Короленков А. Гай Марий и Марк Антоний: от дружбы к вражде // История и историография зарубежного мира в лицах. — 2011. — № Х. — С. 12—22.
  • Тит Ливий История Рима от основания города. — М., 1989. — Т. 1. — 576 с. — ISBN 5-02-008995-8
  • Тит Ливий История Рима от основания города. — М.: Наука, 1994. — Т. 3. — 768 с. — ISBN 5-02-008995-8
  • Broughton T. Magistrates of the Roman Republic. — New York, 1951. — Vol. I. — P. 600.
  • Broughton T. Magistrates of the Roman Republic. — New York, 1952. — Vol. II. — P. 558.
  • Clebs E. Antonius // RE. — 1894. — Т. I. — С. 2575.
  • Clebs E. Antonius 28 // RE. — 1894. — Т. I. — С. 2590—2594.
  • Huzar E. Mark Antony: A Biography. — Minneapolis: University of Minnesota Press, 1978. — 350 p. — ISBN 0-8166-0863-6
  • Schur W. Das Zeitalter des Marius und Sulla. — Leipzig, 1942.
  • Van Ooteghem J. Gaius Marius. — Bruxelles: Palais des Academies, 1964. — 336 с.
  • Wiseman T. Legendary Genealogies in Late-Republican Rome // G&R. — 1974. — № 2. — С. 153—164.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]