Jump to content

Մարի Ստյուարտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մարի Ստյուարտ
Ծնվել է՝դեկտեմբերի 8, 1542
ԾննդավայրԼինլիթգո պալատ, Շոտլանդիայի թագավորություն[1]
Մահացել է՝փետրվարի 8, 1587(1587-02-08)[2][3][4][…] (44 տարեկան) մահապատիժ[3]
Վախճանի վայրFotheringhay, Անգլիայի թագավորություն
Երկիր Շոտլանդիայի թագավորություն
ՏոհմՍտյուարտներ
ՀայրՋեյմս V (Շոտլանդիայի թագավոր)[5][1]
ՄայրՄարի դե Գիզ[5][1]
ԵրեխաներՀակոբ Ա[5][1]
Հավատքկաթոլիկություն
Պարգևներ
Առողջական վիճակմիգուցե Պորֆիրիա[3]
ՍտորագրությունИзображение автографа

Մարի, Շոտլանդիայի թագուհի (անգլ.՝ Mary, Queen of Scots, դեկտեմբերի 8, 1542, Լինլիթգո պալատ, Շոտլանդիայի թագավորություն[1] - փետրվարի 8, 1587(1587-02-08)[2][3][4][…], Fotheringhay, Անգլիայի թագավորություն), հայտնի է նաև որպես Մարի Ստյուարտ (Կաղապար:Lang-gla, անգլ.՝ Mary I Stuart) անվամբ կամ Մարի I Շոտլանդացի, Շոտլանդիայի կառավարիչ սկսած 1542 թ․ դեկտեմբերի 14-ից մինչև 1567 թ․ հուլիսի 24։

Մարին Շոտլանդիայի արքա Հակոբ V Շոտլանդացու[6] (մայրը՝ Մարի դը Գիզ[7]) միակ ողջ մնացած և օրինական երեխան էր և ընդամենը վեց օրական էր, երբ իր հայրը մահացավ և նա հայտարարվեց որպես գահի հետնորդ։ Նա անցկացրել է իր մանկության մեծ մասը Ֆրանսիայում՝ մինչ Շոտլանդիան կառավարվում էր ռեգենտների՝ ժամանակավոր կառավարիչների կողմից (ռեգենտը կառավարում էր այն դեպքում, երբ թագավորը ի վիճակի չէր, անչափահաս էր կամ բացակայում էր որոշ ժամանակ)։ 1558 թ․ նա ամուսնանում է Ֆրանսիայի թագաժառանգ, Վալուաների տոհմի ներկայացուցիչ Ֆրանցիսկ II-ի հետ։ Մարին Ֆրանսիայի թագուհին է եղել սկսած 1559 թ․ Ֆրանցիսկի գահ բարձրանալուց մինչև վերջինիս մահը՝ 1560 թ․ դեկտեմբերին։ 1561 թ․ օգոստոսի 19-ին Մարին վերադառնում է Շոտլանդիա և գնում Լեյթ նավահանգիստ։ Չորս տարի անց նա ամուսնանում է իր զարմիկի՝ Հենրի Ստյուարտի հետ, ավելի հայտնի որպես Լորդ Դարնլի, և 1566 թ․ հունիսին ծնվում է նրանց որդին՝ Հակոբը։

1567 թ․ փետրվարին Դարնլիի նստավայրը պայթյունով ոչնչացվում է, իսկ Դարնլիին գտնում են այգում սպանված։ Ենթադրվում էր, որ Դարնլիի սպանությունը կազմակերպվել է Բոթվելի 4-րդ կոմսի՝ Ջեյմս Հեփբորնի կողմից, բայց նա 1562 թ․ ապրիլին արդարացվեց մեղադրանքից և հաջորդ ամիս ամուսնացավ Մարիի հետ։ Զույգի դեմ ապստամբությունից հետո Մարին բանտարկվեց Loch Leven ամրոցում[8]։ 1567 թ․ հուլիսի 24-ին նա ստիպված էր հրաժարվել գահից հօգուտ իր մեկ տարեկան որդու։ Գահը հետ վերադարձնելու անհաջող փորձից հետո նա փախավ հարավ՝ օգնություն փնտրելու իր զարմուհու՝ Անգլիայի թագուհի Եղիսաբեթ I-ի մոտ։ Նախկինում Մարին հավակնում էր Եղիսաբեթի գահին և համարվում էր օրինական գահաժառանգ ոչ միայն շոտլանդացիների, այլև մի շարք անգլիական կաթոլիկների, ինչպես նաև «Հարավի ապստամբության» մասնակիցների կողմից։ Ընդունելով Մարիին որպես վտանգ, Եղիսաբեթը բանտարկում է նրան Անգլիայի տարբեր ամրոցներում։ Տասնութ տարուց ավել հսկողության տակ գտնվելուց հետո 1586 թ․ Մարին կասկածվեց Եղիսաբեթի սպանության համար պայմանավորվածության մեջ և հաջորդ տարի գլխատվեց Ֆոթերինգհեյ ամրոցում։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 5 Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ (գերմ.)
  2. 1 2 Fraser A. Encyclopædia Britannica
  3. 1 2 3 4 Lundy D. R. The Peerage
  4. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  5. 1 2 3 Kindred Britain
  6. ↑ «James V of Scotland» (անգլերեն). 2019 թ․ հունիսի 11. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
  7. ↑ «Mary of Guise» (անգլերեն). 2019 թ․ հուլիսի 6. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
  8. ↑ «Loch Leven Castle» (անգլերեն). 2019 թ․ հունիսի 26. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարի Ստյուարտ» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 316)։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Մարի_Ստյուարտ&oldid=10335060» էջից