Մարիել Ֆրանկու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիել Ֆրանկու
պորտ.՝ Marielle Franco
Marielle Franco.jpg
Ծնվել էհուլիսի 27, 1979(1979-07-27)[1]
ԾննդավայրՌիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա
Մահացել էմարտի 14, 2018(2018-03-14)[2] (38 տարեկանում)
Մահվան վայրՌիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա
ՔաղաքացիությունFlag of Brazil.svg Բրազիլիա
Ազգությունաֆրո-բրազիլացի
ԿրթությունPontifical Catholic University of Rio de Janeiro? և Universidade Federal Fluminense?
Մասնագիտությունսոցիոլոգ, ֆեմինիստ, իրավապաշտպան, քաղաքական գործիչ և parliamentary aide
Զբաղեցրած պաշտոններcouncillor of Rio de Janeiro?[3]
Քաղաքական կուսակցությունSocialism and Freedom Party?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Medalha Tiradentes?[4]
Կայքmariellefranco.com.br
Marielle Franco Վիքիպահեստում

Մարիել Ֆրանկու (բրազ.-պորտ.՝ Marielle Franco, Մարիել Ֆրանսիսկու դա Սիլվա, բրազ.-պորտ.՝ Marielle Francisco da Silva, հուլիսի 27, 1979(1979-07-27)[1], Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա - մարտի 14, 2018(2018-03-14)[2], Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), բրազիլացի իրավապաշտպան, սոցիոլոգ, ֆեմինիստ և սոցիալիստ քաղաքական գործիչ: Պետական կառավարման ոլորտում ստանալով մագիստրոսի աստիճան՝ դարձել է աշխատավորների, կանանց, ԼԳԲՏ անձանց և ֆավելայի բնակիչների իրավունքների համար շարժումների ակտիվիստ և 2017 թվականի հունվարից Ռիո դե Ժանեյրոյի ավագանու կազմում ներկայացրել է Սոցիալիզմի և ազատության կուսակցությունը (PSOL), քանի դեռ չէր դարձել քաղաքական սպանության զոհ (2018 թվականի մարտի 14):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանկուն մեծացել է Ռիո դե Ժանեյրոյի հյուսիսային Մարե ֆավելայում, որտեղ անցկացրել է իր կյանքի մեծ մասը[5]: Իր առաջին ու միակ երեխային (դուստր) մեծացրել է առանց հոր օգնության՝ աշխատելով որպես նախադպրոցական հաստատության դաստիարակ և ստանալով նվազագույն աշխատավարձ[6]:

Մարիելն իր քաղաքական կրթությունն սկսել է տեղական եկեղեցում, երբ եկեղեցին «ազատագրման աստվածաբանության», լատինաամերիկյան կաթոլիկության ձախ թևի ազդեցության տակ անվտանգ տեղ էր հատկացրել քննարկումների համար: Կամավորական հիմունքներով սկսել է աշխատել եկեղեցուն կից ապաստարանում:

2000 թվականին նա սկսել է նախաբուհական նախապատրաստությունները և, տպավորված լինելով ընկերուհու մահից, ստանձնել է իրավապաշտպանի պաշտոնը: 2002 թվականին կրթաթոշակի համար ընդունվել է Ռիո դե Ժանեյրոյի կաթոլիկ համալսարան՝ ուսումը համատեղելով աշխատանքի և դստերը մեծացնելու հետ: Սոցիալական գիտություններում ստանալով աստիճան՝ նա Ֆլումինենսեի դաշնային համալսարանի պետական կառավարման ոլորտում ստացել է մագիստրոսի աստիճան[7]: Իր մագիստրոսական դիսերտացիան նվիրված էր իրավապաշտպանական ծրագրին, որը նախատեսված էր դադարեցնելու հանցավոր խմբավորումների վերահսկողությունը ֆավելաներում:

Աշխատել է Մարեի թանգարանում՝ տեղական հասարակության մի նախագծի շրջանակներում, որը հակված է կրթել և քաղաքականացնել տեղական երիտասարդությանը ֆավելայի պատմության միջոցով, որպեսզի հետագայում վերադառնա և աշխատի իր համայնքում` ձևավորելով ֆավելայի մտավորականների սերունդ:

Քաղաքական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարիել Ֆրանկուն 2016 թվականի օգոստոսին
Մարիել Ֆրանկուն #PartidA ֆեմինիստական ​​նախաձեռնության և Սոցիալիզմի և ազատության կուսակցության միջոցառման մասնակիցների թվում, 2016 թվականի սեպտեմբեր

Քաղաքային խորհրդում ընտրվելուց առաջ Ֆրանկուն աշխատել է Սոցիալիզմի և ազատության տրոցկիստական ​​կուսակցական, տեղական պատգամավոր Մարսել Ֆրեյշի խորհրդական և օգնել համակարգել Ռիո դե Ժանեյրոյի օրենսդրական նիստում մարդու և քաղաքացիության իրավունքների պաշտպանության հարցերով հանձնաժողովը (ALERJ)[8]: Քաղսովետի 2016 թվականի տեղական ընտրություններում Ֆրանկուն ստացել է 46 500 ձայն[9], ինչն ամբողջ քաղաքում 1500 թեկնածուներից 5-րդ լավագույն արդյունքն էր, և ընտրվել 51 պատգամավորներից մեկը[10]:

Որպես քաղաքսովետի անդամ՝ Ֆրանկուն պայքարել է գենդերային բռնության դեմ՝ ֆավելաների և ռեպրոդուկտիվ իրավունքների պաշտպանության համար: Նա ղեկավարել է կանանց պաշտպանության հանձնաժողովը և անդամակցել Ռիո դե Ժանեյրոյում դաշնային իշխանության բանակ-ոստիկան միջամտությունը վերահսկող չորս հոգանոց հանձնաժողովին[11][12]: Լինելով ԼԳԲՏ համայնքի բիսեքսուալ և ակտիվիստ՝ համագործակցել է Ռիո դե Ժանեյրոյի լեսբի համախոհների հետ:

Սպանություն և հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանկուն ոստիկանության բռնության և արտադատական ​​սպանությունների սուր քննադատ էր[13]: 2018 թվականի մարտի 13-ին խոսելով եկեղեցու մուտքի մոտ ոստիկանության կողմից գնդակահարված տղայի դեպքի մասին՝ նա պահանջել է, որ իշխանությունները, Բրազիլիայի նախագահ Միշել Թեմերի գլխավորությամբ, փետրվարին բանակ տեղակայեն Ռիո դե Ժանեյրո նահանգում՝ «ոստիկանական գործողությունների» և ահաբեկչությունը դադարեցնելու նպատակով:

Հաջորդ օրը վերադառնալով գունավոր բնակչության, կանանց և երիտասարդության խտրականության և հնարավորությունների հարցերի վերաբերյալ կլոր սեղանից՝ նա և իր վարորդ Անդերսոն Պեդրու Գոմիսը գնդակահարվել են քաղաքի կենտրոնում[14][15][16]. վիրավորվել է նաև Ֆրանկուին ուղեկցող մամլո խոսնակը:

Այն փամփուշտները, որոնց միջոցով նրանք սպանվել էին (ընդհանուր առմամբ՝ դրանցից ինը գնդակահարվել էին, չորսը դիպել են Ֆրանկուին) պատկանում էին ոստիկանությանը: Պրոֆիլային նախարարը պնդում է, որ դրանք գողացել են փոստային բաժանմունքից[17], ինչը մերժվում է փոստային նախարարի կողմից[18]:

2019 թվականի հունվարին ոստիկանությունը կալանքի որոշում է կայացրել իրենց երկու սպաների նկատմամբ, որոնք կապված են հանցավորության դեմ պայքարի վարչություն անվամբ հանցավոր խմբավորման և Ֆրանկուի սպանության հետ: Այդ սպաներն էին մայոր Ռոնալդ Պաուլու Ալվեշ Պերեյրուն և BOPE հատուկ նշանակության ստորաբաժանման նախկին կապիտան Ադրիանու Մագալեշա դա Նոբրեգին: Առաջինին հաջողվել է ձերբակալել, իսկ երկրորդի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել: Երկուսն էլ շրջափակման մեջ էին հայտնվել Բրազիլիայի նոր նախագահի՝ Ժաիր Բոլսոնարուի որդու՝ Ֆլավիուի կողմից. այսպես, մայրն ու կինը՝ Ադրիանան, ավելի քան 10 տարի նրա պատգամավորական գրասենյակում աշխատել են խորհրդականներ[19]:

Տասնյակ հազարավոր մարդիկ մասնակցել են Ֆրանկուի հուղարկավորությանը: Հազարավոր մարդիկ համաձայնեցված բողոքի ցույցերով դուրս են եկել Բրազիլիայի փողոցներ: «Amnesty International»-ը և «Human Rights Watch»-ը դատապարտել են այդ սպանությունը[20][21]: Սպանված իրավապաշտպանի ընտանիքի հետ հեռախոսազրույց է ունեցել Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://pantheon.world/profile/person/Marielle_Franco
  2. 2,0 2,1 2,2 Asesinan a concejal brasileña Marielle Franco en Río de Janeiro
  3. https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2018/03/16/l-assassinat-a-rio-d-une-militante-denoncant-les-violences-policieres-emeut-le-bresil_5271895_3222.html
  4. http://radioagencianacional.ebc.com.br/politica/audio/2018-04/alerj-aprova-concessao-de-medalha-tiradentes-marielle-franco
  5. «Anger in Brazil after prominent police critic is shot dead - France 24»։ France 24 (en-US)։ 2018-03-15։ Վերցված է 2018-03-15 
  6. Anna Jean Kaiser (30 September 2016)։ «A Favela-Born Political Up-and-Comer in Brazil»։ Ozy։ Վերցված է 2018-03-17 
  7. «Da Maré, Marielle Franco chega à Câmara como a quinta mais votada» (պորտուգալերեն)։ O Globo։ 4 October 2016։ Վերցված է 15 March 2017 
  8. Marie Declercq translated by Meredith Balkus (15 March 2018)։ «Marielle Franco, Activist Against Brazil's Police Brutality, Assassinated in Rio»։ Vice։ Վերցված է 2018-03-17 
  9. Brad Brooks (15 March 2018)։ «Thousands march in Brazil after murder of activist councilwoman»։ Reuters։ Վերցված է 2018-03-15 
  10. Glenn Greenwald (16 March 2018)։ «Marielle Franco: Why my friend was a repository of hope and a voice for Brazil's voiceless, before her devastating assassination»։ The Independent։ Վերցված է 2018-03-17 
  11. «Negra da Maré e socióloga, Marielle foi a 5ª vereadora mais votada do Rio» (պորտուգալերեն)։ G1։ 15 March 2018։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-03-15-ին։ Վերցված է 2018-03-16 
  12. Felipe Betim (16 March 2018)։ «Assassinato político de Marielle Franco reativa as ruas e desafia intervenção no Rio»։ El País։ Վերցված է 2018-03-16 
  13. «Brazil: Authorities must investigate the killing of human rights defender Marielle Franco»։ Amnesty International։ 15 March 2018։ Վերցված է 17 March 2018 
  14. Lessing Benjamin (2 March 2018)։ «Brazil’s federal intervention in Rio’s drug wars has an authoritarian feel — and could backfire»։ The Washington Post։ Վերցված է 18 March 2018 
  15. «Outrage over murder of Rio councillor»։ BBC News (en-GB)։ 2018-03-15։ Վերցված է 2018-03-15 
  16. Langlois Jill (2018-03-15)։ «Outspoken Rio councilwoman who fought for the marginalized is shot to death; thousands mourn»։ latimes.com։ Վերցված է 2018-03-16 
  17. Lise Alves (17 March 2018)։ «Ammunition Which Killed Marielle Franco in Rio Stolen from Police»։ The Rio Times։ Վերցված է 2018-03-23 
  18. Adorno s (Mar 19, 2018)։ «Ministério muda versão de Jungmann sobre roubo de munição usada em assassinato de Marielle»։ Cotidiano (պորտուգալերեն)։ Վերցված է Mar 21, 2018 
  19. Семья президента Бразилии оказалась связана с таинственным убийством
  20. «Atos de protesto por Marielle Franco estão marcados em mais de 10 capitais»։ Justificando (pt-BR)։ 2018-03-15։ Վերցված է 2018-03-15 
  21. Phillips Dom (2018-03-15)։ «Protests held across Brazil after Rio councillor shot dead»։ The Guardian (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-03-15 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]