Մարիա Շիմանովսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիա Շիմանովսկայա
Woyno Maria Szymanowska.jpg
Ի ծնե անունռուս.՝ Мария Воловская և լեհ.՝ Marianna Agata Wołowska
Ծնվել էդեկտեմբերի 14, 1789(1789-12-14)[1][2]
Վարշավա, Ռեչ Պոսպոլիտա[3]
ԵրկիրՌուսական կայսրություն
Մահացել էհուլիսի 25, 1831(1831-07-25) (41 տարեկանում) կամ հուլիսի 24, 1831(1831-07-24)[1][2] (41 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[3][4]
Ժանրերդասական երաժշտություն
Մասնագիտությունդաշնակահարուհի, կոմպոզիտոր և գրական սալոնի տեր
Գործիքներդաշնամուր
Maria Agata Szymanowska Վիքիպահեստում

Մարիա Շիմանովսկայա (լեհ.՝ Maria Szymanowska, դեկտեմբերի 14, 1789(1789-12-14)[1][2], Վարշավա, Ռեչ Պոսպոլիտա[3] - հուլիսի 25, 1831(1831-07-25) կամ հուլիսի 24, 1831(1831-07-24)[1][2], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[3][4]), լեհ վիրտուոզ դաշնակահար և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարիաննա Ագաթա Վոլովսկայան ծնվել է 1789 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ֆրանկիստա-լեհական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Ֆրանցիշեկ Լուկաշա Վոլովսկին (1758-1839), տնատեր էր և գարեջրագործ։ Նրա նախապապը հայտնի մագիդ և ռաբբի ֆրանկիստ Էլիշա Շորն էր[5][6][7][8][9]: Մարիաննան դաշնամուր նվագել սովորել է Յոզեֆ Էլսների մոտ: 1810 թվականին իր առաջին համերգներով հանդես է եկել Վարշավայում և Փարիզում: Նույն տարում ամուսնացել է կալվածատեր-ֆրանկիստ Յոզեֆ Շիմանովսկու հետ (1785-1832): Զույգն ունեցել է երեք երեխա՝ երկվորյակներ Ելենան (1811-1861)ու Ռոմուալդը (1811-1839) և դուստրը՝ Ցելինան (1812-1855)[10]։ Սակայն Մարիան երջանիկ չէր, քանի որ ամուսինը հավանություն չէր տալիս նրա երաժշտական գործունեությանը: 1820 թվականին նրանք բաժանվեցին, և Մարիան իրեն նվիրեց դաշնամուրային ստեղծագործություններին և կամերային երաժշտությանը: Նա համերգներ է տալիս միայն ընկերների և հյուրերի համար: Կյանքի այս շրջանին է վերագրվում նրա հայտնի «Vingt Exercises and Preludes» ստեղծագործությունները՝ դաշնամուրի համար և նրա կողմից գրված բազմաթիվ երգեր:

1822 թվականին Վարշավայում ունեցած առաջին համերգներից հետո նա սկսում է շրջագայություններ, որտեղ նրան ուղեկցում են երեք զավակները: 1823-1827 թվականներին նա շրջում է ողջ Եվրոպայում և համերգներ տալիս Գերմանիայում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Իտալիայում և Ռուսաստանում: Հավանաբար Մարիա Շիմանովսկայան առաջին դաշնակահարն էր, որն իր ստեղծագործությունները կատարում էր հիշողությամբ: Բեռլինում և Լոնդոնում նա ելույթ էր ունենում պալատականների համար, իսկ Վայմարում նրա տաղանդը հիացնում է Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեին: 1828 թվականին նրան հրավիրում են Սանկտ Պետերբուրգ՝ որպես դաշնակահար և ուսուցիչ: Նրա պետերբուրգյան երաժշտական սրահն են այցելել բազմաթիվ լեհ և ռուս արվեստագետներ և արիստոկրատներ: Նրա դուստր Ցելինան ամուսնացել է լեհ բանաստեղծ Ադամ Միցկևիչի հետ։ Ավագ դուստրը՝ Ելենան, ամուսնացել է իրավաբան Ֆրանտիշեկ Մալևսկու հետ։ Մարիան մահացել է խոլերայից, 1831 թվականի հուլիսի 25-ին, 41 տարեկան հասակում։

Նա խորը հետք է թողել շատ երկրների մշակույթում։ Գյոթեն նրան անվանել է «երաժշտության դյութիչ աստվածուհի», իսկ Միցկևիչը՝ «հնչյունների թագուհի»։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #117392359 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Шимановская Мария // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. 4,0 4,1 4,2 Ф. Шимановская // Музыкальный словарь: Перевод с 5-го немецкого издания / под ред. Ю. Д. ЭнгельМ.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 3. — С. 1426.
  5. Бэлза И. Ф. Мария Шимановская / под ред. О. Е. Левашевой. — М.: Издательство Академии Наук СССР, 1956. — 186 с.
  6. Maria Szymanowska — kobieta Europy
  7. Potomkowie frankistów (katolickich Żydów)
  8. Szor Elisza
  9. Wolowski family
  10. Marianna Agata Wołowska h. Bawół

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]