Մարիամ (Միրիամ)
| Սեռ | իգական | |
|---|---|---|
| Անձնանուն | Միրամ | |
| Ծննդյան օր | 1400 BC | |
| Ծննդավայր | Հին Եգիպտոս | |
| Մահվան օր | 1274 BC | |
| Մահվան վայր | Kadesh | |
| Հայր | Amram | |
| Մայր | Հովքաբեթ | |
| Քույր/եղբայր | Մովսես մարգարե, Ահարոն, Harun | |
| Մայրենի լեզու | եբրայերեն | |
| Տիրապետում է | եբրայերեն | |
| Մասնագիտություն | մարգարե | |
| Գործունեության վայր | Պաղեստին | |
| Ներկայացված է ստեղծագործության մեջ | Եգիպտոսի արքայազնը, Ելք, Թվեր, Երկրորդ օրենք, First Book of Chronicles, Sēp̄er Mīḵāh | |
Մարիամ (եբրայերեն՝ מִרְיָם [Միրիամ], հուն․՝ Μαριάμ , լատիներեն՝ Maria, մոտ մ. թ. ա. 1400[1], Հին Եգիպտոս, Եգիպտոս - մոտ մ. թ. ա. 1274[2], Kadesh[3]), մարգարեուհի, Ահարոնի և Մովսեսի մեծ քույրը։
Աստվածաշունչ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Առաջին անգամ Մարիամը հիշատակվում է Մովսեսի վաղ մանկության պատմության մեջ։ Մովսեսի մայրը, փարավոնի դաժան հրամանով, չէր կարող իր մոտ պահել իր երեք ամսական երեխային և ստիպված նրան թողնում է գետի վրա։ Մեծ դուստր Միրիամը հեռվից հետևում է Նեղոս գետում գտնվող զամբյուղին։ Փարավոնի դուստրը երեխային հանում է գետից և այդ ժամանակ Մովսեսի քույրը արքայադստերը առաջարկում է բերել կերակրող եբրայուհի կին։ Նա բերում է իր մորը, որպեսզի նա կերակրի երեխային(Ել. 2։ 1−9)[4]։
Միրիամի կյանքի մասին քիչ բան է պատմվում։ Կարմիր ծովով իսրայելացիների Հրաշալի անցումից հետո Միրիամ մարգարեուհին երգեց օրհներգ Տիրոջը՝ պարող և թմբկահարող կանանց երգչախմբի գլխավորությամբ (Ել. 15։ 20, 21)։ Այնուհետև պատմվում է, որ որպես պատիժ Միրիամի և Ահարոնի տրտնջալու համար՝ եթովպացի Մովսեսի ամուսնության մասին, Միրիամը տառապում էր բորոտությունից և ստիպված էր յոթ օր մեկուսանալ (Թվ. 12)[5]։
Ահարոնը, Մարիամի հետ միասին, կասկածի տակ դրեց Մովսեսի՝ Աստծո հետ հաղորդակցվելու միակ իրավունքը, և Տերը հրամայեց նրանց երեքին ներկայանալ խորանի մոտ։ «Տերը իջավ Ամպի սյուն»՝ մեղադրելով Ահարոնին և Միրիամին Մովսեսի հանդեպ անվստահության մեջ և «Տիրոջ բարկությունը բորբոքվեց նրանց վրա, և նա հեռացավ։ Եվ ամպը հեռացավ խորանից, և ահա Մարիամը բորոտությամբ ծածկվեց ձյան պես։ Ահարոնը նայեց Մարիամին, և ահա նա բորոտության մեջ է» (Թվ. 12։ 9)[6]։
Նրա մարգարեական պարգևը, ինչպես Ահարոնի պարգևը, ավելի ցածր է, քան Մովսեսի մարգարեական պարգևը (Թվ. 12։ 5−8)։ Այնուամենայնիվ, նա՝ Մովսեսի և Ահարոնի միասին, համարվում է Աստծո սուրհանդակ եբրայուհիներին առաջնորդելու համար նրանց անապատի մեջ թափառման ժամանակ (Միքիա 6։ 4)[7]։
Միրիամը մահացավ Եգիպտոսից դուրս գալուց հետո 40-րդ տարում ՝ Կադեշ վայրում, որտեղ նա թաղվեց (Թվ. 20։ 1)[8]։
Հրեական ավանդույթներում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մարիամը ծնվել է այն ժամանակ, երբ եգիպտացիները եբրայուհիներին ճնշում էին անհնարին հարկերով (հմմ. Ելք 1։ 14), հետևաբար նրա անունը կարող է նաև նշանակել «դառնություն»։
Նա կոչվում էր նաև «Պուա» և, իր մոր նման, մանկակալուհի էր. հինգ տարեկան հասակում նա արդեն ի վիճակի էր օգնել վերջինիս[9]։
Մարիամը համարձակություն ունեցավ ասել փարավոնին, որ նա կարող է պատժվել Աստծո կողմից Իսրայելի հանդեպ դաժան վերաբերմունքի համար, ինչով մեծ վտանգի տակ դրեց իր կյանքը[10]։
Երբ նրա հայրը՝ Ամրամը, հեռացել էր նրա մորից մանկահաստիկ սպանելու դաժան կարգադրության պատճառով, Մարիամը համոզեց հայրին վերադառնալ մոր մոտ. նա երգեց և պարեց իր ծնողների երկրորդ ամուսնության օրը։ Նա կանխագուշակեց հոր, որ նա կունենա որդի, ով կազատի Իսրայելին եգիպտական գերությունից։ Երբ ծնվեց Մովսեսը, նրա հայրը համբուրեց դստերը՝ ասելով. «Քո մարգարեությունը, իմ դուստր, կատարվեց»։ Բայց հետո, երբ պետք եղավ երեխային գետը նետել, ծնողները սկսեցին նրան մեղադրել։ Մարիամը գնաց գետ (Ելք 2։ 4)՝ տեսնելու, թե ինչպես կիրականանա իր մարգարեությունը[11]։
Մարիամն ունեցել է նաև այս անունները՝ Եփրատ, Քելա, Նաարա, Ազուվա, Իերիոտ, Ցոհար, Ցերետ, Ետնան և Ախարքել, որոնք տրվել են նրան տարբեր առիթներով։ Մարիամը Քալեբ բեն-Իեփունեի կամ բեն-Քեցրոնի կինն էր, որին ծնել էր Օրա (Քուր) որդուն։ Երբ նա խեղդվեց (այստեղից նրա անունը՝ Քելա), ամուսինը թողեց նրան (այստեղից անունը՝ Ազուվա). բայց հետո նա առողջացավ, բոլորովին երիտասարդ տեսք ունեցավ (այստեղից անունը՝ Նաարա), և վերադարձավ ամուսնու տուն[12]։
Մարիամը Բեսելեելի (Բեցալելի)՝ Խորանի կառուցողի, ինչպես նաև Դավիթ արքայի նախամայրն էր[5]։
Երբ Մարիամը չարախոսում էր իր եղբոր՝ Մովսեսի դեմ, նա հետապնդում էր միայն մարդկային ցեղի շարունակման բարի նպատակը։ Եբրայուհիները սպասում էին Մարիամի պատճառով յոթ օր, քանի դեռ նա մեկուսացված էր, քանզի նա էլ էր մնացել Մովսեսի պատճառով գետի մոտ (Ելք 2։ 4)[13]։
Մարիամը համարվում է նաև Իսրայելի փրկիչ։ Մարիամի արժանիքների համար եբրայուհիներին անապատում ուղեկցում էր հրաշալի աղբյուր (Մարիամի ջրհոր), որից անընդմեջ հոսում էր ջուր։ Մարիամի մահով այս աղբյուրը անհետացավ[5]։
Մարիամը, Մովսեսի և Ահարոնի նման, մահացավ երկնային համբույրից, քանի որ մահվան հրեշտակը մուտք չունեցավ նրա մոտ. որդերն էլ չեն կարող դիպչել նրա մարմնին։ Ահադան ասում է, որ Մարիամը, Մովսեսի և Ահարոնի նման, մահացավ Մերիվայի ջրերի մոտ գործած մեղքի պատճառով։ Սակայն, ըստ Աստվածաշնչի և մյուս ահադայի, ջրի պակասությունն զգացվում էր եբրայուհիների կողմից միայն Մարիամի մահից հետո, երբ անհետացավ հրաշալի ջրհորը[14][15]։
Գիտության մեջ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մարիամի պատվին անվանվել է (102) Միրիամ աստերոիդը, որը հայտնաբերվել է 1868 թվականին։ Այս անվանումը որոշ հակասություններ է առաջացրել, քանի որ այն ժամանակ աստերոիդներին տալիս էին առասպելական դիմանկարների անուններ, և աստվածավախ մարդիկ աստվածաշնչյան դիմանկարներին այդպիսիններ չէին համարում[5][16][17][18][19]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Kantor M. The Jewish Time Line Encyclopedia, New Updated Edition — 2004. — P. 25. — ISBN 978-0-87668-229-6
- ↑ Kantor M. The Jewish Time Line Encyclopedia, New Updated Edition — 2004. — P. 34. — ISBN 978-0-87668-229-6
- ↑ 1 // במדבר
- ↑ Мидраш Шемот Раба II, 11
- 1 2 3 4 ср.
- ↑ Мидраш Шемот Раба I, 17
- ↑ Мидраш Шемот Раба I
- ↑ Мидраш] Шемот Раба I; Талмуд, Сота 12а
- ↑ Мидраш Шемот Раба I, 23; Талмуд, Баба Батра 120а
- ↑ Мидраш Шемот Раба I, 36; Талмуд, Сота 12б—13а
- ↑ ср. ;
- ↑ Мидраш Шемот Раба I, 21; Талмуд, Сота 11б—12a
- ↑ Мидраш Шемот Раба I, 21
- ↑ Мидраш Дварим Раба VI, 6
- ↑ Мидраш Вайикра Раба XXXI, 5
- ↑ Мидраш Шемот Раба XXVI, 1
- ↑ Талмуд, Таанит 9а
- ↑ Талмуд, Моэд Катан 23а
- ↑ Талмуд, Баба Батра 17а
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը] | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարիամ (Միրիամ)» հոդվածին։ |
| ||||||||||
