Մարգագետնային մկնաճուռակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարգագետնային մկնաճուռակ
Մարգագետնային մկնաճուռակ (արու)
Մարգագետնային մկնաճուռակ (արու)
Մարգագետնային մկնաճուռակ (էգ)
Մարգագետնային մկնաճուռակ (էգ)
Դասակարգում
Թագավորություն  Կենդանիներ (Animalia)
Տիպ/Բաժին Քորդավորներ (Chordata)
Ենթատիպ Ողնաշարավորներ (Vertebrata)
Դաս Թռչուններ (Aves)
Կարգ Ճուռականմաններ (Accipitriformes)
Ընտանիք Ճուռակներ (Accipitridae)
Ցեղ Մկնաբազեներ (Circus)
Տեսակ Մարգագետնային մկնաճուռակ (C. pygargus)
Միջազգային անվանում
Circus pygargus
Տարածվածություն և պահպանություն
Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝ Status iucn3.1 LC hy.svg
Քիչ մտահոգող տեսակ

Տաքսոնի տարածվածությունը
Տաքսոնի տարածվածությունը

Մարգագետնային մկնաճուռակ (լատ.՝ Circus pigargus), ճուռակների ընտանիքին պատկանող բնադրող-չվող, քիչ տարածված և գիշատիչ թռչուն, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Circus pygargus

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարմնի երկարությունը 43-47 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 105-120 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 300-600 գ։ Արուն վերևից բաց մոխրագույն է, սև ծայրերով թևերին կա մեկական սև զոլ։ Էգի մարմինը վերևից մոխրադարչնագույն է, ներքևից դարչնագույն՝ աղոտ սպիտակ խայտերով, աչքի շուրջը կա դիմային լայն սպիտակ նախշ։ Սահասավառնում է թևերը կիսաբաց վեր պարզած։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է խոնավ տարածքներում՝ ՀՀ հյուսիսային լեռնատափաստաններում, Արարատյան դաշտում՝ գերազանցապես գարնանը։

Պոպուլյացիայի հիմնական մասը բնակեցնում է Արևելյան Եվրոպայից մինչև Արևմտյան Սիբիրի տարածքը, ինչպես նաև հայտնի են հանդիպման առանձին օջախներ Արևմտյան Եվրոպայում և Կովկասում[1]։

Սնունդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սնվում է մանր կրծողներով, թռչուններով, սողուններով, միջատներով։ Գարնանային վերադարձը նկատվում է ապրիլի վերջին և մայիսի սկզբին։

Բնադրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնադրում է գետնին, բույնը պատրաստում է խոտաբույսերից, եղեգից և ճյուղերից։ Ձվադրում է մայիս-հունիսին։ Դնում է 42 մմ տրամագծով, կապտավուն-սպիտակ 4-5 ձու։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարգագետնային մկնաճուռակը սակավաթիվ և խոցելի տեսակ է։ Քիչ մտահոգող կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Թվաքանակի գնահատման համար տվյալները բավարար չեն։ Նախնական գնահատմամբ հանրապետությունում այն կազմում է 5-10 բնադրող զույգ։ 2008 թվականի տվյալների համաձայն՝ Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցիացիայի կենդանաբանական այգիներում պահվում է 7 առանձնյակ։

Սպառնացող վտանգներից է առանց էկոլոգիական պայմանները հաշվի առնելու հողային ռեսուրսների օգտագործումը, գյուղատնտեսական վնասատուների դեմ պայքարում թունաքիմիկատների օգտագործումը և ապօրինի որսը։

Պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Հայաստանի Կարմիր գիրք։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png