Մարանյոն (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարանյոն գետ
Pongo de manseriche.jpg
Բնութագիր
Երկարություն1600 կմ
Ավազանի մակերես350 000 կմ²
ԱվազանԱմազոն գետ/Ատլանտյան օվկիանոս
Ջրի ծախս15600 մ³/վրկ
Ջրահոսք
ԱկունքԼաուրիկոչա (գետ)/Նուպե (գետ)
Ակունքի տեղակայում9°59′16″ հար. լայն./76°40′59″ արմ. երկ.
Բարձրություն3300 մ
ԳետաբերանԱմազոն գետ
Գետաբերանի տեղակայում4°26′50″ հար. լայն./73°27′08″ արմ. երկ.
Բարձրություն100 մ
Կոորդինատներ
Տեղակայում
Հոսող հոսքերChinchipe River?, Pastaza River?, Tigre River?, Utcubamba river?, Huallaga River?, Chambira River?, Lawriqucha River?, Río Santiago?, Morona?, Cenepa River?, Chiriaco River?, Nieva River?, Río Nupe?, Urqumayu? և Yanamayo?
ԵրկիրՊերու
ԵրկրամասՊերու[1]
ՋրահավաքԱմազոնի դաշտավայր
Անվանված էԳետն առաջին նավարկողի՝ նավապետ Մարանյոնի անունով
Մարանյոնը քարտեզի վրա

Մարանյոն[2](իսպ.՝ Marañón), գետ Պերուում, Ամազոնի ձախակողմյան ակունքը: Երկարությունը 1600 կմ, ջրհավաք ավազանի մակերեսը 350 000 կմ² է, որը կազմում է Ամազոն գետի ողջ ջրհավաք ավազանի 5 %-ը:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջրի միջին տարեկան ծախսը կազմում է 15 600 մ³/վրկ. (տարեկան հոսքը՝ 491,96 կմ³): Նավարկելի է ակունքից հաշված 1000 կմ երկարության վրա [3] մինչև սահանքներին հասնելը: Գետի հովտում բնակչությունը խիտ չէ, ամենամեծ բնակավայրը Նաուտա քաղաքն է (մոտ 19 551 մարդ) և Սան-Լորենսոն (մոտ 8 216 մարդ)[4][5]: Հիմնական վտակներն են.

  • աջակողմյան՝ Ուտկուբամբա, Պոտրո, Ուալյագա, Սամիրիյա
  • ձախակողմյան՝ Չամայա, Սանտյագո, Մորոնա, Պաստասա, Չեմբիրա, Տիգրե:

Վերին հոսանքը գտնվում է բարձլեռնային կլիմայական մարզում, միջին ու ստորին հոսանքները՝ մերձհասարակածային մարզում: Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում է 600-800 մմ վերին հոսանքում, իսկ ստորին հոսանքում այն հասնում է 3200 մմ: Գետի սնուցումը հիմնականում անձրևային է:

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկիզբ է առնում Նուպե և Լաուրիկոչա լեռնային երկու գետերի միախառնումից: Ի տարբերություն Ամազոնի աջակողմյա ակունք համարվող Ուկայալի գետի, որն ամբողջությամբ նավարկելի է, Մարանյոնի հունը մեծ մասում ունի լեռնային բնույթ, բուռն է ու արագահոս: Հատում է Կենտրոնական ու Արևելյան Անդերը, նեղ ու խորը կիրճերով (որոնց անվանում են «Պոնգո»), որոնք բաժանում են Կենտրոնական ու Արևմտյան Կորդիլիերները: Ուտկուբամբա վտակի միացումից ներքև թեքվում է դեպի հյուսիսարևելք՝ հատելով Կենտրոնական Կորդիլիերները՝ առաջացնելով 27 պոնգո: Ամասոնաս և Լորետո տարածաշրջանների սահմանագլխին՝ Սանտյագո վտակի միավորումից ներքև, դուրս է գալիս Ամազոնի դաշտավայր: Միանալով Ոկայալի գետի հետ՝ սկիզբնավորում է աշխարհի ամենաջրառատ գետը՝ Ամազոնը:

Հայտնագործման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գետն առաջին անգամ նկարագրվել է 1700 թվականին ՝ չեխ ճիզվիտ Ս. Ֆրիցի կողմից: Առաջին ճանապարհորդներից մեկը, որ նավարկել է գետը` Շառլ Մարի դե լա Քոնդամինն է: Անվանվել է ի պատիվ նավապետ Մարանյոնի, ով բացել է նավագնացությունն այս գետի վրա[6]: Վերին հոսանքը երկար ժամանակ մնացել է առանց հետազոտման:








Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերին հոսանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջին հոսանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորին հոսանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. GEOnet Names Server — 2018.
  2. https://www.internationalrivers.org/campaigns/mara%C3%B1%C3%B3n-river
  3. Мараньон / Михайлова М. В. // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  4. «Карта городов Перу // Citypopulation.de»։ www.citypopulation.de (գերմաներեն)։ Վերցված է 2018-11-27 
  5. «Населённые пункты региона Лорето // Citypopulation.de»։ www.citypopulation.de (գերմաներեն)։ Վերցված է 2018-11-27 
  6. Zárate, Agustín de. Historia del descubrimiento y conquista del Perú // Biblioteca Peruana. Primera serie. Tomo II. — Lima: Editores Técnicos Asociados, 1968. — p. 203—204 (pp. 105—413)