Մասնակից:Նարեկ Դզոյան/Ավազարկղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Other uses

Հունական դիցաբանությունում Սիզիֆուս կամ Սիզիփոս (/ˈsɪsɪfəs/ Անտիկ Հունաստան: Σίσυφος SísuphosԷֆիրայի (հայտնի, որպես Կորինթոս) արքա: Նա պատժվել է ինքնամեծարող խորամանկության և խաբեբայության համար, ստիպված լինելով գլորել դեպի սարի բարձունքը հսկայական մի քար, որը գրեթե հասնելով բարձունքին, գլորվում է ներքև՝ և նա ստիպված է հավերժորեն կրկնելու այս գործողությունը: Ժամանակակից մշակույթի վրա դասական ազդեցության պատճառով, խնդիրները, որոնք և՛ քրտնաջան են, և՛ անիմաստ՝ նկարագրվում են, որպես Սիզիփոսյան աշխատանք (/ˌsɪsɪˈfən/)[2]:

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեզվաբանության պրոֆեսոր Ռ.Ս.Պ. Բիկեսը առաջարկում է բառի նախա-Հունականա ծագումը և կապը sophos (σοφός, <<իմաստուն>>) բառի արմատի հետ[3]: Գերմանացի դիցագիր Օտտո Գրուպպեն կարծում էր, որը անունը ածանցվել է sisys (σίσυς, <<ոչխարի մաշկ>>) բառից, հղում կատարելով դեպի ոչխծարների մաշկից պատրաստվող անձրևանոցը[4]:

Linguistics Professor R. S. P. Beekes has suggested a pre-Greek origin and a connection with the root of the word sophos (σοφός, "wise"). German mythographer Otto Gruppe thought that the name derived from sisys (σίσυς, "a goat's skin"), in reference to a rain-charm in which goats' skins were used.

Family[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Sisyphus was the son of King Aeolus of Thessaly and Enarete[5] and the brother of Salmoneus. He married the Pleiad Merope by whom he became the father of Glaucus, Ornytion, Thersander, Almus and Porphyrion[6]. Sisyphus was the grandfather of Bellerophon through Glaucus,[7][8] and Minyas, founder of Orchomenus, through Almus.[6]

Mythology[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաղապար:Greek myth (Hades)

Reign[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Sisyphus was the founder and first king of Ephyra (supposedly the original name of Corinth).[7] King Sisyphus promoted navigation and commerce but was avaricious and deceitful. He also killed travellers and guests, a violation of xenia, which fell under Zeus's domain. He took pleasure in these killings because they allowed him to maintain his iron-fisted rule.

Conflict with Salmoneus[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Sisyphus and his brother Salmoneus were known to hate each other, and Sisyphus consulted with the Oracle of Delphi on just how to kill Salmoneus without incurring any severe consequences for himself. From Homer onward, Sisyphus was famed as the craftiest of men. He seduced Salmoneus's daughter Tyro in one of his plots to kill Salmoneus, only for Tyro to slay the children she bore him when she discovered that Sisyphus was planning on using them eventually to dethrone her father.

Cheating death[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

King Sisyphus also betrayed one of Zeus's secrets by revealing the whereabouts of Aegina, (an Asopid who was taken away by Zeus) to her father (the river god Asopus) in return for causing a spring to flow on the Corinthian acropolis.[7]

Zeus then ordered Death (in Greek, Thanatos) to chain King Sisyphus down below in Tartarus. Sisyphus was curious as to why Hermes, whose job it was to guide souls to the Underworld, had not appeared on this occasion. King Sisyphus slyly asked Thanatos to demonstrate how the chains worked. As Thanatos was granting him his wish, Sisyphus seized the opportunity and trapped Thanatos in the chains instead. Once Thanatos was bound by the strong chains, no one died on earth. This caused an uproar especially for Ares (who was annoyed that his battles had lost their fun because his opponents would not die), and so he intervened. The exasperated Ares freed Thanatos and turned King Sisyphus over to Thanatos.[9]

In another version, Hades was sent to chain Sisyphus and was chained himself. As long as Hades was tied up, nobody could die. Because of this, sacrifices could not be made to the gods, and those that were old and sick were suffering. The gods finally threatened to make life so miserable for Sisyphus that he would wish he were dead. He then had no choice but to release Hades.[10]

Before King Sisyphus died, he had told his wife to throw his naked body into the middle of the public square (purportedly as a test of his wife's love for him). This caused King Sisyphus to end up on the shores of the river Styx. Then, complaining to Persephone, goddess of the Underworld, that this was a sign of his wife's disrespect for him, King Sisyphus persuaded her to allow him to return to the upper world. Once back in Ephyra, the spirit of King Sisyphus scolded his wife for not burying his body and giving it a proper funeral (as a loving wife should). When King Sisyphus refused to return to the Underworld, he was forcibly dragged back there by Hermes.[փա՞ստ] In another version of the myth, Persephone was tricked by Sisyphus that he had been conducted to Tartarus by mistake, and so she ordered that he be released.[11]

In Philoctetes by Sophocles, there is a reference to the father of Odysseus (rumoured to have been Sisyphus, and not Laërtes, whom we know as the father in the Odyssey) upon having returned from the dead.

Punishment in the Underworld[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

As a punishment for his trickery, King Sisyphus was made to roll a huge boulder endlessly up a steep hill.[7][12][13] The maddening nature of the punishment was reserved for King Sisyphus due to his hubristic belief that his cleverness surpassed that of Zeus himself. Zeus accordingly displayed his own cleverness by enchanting the boulder into rolling away from King Sisyphus before he reached the top, which ended up consigning Sisyphus to an eternity of useless efforts and unending frustration. Thus it came to pass that pointless or interminable activities are sometimes described as Sisyphean. King Sisyphus was a common subject for ancient writers and was depicted by the painter Polygnotus on the walls of the Lesche at Delphi.[14]

Interpretations[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Black and white etching of Sisyphus by Johann Vogel
Sisyphus as a symbol for continuing a senseless war. Johann Vogel: Meditationes emblematicae de restaurata pace Germaniae, 1649

According to the solar theory, King Sisyphus is the disk of the sun that rises every day in the east and then sinks into the west.[15] Other scholars regard him as a personification of waves rising and falling, or of the treacherous sea.[15] The 1st-century BC Epicurean philosopher Lucretius interprets the myth of Sisyphus as personifying politicians aspiring for political office who are constantly defeated, with the quest for power, in itself an "empty thing", being likened to rolling the boulder up the hill.[16] Friedrich Welcker suggested that he symbolises the vain struggle of man in the pursuit of knowledge, and Salomon Reinach[17] that his punishment is based on a picture in which Sisyphus was represented rolling a huge stone Acrocorinthus, symbolic of the labour and skill involved in the building of the Sisypheum. Albert Camus, in his 1942 essay The Myth of Sisyphus, saw Sisyphus as personifying the absurdity of human life, but Camus concludes "one must imagine Sisyphus happy" as "The struggle itself towards the heights is enough to fill a man's heart." More recently, J. Nigro Sansonese,[18] building on the work of Georges Dumézil, speculates that the origin of the name "Sisyphos" is onomatopoetic of the continual back-and-forth, susurrant sound ("siss phuss") made by the breath in the nasal passages, situating the mythology of Sisyphus in a far larger context of archaic (see Proto-Indo-European religion) trance-inducing techniques related to breath control. The repetitive inhalation–exhalation cycle is described esoterically in the myth as an up–down motion of Sisyphus and his boulder on a hill.

In experiments that test how workers respond when the meaning of their task is diminished, the test condition is referred to as the Sisyphusian condition. The two main conclusions of the experiment are that people work harder when their work seems more meaningful, and that people underestimate the relationship between meaning and motivation.[19]

In his book The Philosophy of Recursive Thinking,[20] German author Manfred Kopfer suggested a viable solution for Sisyphus punishment. Every time Sisyphus reaches the top of the mountain, he breaks off a stone from the mountain and carries it down to the lowest point. This way, the mountain will eventually be levelled and the stone cannot roll down anymore. In Kopfers interpretation, the solution turns the punishment by the gods into a test for Sisyphus to prove his worthiness for godlike deeds. If Sisyphus is able "to move a mountain", he shall be allowed to do what otherwise only gods are entitled to do.

Literary interpretations[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Painting of Sisyphus by Titian
Sisyphus (1548–49) by Titian, Prado Museum, Madrid, Spain

Homer describes Sisyphus in both Book VI of the Iliad and Book XI of the Odyssey.[8][13]

Ovid, the Roman poet, makes reference to Sisyphus in the story of Orpheus and Eurydice. When Orpheus descends and confronts Hades and Persephone, he sings a song so that they will grant his wish to bring Eurydice back from the dead. After this song is sung, Ovid shows how moving it was by noting that Sisyphus, emotionally affected, for just a moment, stops his eternal task and sits on his rock, the Latin wording being inque tuo sedisti, Sisyphe, saxo ("and you sat, Sisyphus, on your rock").[21]

In Plato's Apology, Socrates looks forward to the after-life where he can meet figures such as Sisyphus, who think themselves wise, so that he can question them and find who is wise and who "thinks he is when he is not"[22]

Albert Camus, the French absurdist, wrote an essay entitled The Myth of Sisyphus, in which he elevates Sisyphus to the status of absurd hero. Franz Kafka repeatedly referred to Sisyphus as a bachelor; Kafkaesque for him were those qualities that brought out the Sisyphus-like qualities in himself. According to Frederick Karl: "The man who struggled to reach the heights only to be thrown down to the depths embodied all of Kafka's aspirations; and he remained himself, alone, solitary."[23] The philosopher Richard Taylor uses the myth of Sisyphus as a representation of a life made meaningless because it consists of bare repetition.[24]

Wolfgang Mieder has collected cartoons that build on the image of Sisyphus, many of them editorial cartoons.[25]

In popular culture[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաղապար:In popular culture

Games[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sisyphus is the main character in the video game Rock of Ages (2011), in which he travels through several time periods with a giant boulder defeating his enemies, including the Greek titan Cronus, who serves as the main villain of the story. Sisyphus' appearance is based on the black figure Amphora.
  • Sisyphus is represented in the video game Let's Play: Ancient Greek Punishment[26] (2011) and its sequels, in which the player is doomed to live out Sisyphus's punishment in 8-bit form.

Literature[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sisyphus is a dialogue written in the 4th.c. BC and included in earlier editions of Plato's works.
  • King Sisyphus is featured in Percy Jackson & the Olympians, in The Demigod Files story titled "The Sword of Hades", in which Percy Jackson, Thalia Grace, and Nico di Angelo follow the trail of the person that stole the Sword of Hades to Sisyphus' area in the Fields of Punishment. Percy and Nico ask him for advice while Thalia pushes the boulder up the hill. As they leave, Sisyphus begs them to set him free.
  • The Myth of Sisyphus, a 1942 philosophical essay by Albert Camus which uses Sisyphus' punishment as a metaphor for the Absurd

Television[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • King Sisyphus was featured in the Hercules: The Legendary Journeys and Xena: Warrior Princess TV series, voiced by Ray Henwood in "Death in Chains" and "Highway to Hades", and by Charles Siebert in "Ten Little Warlords".
  • A version of King Sisyphus appeared in the animated series Ulysses 31, in the episode "The Eternal Punishment": Zeus offers Sisyphus a way out of his punishment if he manages to replace in the pit the traveler Ulysses, who is journeying throughout unknown space to find a way home.
  • Referenced in The Deuce episode "What Kind of Bad?".
  • Sisyphus is a character in the television show, “American Gods”, which is based on the book by Neil Gaiman.

Music[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

See also[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Notes[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. museum inv. 1494
  2. Կաղապար:OED
  3. R. S. P. Beekes, Etymological Dictionary of Greek, Brill, 2009, p. xxxiii.
  4. Gruppe, O. Griechische Mythologie (1906), ii., p. 1021
  5. Pseudo-Apollodorus. Bibliotheca, 1.7.3
  6. 6,0 6,1 Scholia, on Apollonius of Rhodes, Argonautica 3.1553
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Pseudo-Apollodorus. Bibliotheca, 1.9.3
  8. 8,0 8,1 Homer, Iliad VI 152ff
  9. «Archived copy»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 29 June 2011-ին։ Վերցված է 2010-10-20 
  10. «Ancient Greeks: Is death necessary and can death actually harm us?»։ Mlahanas.de։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2 July 2014-ին։ Վերցված է 2014-02-19 
  11. Bernard Evslin's gods, Demigods & Demons, 209–210
  12. «Homeros, Odyssey, 11.13»։ Perseus Digital Library։ Վերցված է 2014-10-09 
  13. 13,0 13,1 Odyssey, xi. 593
  14. Pausanias x. 31
  15. 15,0 15,1  Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Sisyphus»։ Encyclopædia Britannica 25 (11th ed.)։ Cambridge University Press։ էջ 161 
  16. De Rerum Natura III
  17. Revue archéologique, 1904
  18. Sansonese, J. Nigro. The Body of Myth. Rochester, 1994, pp. 45–52. 0-89281-409-8
  19. Ariely Dan (2010)։ The Upside of Irrationality։ ISBN 0-06-199503-7 
  20. Manfred Kopfer (2018); The Philosophy of Recursive Thinking, The recursive solution for Sisyphos problem. 978-3-7438-7149-6
  21. Ovid. Metamorphoses, 10.44.
  22. Apology, 41a
  23. Karl, Frederick. Franz Kafka: Representative Man. New York: International Publishing Corporation, 1991. p. 2
  24. Taylor, Richard. "Time and Life's Meaning." Review of Metaphysics 40 (June 1987): 675–686.
  25. Wolfgang Mieder. 2013. Neues von Sisyphus: Sprichtwortliche Mythen der Antike in moderner Literatur, Medien und Karikaturen. Vienna: Praesens.
  26. "Barr, Pippin (2011-12-30), Let's Play: Ancient Greek Punishment, http://www.pippinbarr.com/games/letsplayancientgreekpunishment/LetsPlayAncientGreekPunishment.html, վերցված է 2019-01-16 
  27. https://genius.com/Hot-chip-keep-fallin-lyrics
  28. Lyrics
  29. JackWhiteVEVO (2018-03-23), Jack White - Over and Over and Over, https://www.youtube.com/watch?v=ShCRN3tFy80, վերցված է 2018-10-30 
  30. https://www.youtube.com/watch?v=_ovdm2yX4MA

References[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

External links[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես՝ Sisyphean Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Կաղապար:Rulers of Corinth Կաղապար:Use dmy dates

Նշաններ և ախտանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատճառ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազմաթիվ միկրոօրգանիզմներ կարող են ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի պատճառ դառնալ։ Դրանք սովորաբար մեկուսացվում են արյան կուլտուրայի միջոցով, երբ հիվանդի արյունը վերցվում է և ցանակցած աճ արձանագրվում ու ճանաչվում է։ Բակտերիալ էնդոկարդիտ տերմինը հաճախակի կիրառություն է ունենում, ընգծելով այն փաստը, որ ԻԷ-ի դեպքերի մեծամասնության պատճառը բակտերիան է, այնուամենայնիվ ինֆեկցիոն էնդոկարդիտ տերմինը դարձել է նախընտրելի։

Բակտերիալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Staphylococcus aureus-ը որին հետևում են viridans խմբի Streptococci և կոագուլազա բացասական Staphylococci, այն հիմնական օրգանիզմներն են, որոնք պատասխանատու են ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի համար։ Այլ Streptococci և Enterococci ևս ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի հաճախակի պատճառ են հանդիսանում։ HACEK խմբի միկրոօրգանիզմները և սնկերը Հյուսիսային Ամերիկայում ավելի հազվադեպ են հանդիպում[4]։

Viridans խումբը ներառում է S. oralis, S. mitis, S. sanguis, S. gordonii և S. parasanguis-ը։ Այս օրգանիզմները հիմնականում տեղակայված են լինում բերանի խոռոչում և վերին շնչառական ուղիներում[5]։

Այս բակտերիաները, լինելով բերանի խոռոչի նորմալ ֆլորայյի մի մասը մուտք են գործում արյան հուն, սովորաբար վիրաբուժական միջոցառումների արդյունքում (ատամի հեռացում), կամ միզասեռական օրգանների վրա մանիպուլյացիաների արդյունքում։ Այսպիսով, ատամնային վիրաբույժները պարտավոր են հոգ տանել բոլոր պաշտպանական և կանխարգելիչ միջոցառումների մասին։ Որոշ երկրներում, օրինակ՝ ԱՄն-ում բարձր ռիսկի հիվանդներին տրվում են պրոֆիլակտիկ հակաբիոտիկներ, այնպիսիք, ինչպիսին են՝ Պենիցիլինը կամ Կլինդամիցինը պենիցիլինային ալերգիայով հիվանդների համար, ատամնային միջամտություններից առաջ[5]։ Պրոֆիլակտիկան պետք է լինի ավելի շատ բակտերիասպան, քան բակտերիաստատիկ[5]։ Որոշ երկրներում այսպիսի միջոցառումներ չեն ձեռնարկվում, օրինակ՝ Շոտլանդիայում, անտիբիոտիկակայունությունից խուսափելու նպատակով[6]։

Քանի որ բակտերիաները ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի հիմնական պատճառն են (հատկապես Streptococci), հակաբիոտիկները, ինչպես օրինակ Պենիցիլինն է[5] կամ Ամոքսիցիլինը (ընդդեմ բետա-լակտամազով բակտերիաների) օգտագործվում են պրոֆիլակտիկայում։

Մանրէաբանական կուլտուրան ևս կարող է օգտագործվել ինֆեկցող օրագանիզմը հայտնաբերելու և տարբեր հակաբիոտիկների նկատմամբ դրա զգայունությունը որոշելու նպատակով։

Viridans ալֆա-հեմոլիտիկ streptococci, որոնք առկա են բերանում, ամենահաճախակի մեկուսացվող օրգանիզմներն են, եթե ինֆեկցիան ձեռք է բերվել համայնքում։ Ի հակադրություն վերջինիս, Staphylococcus-ով արյան հունի ինֆկցիաները հաճախ ձեռք են բերվում առողջապահական միջոցառումների իրականացման ժամանակ, երբ դրանք կարող են մուտք գործել արյան հուն տարբեր պրոցեդուրաների ժամանակ, որոնք մաշկի ամբողջականության խախտում են առաջացնում, օրինակ՝ վիրաբուժական միջոցառումներ, կաթետերիզացիա կամ երկարաժամկետ կաթետերների ներմուծում, հոգեմետ դեղորայքի ներերակային ներմուծում։

Էնտերոկոկերը կարող են մուտք գործել արյան հուն աղեստամոքսային և միզասեռական ուղիների տարբեր անկանոնությունների պատճառով։

Որոշ օրգանիզմների մեկուսացումը կարող է արժեքավոր ինֆորմացիա տալ, քանի որ դրանք հակված են սպեցիֆիկ լինելու․

  • Pseudomonas տեսակի բակտերիաները շատ կայուն են և կարող են գոյատևել ջրում, կարող են աղտոտել փողոցային թմրամիջոցները խմելու ջրի աղտոտման միջոցով։ P. aeruginosa-ն կարող է ինֆեկցել երեխային ոտքի ծակոցների միջոցով, դառնալով թե՛ էնդոկարդիտի, և թե՛ սեպտիկ արթրիտի պատճառ[7]։
  • S. bovis և Clostridium septicum, որոնք աղիների նորմալ ֆլորայի մաս են կազմում, ասոցացված են հաստ աղիքի չարորակ նորագոյացությունների հետ։ Երբ հաստատվում է դրանց դերը ինֆեկցիոն էդոկարդիտի առաջացման հարցում, սովորաբար անմիջապես կոլոնոսկոպիա է արվում, քանի որ ուռուցքային նորագոյացությունը ունակ է խախտելու պատնեշը արյան և աղիքային լուսանցքի միջև, պատճառ դառնալով նշված բակտերիաների հեմատոգեն տարածման[8][9]։
  • HACEK խմբի օրգանիզմներ ապրում են ատամնային լնդերին և կարող են հայտնաբերվել այն ներերակային թմրամոլների շրջանում, ովքեր կոնտամինացնում (աղտոտում) են ասեղը իրենց թքով։ Հիվանդները կարող են նաև բերանի խոռոչի վատ հիգիենայի պատմություն ունենալ, կամ մինչ այդ գոյություն ունեցող փականային հիվանդություն[10]։
  • Ավելի հազվադեպ նկարագրվող օրգանիզմներն են այսպես կոչված <<կուլտուրա բացասական էնդոկարդիտ>> առաջացնողները, որոնց թվում ենBartonella-ն, Chlamydia psittaci-ն, և Coxiella-ն[11]։ Այսպիսի օրգանիզմները կարող են հայտնաբերվել շճաբանորեն, հեռացված փականային հյուսվածքի կուլտուրայում, խորխում, պլևրալ հեղուկում, և էմբոլում, ինչպես նաև պոլիմերազային շղթայական ռեակցիայով կամ բակտերիալ 16S ռիբոսոմային ՌՆԹ-ի սեքվենավորմամբ։ Անսովոր հարուցիչներով առաջացած ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի բազմաթիվ դեպքեր են արձանագրվել։ Propionibacterium sp., որոնք մաշկի նորմալ ֆլորայի մասն են կազմում, պատասխանատու են ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի որոշ դեպքերի համար, որոնք ավարտվել են մահվամբ, աբսցեսագոյացնող այս ինֆեկցիայի կայուն ընթացքի պատճառով[12]։ Tropheryma whipplei-ն կարող է առաջացնել էնդոկարդիտ, առանց աղեստամոսային ուղու ընդգրկման[13]։ Citrobacter koseri-ն հայտնաբերվել է իմունոկոմպետենտ սեռահասունների շրջանում[14]։ Neisseria bacilliformis-ը հայտնաբերվել է երկփեղկ աորտալ փականով անձանց շրջանում[15]։

Սնկային[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սնկային էնդոկարդիտը հաճախ մահացու է և ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ամենածանր ձևերից մեկն է։ Այս հիվանդության հետ ասոցացաված ամենահաճախ հանդիպող սնկերի տեսակներն են․

Candida albicans, որը գնդաձև կամ օվալ բողբոջող դրոժի տեսք ունի։ Այն ասոցացված է էնդոկարդիտի հետ ներերակային թմրամոլների, արհեստական փականներով հիվանդների և ոչ իմունոկոմպետենտ անձանց շրջանում։ Այն կենսաթաղանթեր է առաջացնում բարակ պատեր ունեցող անշարժ գոյացությունների վրա, ինչպիսին է օրինակ արհեստական փականը և լրացուցիչ գաղութացնում ու պենետրացնում է էնդոթելի պատերը[16]։ C. albicans-ը պատասխանատու է սնկային էնդոկարդիտի դեպքերի 24-46%-ի համար և մահացությունը կազմում է 46.6–50%[17]։

Էնդոկարդիտ առաջացնելու ունակություն են ցուցաբերում այլ սնկերն են Histoplasma capsulatum-ը և Aspergillus-ը[11]։ Ասպերգիլուսը պատասխանատու է սնկային էնդոկարդիտի դեպքերի մոտավորապես 25%-ի համար[17]։ Tricosporon asahii-ով առաջացած էնդոկարդիտի դեպքեր ևս արձանագրվել են[18]։

Ռիսկի գործոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ռիսկի գործոնները հիմնված են այն ենթադրության վրա, որ առողջ անձի մոտ բակտերեմիան (բակտերիայի մուտք գործելը արյան հուն) արագորեն մաքրվում է և հետևանքներ չի թողնում[19]։ Այնուամենայնիվ, եթե սրտի փականները վնասված են, բակտերիան կարող է դիպչել փականին, ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի պատճառ դառնալով։ Բացի այդ, թուլացած իմունիտետով անձանց շրջանում, արյան մեջ բակտերիաների խտությունը կարող է հասնել այնպիսի բարձր մակարդակի, որ բավականացնի փականին դիպչելու ռիսկը մեծացնելու համար։ Որոշ նշանակալի ռիսկի գործոններ նշված են այստեղ[19]

Այս ռիսկի գործոնների առավել մանրամասն նկարագրությունը բերված է ներքևում․

Այլ վիճակներից են, որոնք հանգեցնում են բակտերիաների մեծ քանակների մուտքին արյան հուն կոլոռեկտալ քաղցկեղը (առավելապես Streptococcus bovis-ը)[8], միզուղիների ծանր ինֆեկցիաները (առավելապես էնտերոկոկեր) և թմրանյութերի ներմուծումը (Staphylococcus aureus)։ Բակտերիաների մեծ քանակով պայմանավորված կարող է ինֆեկցվել նույնիսկ առողջ փականներով սիրտը։

Առավել վիրուլենտ օրգանիզմը (ինչպիսին է Staphylococcus aureus-ը) կարող է ինֆեկցիոն էնդոկարդիտ առաջացնել ինֆեկցելով նույնիսկ առողջ սիրտը։

Ներերակային թմրամոլները հակված են աջակողմյան փականների ախտահարումով էնդոկարդիտի, քանի որ երակները, որոնք օգտագործվում են թմրադեղերի ներմուծման համար դրենավորում են արյունը դեպի աջակողմյան սիրտ։ Սրտի ռևմատիկ հիվանդությամբ տառապողների շրջանում ինֆեկցիան տեղակայվում է աորտալ կամ միտրալ փականներին, սրտի ձախ կողմում։

Այլ գործոնները, որոնք մեծացնում են ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ռիսկը, ներառում են․ արյան սպիտակ բջիջների ցածր քանակներ, իմունոդեֆիցիտ կամ իմունոսուպրեսիա, չարորակ նորագոյացություն, շաքարային դիաբետ կամ ալկոհոլի չարաշահում[3]։

Ատամնային վիրահատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անցյալում ԻԷ-ի 8[16] դեպքրից 1-ը առաջանում էլ ատամնային պրոցեդուրաների ժամանակ առաջացող բակտերեմիայի պատճառով (դեպքերի մեծամասնությունում՝ Streptococcus viridans, որը գտնվում է բերանի խոռոչում), այնպիսիք, ինչպիսիք են ատամների մաքրումը կամ հեռացումը։ Այս փաստը ժամանակին համարվում էր կլինիկորեն ավելի նշանակալի, քան իրականում է։ Այնուամենայնիվ կարևոր է, որ ատամնաբույժը կամ հիգիենիստը տեղեկանա սրտի հետ կապված խնդիրների առկայության մասին բուժումը սկսելուց առաջ։ Հակաբիոտիկները նշանակվում են սրտի որոշակի պաթոլոգիաներով հիվանդներին, որպես կանխարգելում, չնայած այս մոտեցումը փոխվել է ԱՄՆ-ում, Ամերիկայի Սրտի Ասոցիաիցիայի նոր ուղեցույցների հետ միասին 2007-ին[20], և Միացյալ Թագավորությունում 2008-ին նոր NICE ուղեցույցների հրատարակման հետ։ Ատամների ամենօրյա մաքրումը խոզանակով և թելով նույն կերպով բակտերեմիա է առաջացնում, այսինքն պետք է ունենալ բերանի հիգիենայի բարձր ստանդարտներ բոլոր ժամանակներում[16]։ Չնայած պրոֆիլակտիկ հակաբիոտիկաթերապիան թույլ ապացուցողական հիմք ունի, ներկայիս Ամերիկայի Սրտի Ասոցիաիցիայի ուղեցույցները լայնորեն ընդունվում են կլինիցիստների[21] և հիվանդների կողմից[22]։

Պաթոգենեզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էնդոկարդիտի պատկեր։

Վանասված փականները և էնդոկարդը նպաստում են ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի առաջացմանը[19]։ Մասնավորապես, սրտի փականի վնասված հատվածում արյան մակարդուկ է ձևավորվում՝ վիճակ, որը հայտնի է որպես ոչ բակտերիալ թրոմբոտիկ էնդոկարդիտ։ Թրոմբոցիտների և ֆիբրինի կուտակումները, որոնք արյան մակարդման պրոցեսի մի մասն են կազմում, թույլ են տալիս բակտերիային ամրանալ և վեգետացիաներ ձևավորել։ Օրգանիզմը չունի փականային վեգետացիաների դեմ պայքարելու ուղղակի մեթոդներ, քանի որ փականներն առանձին արյունամատակարարում չունեն։ Վնասված փականների, բակտերիալ աճի և ուժեղ իմուն պատասխանի բացակայության այս համակցումը հանգեցնում է ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի առաջացման։

Փականների և էնդոկարդի վնասման պատճառ կարող են դառնալ[19]

  • Խանգարված, տուրբուլենտ արյան հոսքը։ Ֆիբրոզի, մակարդման կամ կոշտացման տեղմասերը, որպես այս խանգարված հոսքի հետևանք, կոչվում են շթային վնասման տեղամասեր։ Արյան խանգարված հոսքն ավելի հավանական է բարձր ճնշման տեղամասերում, այսպիսով միջփորոքային միջնապատի դեֆեկտները կամ բաց զարկերակային ծորանը ավելի մեծ չափով են ԻԷ-ի հավանականություն առաջացնում, քան նախասրտերի միջնապատի դեֆեկտները։
  • Կաթետերները, էլեկտրոդները և այլ ներսրտային արհեստական սարքերի առկայություն։
  • Կրկնվող ներերակային ներմուծումներից առաջացող կոշտ մասնիկները
  • Քրոնիկ բորոքումը։ Օրինակները ներառում են աուտոիմուն մեխանիզմները և փականների դեգեներատիվ ախտահարումները։

Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի առաջացման ռիսկի գործոնները ներառում են սիրտը վնասող գործոնների էլ ավելի մեծ ցուցակ։

Ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եռփեղկ փականի վրա վեգետացիաներ էխոսրտագորությամբ։ Սլաքը ցույց է տալիս վեգետացիաները։

Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ախտորոշման հաստատման համար անհրաժեշտ է Դյուկի չափանիշների լրացում[23]։ C ռեակտիվ սպիտակուցի և պրոկալցիտոնինային թեստերը առանձնապես օգտակար չեն ախտորոշումը ժխտելու կամ հաստատելու առումով[24]։

Քանի որ Դյուկի չափանիշները հիմնվում են սրտի ուլտրաձայնային հետազոտության արդյունքների վրա, հետազոտությունը ցույց է տվել, թե երբ է պետք էխոսրտագրություն պատվիրել ճանաչելով համապատասխան նշանները և ախտանշաները, ներերակային թմրամոլների[25][26][27] և թմրանյութեր չօգտագործողների[28][29] շրջանում գաղտնի ընթացող էնդոկարդիտը կանխելու նպատակով։ Այնուամենայնիվ հետազոտությունը ավելի քան 20 տարեկան է և, հավանական է, որ որ էնդոկարդիտի համաճարակաբանության և staphylococci-ի նման բակտերիաների փոփոխությունները հետևող գնահատականները ոչ կոռեկտ են դարձնում։


Ուլտրաձայն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրանսթորակալ էխոսրտագրությունը ունի մոտավորապես 65% և 95%-անոց սենսիտիվություն և սպեցիֆիկություն, համապատասխանաբար, եթե էխոսրտագիրը կարծում է, որ <<հավանական>> կամ <<գրեթե հաստատ>> էնդոկարդիտի ապացույցներ է տեսնում[30][31]։

Դյուկի փոփոխված չափանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դյուկի Էնդոկարդիտի Ծառայությունով հաստատվել են 1994-ին և վերանայվել 2000-ին Դյուկի չափանիշները, որոնք իրենցից մեծ ու փոքր չափանիշների համախումբ են ներկայացնում, որոնք օգտագործվում են ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ախտորոշումը հաստատելու համար[23][34]։ Դյուկի չափանիշների համաձայն ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ախտորոշումը կարող է լինել հաստատված, հնարավոր կամ հերքված[19]։ Ախտորոշումը համարվում է հաստատված, եթե ներքևում նշված ախտաբանական կամ կլինիկական չափանիշները համադրվում են։ Ախտաբանական չափանիշներից մեկն է՝

  • Սրտային վեգետացիաների հիստոլոգիան կամ կուլտուրան, էմբոլիզաված վեգետացիաներ կամ ներսրտային աբսցեսներ, որոնցում միկրոօրգանիզմներ են հայտնաբերվում
  • Ակտիվ էնդոկարդիտ

Կլինիկական չափանիշների հետևյալ համակցումներից մեկը

  • Երկու մեծ կլինիկական չափանիշներ
  • Մեկ մեծ և երեք փոքր չափանիշներ
  • Հինգ փոքր չափանիշներ

Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտը հնարավոր է, եթե կլինիկական չափանիշների նշված համակցումներից մեկն առկա է

  • Մեկ մեծ և մեկ փոքր չափանիշ
  • Երեք փոքր չափանիշ

Մեծ չափանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արյան դրական կուլտուրա ԻԷ առաջացնող տիպիկ օրգանիզմներով, որոնք սահմանվում են հետևյալ կերպ[19]

  • Տիպիկ միկրոօրգանզիմներ, որոնք համապատասխանում են ԻԷ-ին և վերցված են արյան երկու տարբեր կուլտուրաներից, ինչպես նշված է ներքևում
    • Viridans խմբի ստրեպտոկոկեր, կամ
    • Streptococcus bovis, ներառյալ սնուցողական տարբերակների շտամները, կամ
    • HACEK խումբը, կամ
    • Staphylococcus aureus-ը, կամ
    • Համայնքում ձեռք բերված enterococci, առաջնային օջախի բացակայության պայմաններում
  • Ինֆեկցիոն Էնդոկարդիտին համապատասխանող հարուցիչները կայուն կերպով դրական արյան կուլտուրաներից սահմանվում են հետևյալ կերպ․
    • Արյան 2 դրական կուլտուրա, որոնք վերցված են 2 ժամանոց միջակայքով, կամ
    • Երեք կամ 3-ից ավելի տարբեր արյան կուլտուրաներ (որոնցից առաջինի և վերջինի միջև առնվազն մեկ ժամանոց միջակայք կա)
    • Coxiella burnetii-ն հայտնաբրվում է գոնե մեկ դրական արյան կուլտուրայով կամ Q տենդի ֆազայում IgG հակամարմինների >1:800 տիտրով։ Սա նախկինում փոքր չափանիշ էր համարվում

Էնդոկարդի ընդգրկան էխոկարդիոգրաֆիկ ապացույցները ներառում են․

  • Տատանվող ներսրտային գոյացություն փականի կամ շրջապատող կառույցների վրա, ռեգուրգիտանտ (հետհոսքային) շթերի ճանապարհին, կամ իմպլանտացված նյութի առկայություն անատոմիական բացատրության բացակայության պարագայում, կամ
  • Աբսցես, կամ
  • Արհեստական փականների նոր մասնակի բացազատում կամ նոր փականային ռեգուրգիտացիա (նախկինում եղած աղմուկի փոփոխությունը կամ վատացումը բավական չէ)

Փոքր չափանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիսկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ն/ե թմրամիջոցներ չօգտագործող անձանց շրջանում, ովքեր տենդ ունեն և գտնվում են անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքում, թաքուն էնդոկարդիտի ռիսկը 5%-ից պակաս է։ Մելորսը 1987-ին ԻԷ-ի կամ ստաֆիլոկոկային բակտերեմիայի ոչ մի դեպք չգտավ 135 ֆեբրիլ անձանց շրջանում, որոնք գտնվում էին անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքում[29]։ Վստահության վերին միջակայքը գտնվում է 135 դեպքից 0%-ի համար 5% է կազմում, այսպիսով զուտ ստատիստիկ պատճառներով, այդ հիվանդների շրջանում գոյություն ունի ԻԷ-ով հիվանդ լինելու 5%-անոց հավանականություն։ Ի հակադրում վերջինիս, Լեյբովիցին գտավ, որ 113 չընտրված հիվաններից, ովքեր հիվանդանոց էին ընդունվել տենդի պատճառով, էնդոկարդիտի 2 դեպք (1.8% 95%ՎՄ-ով: 0%-ից 7%) հայտնաբերվեց[28]։

Ն/ե թմրամիջոցներ օգտագործող անձանց շրջանում, ովքեր ունեին տենդ և գտնվում էին անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքում, ԻԷ-ի տարածվածությունը կազմել է 10-ից 15%։ Այս գնահատականը չի փոխվել նույնիսկ այն դեպքում, եթե բժիշկները կարծել են որ հիվանդի տենդը ավելի պարզ բացատրություն ունի[27]։ Վեյսեն գտել է, որ 121 հիվանդների 13 % էնդոկարդիտով էր տառապում[25]։ Մարանցը ևս գտել է, որ այսպիսի տենդով հիվանդների տարածվածությունը անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքում 13%-ի է հասնում[27]։ Սամետը այսպիսի 283 հիվանդների շրջանում էնդոկարդիտի 6%-անոց տարածվածություն է հայտնաբերել, սակայն տենդը պայմանավորող նախնական հիմնական հիվանդությունով մարդկանց բացառելով (այդ թվում մանիֆեստային էնդոկարդիտը), տարածվածությունը 7%-ի հավասարվեց[26]։

Հետազոտություններից մեկը պարզել է, որ արտահիվանդանոցային ստաֆիլոկոկային բակտերեմիայով մարդկանց շրջանում (SAB) էնդոկարդիտի տարածվածությունը կազմում է 29%, ընդդեմ 5%-անոց նոզոկոմիալ SAB-ի[35]։ Սակայն շտամների միայն 2% է մեթիցիլին-ռեզիստենտ, ուստի այս թվերը կարող են ավելի փոքր լինել բարձր ռեզիստենտությամբ տեղամասերում։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տևողություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմականորեն, ինֆեկցիոն էնդոկարդիտը կլինիկորեն բաժանվել է սուր և ենթասուր ձևերի[3] (քանզի չբուժված հիվանդները հակված են ավելի երկար ապրելու ենթասուր տիպով, սուրի հետ համեմատած)։ Այս դասակարգումը ներառում է և՛ հիվանդության առաջընթացի արագությունը, և՛ դրա ծանրության աստիճանը։

  • Ենթասուր բակտերիալ էնդոկարդիտը (ԵԲԷ) հաճախ ցածր վիրուլենտություն ունեցող ստրեպտոկոկներով (հիմնակաում viridans խմբի) է առաջանում և մեղմից միջին հիվանդություն է առաջացնում, որը պրոգրեսիվում է շաբաթների և ամիսների ընթացքում (2 շաբաթից ավելի) և արտասրտային տեղամասերը սերմնացրելու ցածր հակում ունի։
  • Սուր բակտերիալ էնդոկարդիտը (ՍԲէ) ֆուլմինանտ (կայծակնային ընթացքով) հիվանդություն է, որը տևում է օրերից շաբաթներ (<2 ծաբաթ) և ավելի հավանական է, որ առաջանա է Staphylococcus aureus-ով, որը շատ ավելի մեծ վիրուլենտությամբ կամ հիվանդություն հարուցելու ունակությամբ է օժտված և հաճախ մետաստատիկ ինֆեկցիայի պատճառ է դառնում[3]։

Այս դասակարգումն այժմ չի ընդունվում, քանզի վերագրված ասոցիացիաները (օրգանիզմների և պրոգնոզի վերաբերյալ) բավականաչափ ուժեղ չեն դրանց վրա կլինիկորեն հիմնվելու համար։ Կարճ ինկուբացիա (նշանակում է ավելի պակաս, քան 6 շաբաթ) և երկար ինկուբացիա (նշանակում է 6 շաբաթից ավելի) տերմիններն այժմ առավել նախընտրելի են[36]։.

Կուլտուրայի արդյունքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտը կարող է դասակարգվել նաև որպես կուլտուրա-դրական և կուլտուրա-բացասական։ Կուլտուրա-բացասական էնդոկարդիտի հիմնական պատճառը հակաբիոտիկների նախնական նշանակումն է։

Ժամանակ առ ժամանակ կուլտուրային միջավայրում աճելու համար միկրոօրգանիզմներին ավելի շատ ժամանակ է անհհրաժեշտ՝ այսպիսի օրգանզիմները կոչվում են պահանջկոտ, քանի որ դրանք աճի համար որոշ պահանջներ ունեն։ Որոշ օրինակներ ընդգրկում են այնպիսի ախտածիններ, ինչպիսիք են Aspergillus տեսակի սնկերը, Brucella տեսակները, Coxiella burnetii, Chlamydia տեսակները և HACEK բակտերիաները։ Ասյպիսով, աճի և նույնականացման ուշացման պատճառով, հիվանդները սխալմամբ կարող են դասակարգվել, որպես <<կուլտուրա-բացասական>> էնդոկարդիտ ունեցողներ։

Սրտի կողմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էնդոկարդիտը կարող է դասակարգվել նաև, հիմնվելով սրտի ախտահարված կողմի վրա։

  • Հիվանդները, ովքեր ներերակային այնպիսի օփիատներ են օգտագործում, ինչպիսիք են Հերոինը կամ Մեթամֆետամինը, կարող են ինֆեկցիա ներմուծել, որը, հասնելով սրտի աջ կողմը, ախտահարում է եռփեղկ փականը , և հաճախ առաջանում է S. aureus-ով[3]:
  • Պատճառից անկախ, ձախակողմյան էնդոկարդիտը ավելի բնորոշ է թե՛ ն/ե թմրամոլներին, և թե՛ թմրանյութ չօգտագործողներրին, քան աջակողմյան էնդոկարդիտը[3]։

Վարակի պայմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էնդոկարդիտի մեկ այլ ձև է առողջապահություն-ասոցացված էնդոկարդիտը, երբ ինֆեկցող օրգանիզմը փոխանցվում է առղջապահական համակարգում, օրինակ՝ հիվանդանոցում, դիալիզի անցկացման բաժնում, բուժքույրական ապրելատներում։ Նոզոկոմիալ էնդոկարդիտը առողջապահություն ասոցացված էնդոկարդիտի տարատեսակ է, որի պարագայում պատճառական օրգանիզմը ձեռք է բերվում հիվանդանոցում մնալու օրերին և, սովորաբար, ներերակային կաթետերների, ամբողջական պարէնտերալ սնուցման գծերի, պեյսմեյքերների և այլնի պատճառով է առաջանում[37]։

Փականի տիպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվ վերջին դասակարգումը, բնական-փականային էնդոոկարդիտ և արհեստական-փականային էնդոկարդիտի տարանջատումն է, որը կլինիկորեն նշանակալի է։ Արհեստական փականների էնդոկարդիտը կարող է լինել վաղ (< 60 օր փականային վիրահատությունից հետո), միջին (60 օրից 1 տարի), կամ ուշ (> 1 տարի փականային վիրահատությունից հետո)։

  • Վաղ արհեստական-փականային էնդոկարդիտը ներվիրահատական աղտոտման կամ հետվիրահատական բակտերիալ աղտոտման հետևանքով է առաջանում, և սովորաբար իր բնույթով նոզոկոմիալ է
  • Ուշ արհեստական փականային էնդոկարդիտն արտահիվանդանոցային ինֆեկցիայի պատճառով է առաջանում[37]։

Արհեստականն փականային էնդոկարդիտը սովորաբար առաջանում է Staphylococcus epidermidis-ով, քազի այն ունակ է պլաստիկ մակերեսներինկենսաթաղանթեր գոյացնել[38]։

Կանխարգելում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սրտի հիվանդություն ունեցող ոչ բոլոր մարդիկ հակաբիոտիների կարիք ունեն ԻԷ-ը կանխելու համար։ Սրտի հիվանդությունները ԻԷ-ի առաջացման տեսանկյունից դասակարգվում են որպես բարձր, միջին և ցածր ռիսկի։ Բարձր ռիսկի խմբում գտվողները ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի կանխարգելման կարիք ունեն էնդոսկոպիայից և միզասեռական ուղիների վրա կատարվող միջամտություններից առաջ։ Բարձր ռիսկի խմբում ընդգրկված հիվանդություներրը ներառում են․

  • Նախկինում տարած էնդոկարդիտ
  • Սրտի չբուժված ցիանոտիկ արատներ
  • Առաջին 6 ամիսների ընթացքում ամբողջովին բուժված սրտի բնածին արատներ
  • Սրտի արհեստական փականներ
  • Ոչ ամբողջովին բուժված սրտի բնածին արատներ
  • Փոխխատվաստված սրտի վալվուլոպաթիա

Ներքևում ներկայացված են Ամերիկայի Սրտի Ասոցիացիայի կողմից առաջարկված հակաբիոտիկոպրոֆիլակտիկայի հետևյալ մոտեցումները[20]

Բերանացի (օրալ) Ամոքսիցիլին միջամտությունից մեկ ժամ առաջ
Պենցիլինային ալերգիայով հիվանդների պարագայում
Ազիթրոմիցին կամ Կլարիթրոմիցին օրալ ճանապարով, միջամտությունից մեկ ժամ առաջ
Ցեֆալեքսին օրալ ճանապարով, միջամտությունից մեկ ժամ առաջ
Կլինդամիցին օրալ ճանապարով, միջամտությունից մեկ ժամ առաջ

Միացյալ Թագավորությունում, NICE կլինիկական ուղեցույցները այլևս խորհուրդ չեն տալիս հակաբիոտիկոպրոֆիլակտիկա իրականացնել , քանի որ ոչ մի կլինիկական ապացույց չկա, որ այն նվազեցնում է ԻԷ-ով հիվանդացությունը և քանի որ այն բացասական ազդեցություն է թողնում (ալերգիա կամ բարձր բակտերիալ ռեզիստենտություն), ուստի վնասը գերակշռում է օգուտին[39]։

Հակաբիոտիկները պատմականորեն սովորաբար խորհուրդ են տրվել ԻԷ-ն կանխելու համար սրտի հետ կապված խնդիրներ ունեցող հիվանդների համար, ովքեր պատրաստվում են ատամնայյին միջամտություններ անցնել (հայտնի է որպես ատամնային հակաբիոտիկային պրոֆիլակտիկա)։ Այնուամենայնիվ բավականաչափ ապացույցներ գոյություն չունեն թե արդյոք հակաբիոտիկները էֆեկտիվ են, թե էֆեկտիվ չեն ԻԷ-ն կանխելու համար, բարձր ռիսկի[40] խմբի հիվանդների շրջանում ատամանային միջամտություններից առաջ։ Ուստի նրանք ավելի քիչ են խորհուրդ տալիս պրոֆիլակտիկ հակաբիոտիկոթերապիան այս միջամտությունների համար[41]։

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաղապար:Cleanup rewrite Բարձր դեղաչափով հակաբիոտիկները նշանակվում են ն/ե ճանապարհով հակաբիոտիկների մոլեկուլների դիֆուզիան վեգետացիաների մեջ առավելագույնի հասցնելու համար, սրտի խոռոչում գտնվող արյունից։ Սա անհրաժեշտ է, քանի որ ոչ սրտի փականները, ոչ վեգետացիաները ինքնուրույն արյունամատակարում չունեն։ Հակաբիոտիկները սովորաբար շարունակում են երկուսից երեք շաբաթով, կախված ինֆեկցիայի բնութագրիչներից և պատճառական միկրոօրգանիզմից։

Սուր էնդոկարդիտի ժամանակ, ֆուլմինանտ բորբոքման պատճառով, էմպիրիկ հակաբիոտիկոթերապիան սկսվում է անմիջապես արյունը ցանքսի նպատակով վերցնելուց հետո։ Այն սովորաբար ներառում է Վանկոմիցինի և Ցեֆտրիաքսոնի ն/ե ներարկումներ մինչև մանրէի նույնականացումը և զգայունության որոշումը մինիմալ ճնշող կոնցենտրացիայով հայտնի դառնա, թույլ տալով փոփոխել հակամիկրոբային թերապիան սպեցիֆիկ օրգանիզմին թիրախավորելով։ Պետք է հաշվի առնել, որ Գենտամիցինի ամենօրյա օգտագործումը էնդոկարդիտը բուժելու նպատակով զուրկ է ապացուցողական հիմքից (բացի Enterococcus-ով և streptococci սնուցողական շտամով) և դրան բարդությունների մեծ քանակություն է բնորոշ[42]։

Ենթասուր էնդոկարդիտի դեպքում, երբ հիվանդները հեմոդինամիկորեն կայուն են, հակաբիոտիկային թերապիան կարող է հետաձգվել, մինչև պատճառական միկրոօրգանիզմի նույնականացումը։

Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի համար պատասխանատու ամենատարածված մանրէն Staphylococcus aureus-ն է[4], որրը կայուն է Պենիցիլինի նկատմամբ դեպքերի մեծամասնությունում, Օքսացիլինի հանդեպ կայունության բարձր մակարդակ ևս դիտվում է, որի պարագայում Վանկոմիցինի կիրառման անհրաժեշտություն է ծագում։

Viridans խմբի streptococci և Streptococcus bovis-ը սովորաբար խիստ զգույուն են Պենիցիլինի նկատմամբ և կարող են բուժվել Պենիցիլինով կամ Ցեֆտրիաքսոնով[43]։

Viridans խմբի ստրեպտոկոկերը և Streptococcus bovis-ը հարաբերականորեն կայուն են և բուժվում են Պենիցիլինով կամ Ցեֆտրիաքսոնով, բուժման սկզբում ամինոգլիկոզիդների 2 շաբաթանոց կուրսի հետ միասին[43]։

Պենիցիլինային բարձր կայունություն ունեցող viridans խմբի ստրեպտոկոկերի շտամները, սնուցողական տեսակի ստրեպտոկոկերը, ինչպես օրինակ Granulicatella sp., Gemella sp. and Abiotrophia defectiva[44], և Enterococci սովորաբար բուժվում են պենիցիլիններ և ամինոգլիկոզիդներ պարունակող համակցային թերապիայով 4-6 շաբաթ տևողությամբ[43]։

Որոշ հիվանդներ կարող են բուժվել հարաբերականորեն կարճ կուրսով[43] (2 շաբաթ) ն/ե Բենզիլ պենիցիլինով, որն առաջանում է viridans խմբի ստրեպտոկոկերով կամ Streptococcus bovis-ով, եթե հետևյալ վիճակներն հայտնաբերվում․

  • Բնական փականի էնդոկարդիտ՝ ոչ արհեստական փականի
  • Մինիմալ ճնշող կոնցենտրացիան ≤ 0.12 մգ/լ-ից
  • Այնպիսի բարդություն է ի հայտ գալիս, ինչպիսիք են՝ սրտային անբավարությունը, առիթմիան կամ թոքային էմբոլիզմը
  • Արտասրտային բարդությունների այնպիսի ապացույցների բացակայություն, ինչպիսին է թրոմբոէմբոլիզմը
  • > 5 mm-ից մեծ ոչ մի վեգետացիա, որը անցողունակության խնդիր է առաջացնում
  • Արագ կլինիկական պատասխան և ինֆեկցիայից արյան մաքրում

Ի լրացում այս ամենի Օքսացիլին-զգայուն Staphylococcus aureus-ով հարուցված սրտի աջ կողմի բնական փականային էնդոկարդիտը ևս կարող է բուժվել բետա լակտամային հակաբիոտիկների 2 շաբաթանոց կարճ կուրսով, օրինակ՝ Նաֆցիլինով ամինոգլիկոզիդների հետ միասին, կամ առանց դրանց։

Ինֆեկցված նյութի վիրաբուժական մշակումը և փականի փախարինումը մեխանիկական բիոպրոտեզավորող սրտի արհեստական փականով անհրաժեշտ է որոշ իրավիճակներում[45]

  • Հիվանդներ, ովքեր ունեն փականների զգալի ստենոզ կամ ռեգուրգիտացիա, որոնց պատճառով սրտային անբավարարություն է զարգացել
  • Հեմոդինամիկայի խանգարման ապացույցների առկայություն, ձախ փորոքի վերջնադիաստոլիկ ճնշման կամ ձախ նախասրտային ճնշման բարձրացում, մեղմից մինչև ծանր թոքային հիպերտենզիա
  • Այնպիսի ներսրտային բարդությունների առկայություն, ինչպիսիք են՝ հարփականային աբսցեսը, անցողունակության խանգարումները կամ թափածակող վնասման տեղամասերի առկայությունը
  • Կրկնվող սեպտիկ էմբոլիզմ, չնայած համապատասխան հակաբիոտիկային բուժմանը
  • Խոշոր վեգետացիաներ (> 10 մմ)
  • Արյան կայուն դրական կուլտուրաներ, չնայած համապատասխան հակաբիոտիկային բուժմանը
  • Արհեստական փականների շերտազատում
  • Արհեստական փականի առկայության պայմաններում կրկնվող ինֆեկցիա
  • Աբսցեսի առաջացում
  • Միտրալ փականի վաղ փակում
  • Սնկերով կամ Գրամ բացասական կայուն օրգանիզմներով առաջացած ինֆեկցիա

Ուղեցույցները վերջերս թարմացվել են Ամերիկայի Սրտաբանների Կոլեգիայի և Սրտաբանների Եվրոպական Միության կողից։ Վերջերս հրապարակված մետա-անալիտիկ տվյալների համաձայն առաջին 7 օրերի ընթացքում կատարված վիրավուժական միջամտությունը ասոցացված է ցածր մահացության հետPubMed։

ԻԷ-ն ասոցացված է ներհիվանդանոցային 18%-անոց մահացության հետ[4]։

Համաճարակաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զարգացող երկրներում ԻԷ-ի տարեկան հիվանդացությունը կազմում է 3-ից 9 դեպք 100,000 մարդուն[19]։ Տղամարդ/կին հարաբերակցությունը 2։1-ից մեծ է։ ԻԷ-ի առավել բարձր հիվանդացություն կա 65 տարեկան կամ ավելի մեծ անձանց շրջանում, ինչը հավանաբար պայմանավորված է այս տարիքի մարդկանց շրջանում բազմաթիվ ռիսկի գործոնների առկայության հետ։ Վերջին տարիներին ԻԷ-ի դեպքերի 1/3-իից ավելին ԱՄՆ-ում առողջապահություն ասոցացված էր[19]։ Մեկ այլ միտում, որը դիտվում է զարգացող երկրներում, սրտի ռևմատոիդ հիվանդությունն է, որը կազմում է դեպքերի 10%-ի պակաս։ Չնայած սրտի փականային հիվանդության պատմությունը ունի զգալի ասոցիացիա ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի հետ, դեպքերի 50%-ից ավելին զարգանում է այն մարդկանց շրջանում, ովքեր չունեն սրտի որևէ փականային արատի պատմություն։

References[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Mattu A, Goyal D, Barrett JW, Broder J, DeAngelis M, Deblieux P, Garmel GM, Harrigan R, Karras D, L'Italien A, Manthey D (2007)։ Emergency medicine: avoiding the pitfalls and improving the outcomes։ Blackwell/BMJ Books։ էջ 63։ ISBN 978-1-4051-4166-6 
  2. Infective endocarditis։ Handbook of Clinical Neurology 119։ 2014։ էջեր 75–91։ ISBN 9780702040863։ PMID 24365290։ doi:10.1016/B978-0-7020-4086-3.00007-2 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Robbins Basic Pathology (8th ed.)։ Saunders/Elsevier։ 2007։ էջեր 406–8։ ISBN 978-1-4160-2973-1 
  4. 4,0 4,1 4,2 «Clinical presentation, etiology, and outcome of infective endocarditis in the 21st century: the International Collaboration on Endocarditis-Prospective Cohort Study»։ Archives of Internal Medicine 169 (5): 463–73։ March 2009։ PMC 3625651։ PMID 19273776։ doi:10.1001/archinternmed.2008.603 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Jeremy. Bagg (2006)։ Essentials of microbiology for dental students (2nd ed.)։ Oxford: Oxford University Press։ ISBN 9780198564898։ OCLC 61756542 
  6. «Drug Prescribing»։ SDCEP (en-US)։ Վերցված է 2018-01-25 
  7. «Pseudomonas aeruginosa»։ Topics in Infectious Diseases Newsletter։ August 2001։ Արխիվացված օրիգինալից-ից July 24, 2008-ին 
  8. 8,0 8,1 «Association of Streptococcus bovis bacteremia with colonic neoplasia and extracolonic malignancy»։ Archives of Surgery 139 (7): 760–5։ July 2004։ PMID 15249410։ doi:10.1001/archsurg.139.7.760 
  9. «Clostridium septicum and malignancy»։ ANZ Journal of Surgery 71 (11): 647–9։ November 2001։ PMID 11736823։ doi:10.1046/j.1445-1433.2001.02231.x 
  10. Group Infections 935, բաժին HACEK Group Infections(անգլ.) EMedicine կայքում
  11. 11,0 11,1 «Blood culture negative endocarditis: analysis of 63 cases presenting over 25 years»։ Heart 89 (3): 258–62։ March 2003։ PMC 1767579։ PMID 12591823։ doi:10.1136/heart.89.3.258 
  12. «Endocarditis caused by Propionibacterium species: a report of three cases and a review of clinical features and diagnostic difficulties»։ Journal of Medical Microbiology 55 (Pt 8): 981–7։ August 2006։ PMID 16849716։ doi:10.1099/jmm.0.46613-0 
  13. «Tropheryma whipplei Infection of an acellular porcine heart valve bioprosthesis in a patient who did not have intestinal Whipple's disease»։ Journal of Clinical Microbiology 42 (10): 4487–93։ October 2004։ PMC 522317։ PMID 15472298։ doi:10.1128/JCM.42.10.4487-4493.2004 
  14. «Infective endocarditis due to Citrobacter koseri in an immunocompetent adult»։ Journal of Clinical Microbiology 47 (12): 4185–6։ December 2009։ PMC 2786675։ PMID 19812281։ doi:10.1128/JCM.00957-09 
  15. «Endocarditis due to Neisseria bacilliformis in a patient with a bicuspid aortic valve»։ Journal of Clinical Microbiology 47 (6): 1973–5։ June 2009։ PMC 2691068։ PMID 19386832։ doi:10.1128/JCM.00026-09 
  16. 16,0 16,1 16,2 Jeremy. Bagg (2006)։ Essentials of microbiology for dental students (2nd ed.)։ Oxford: Oxford University Press։ ISBN 978-0198564898։ OCLC 61756542 
  17. 17,0 17,1 «Fungal Endocarditis»։ Brazilian Journal of Cardiovascular Surgery 31 (3): 252–255։ 2016։ PMC 5062704 ։ PMID 27737409։ doi:10.5935/1678-9741.20160026 
  18. «A rare case of infective endocarditis complicated by Trichosporon asahii fungemia treated by surgery»։ Annals of Thoracic and Cardiovascular Surgery 15 (5): 350–3։ October 2009։ PMID 19901894 
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 19,6 19,7 «Clinical practice. Infective endocarditis»։ The New England Journal of Medicine 368 (15): 1425–33։ April 2013։ PMC 1539065։ PMID 23574121։ doi:10.1056/NEJMcp1206782 
  20. 20,0 20,1 «Prevention of infective endocarditis: guidelines from the American Heart Association: a guideline from the American Heart Association Rheumatic Fever, Endocarditis, and Kawasaki Disease Committee, Council on Cardiovascular Disease in the Young, and the Council on Clinical Cardiology, Council on Cardiovascular Surgery and Anesthesia, and the Quality of Care and Outcomes Research Interdisciplinary Working Group»։ Circulation 116 (15): 1736–54։ October 2007։ PMID 17446442։ doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.106.183095 
  21. «Dentists' knowledge and implementation of the 2007 American Heart Association guidelines for prevention of infective endocarditis»։ Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontics 106 (6): e16–9։ December 2008։ PMID 19000604։ doi:10.1016/j.tripleo.2008.08.009 
  22. «Survey of acceptance of the 2007 American Heart Association guidelines for the prevention of infective endocarditis: a pilot study»։ Quintessence International 42 (3): 243–51։ March 2011։ PMID 21465012։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-12-22-ին 
  23. 23,0 23,1 «New criteria for diagnosis of infective endocarditis: utilization of specific echocardiographic findings. Duke Endocarditis Service»։ The American Journal of Medicine 96 (3): 200–9։ March 1994։ PMID 8154507։ doi:10.1016/0002-9343(94)90143-0 
  24. «Role of procalcitonin in the diagnosis of infective endocarditis: a meta-analysis»։ The American Journal of Emergency Medicine 31 (6): 935–41։ June 2013։ PMID 23601504։ doi:10.1016/j.ajem.2013.03.008 
  25. 25,0 25,1 «The febrile parenteral drug user: a prospective study in 121 patients»։ The American Journal of Medicine 94 (3): 274–80։ March 1993։ PMID 8452151։ doi:10.1016/0002-9343(93)90059-X 
  26. 26,0 26,1 «Hospitalization decision in febrile intravenous drug users»։ The American Journal of Medicine 89 (1): 53–7։ July 1990։ PMID 2368794։ doi:10.1016/0002-9343(90)90098-X 
  27. 27,0 27,1 27,2 «Inability to predict diagnosis in febrile intravenous drug abusers»։ Annals of Internal Medicine 106 (6): 823–8։ June 1987։ PMID 3579068։ doi:10.7326/0003-4819-106-6-823 
  28. 28,0 28,1 «Occult bacterial infection in adults with unexplained fever. Validation of a diagnostic index»։ Archives of Internal Medicine 150 (6): 1270–2։ June 1990։ PMID 2353860։ doi:10.1001/archinte.150.6.1270 
  29. 29,0 29,1 «A simple index to identify occult bacterial infection in adults with acute unexplained fever»։ Archives of Internal Medicine 147 (4): 666–71։ April 1987։ PMID 3827454։ doi:10.1001/archinte.147.4.666 
  30. «Diagnostic value of transesophageal compared with transthoracic echocardiography in infective endocarditis»։ Journal of the American College of Cardiology 18 (2): 391–7։ August 1991։ PMID 1856406։ doi:10.1016/0735-1097(91)90591-V 
  31. «Improved diagnostic value of echocardiography in patients with infective endocarditis by transoesophageal approach. A prospective study»։ European Heart Journal 9 (1): 43–53։ January 1988։ PMID 3345769։ doi:10.1093/oxfordjournals.eurheartj.a062389 
  32. 32,0 32,1 32,2 «UOTW #27 – Ultrasound of the Week»։ Ultrasound of the Week։ 26 November 2014։ Արխիվացված օրիգինալից 9 May 2017-ին։ Վերցված է 27 May 2017 
  33. «UOTW #60 – Ultrasound of the Week»։ Ultrasound of the Week։ 5 October 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 9 May 2017-ին։ Վերցված է 27 May 2017 
  34. «Proposed modifications to the Duke criteria for the diagnosis of infective endocarditis»։ Clinical Infectious Diseases 30 (4): 633–8։ April 2000։ PMID 10770721։ doi:10.1086/313753 
  35. «Course and outcome of Staphylococcus aureus bacteraemia: a retrospective analysis of 308 episodes in a Swiss tertiary-care centre»։ Clinical Microbiology and Infection 12 (4): 345–52։ April 2006։ PMID 16524411։ doi:10.1111/j.1469-0691.2005.01359.x 
  36. «How best to deal with endocarditis»։ Current Infectious Disease Reports 8 (1): 14–22։ January 2006։ PMID 16448596։ doi:10.1007/s11908-006-0030-8 
  37. 37,0 37,1 Kasper DL, Brunwald E, Fauci AS, Hauser S, Longo DL, Jameson JL (2005)։ Harrison's Principles of Internal Medicine։ McGraw-Hill։ էջեր 731–40։ ISBN 978-0-07-139140-5։ OCLC 54501403 
  38. Otto M (2009), «Staphylococcus epidermidis — the 'accidental' pathogen», Nature Reviews Microbiology 7 (8): 555–567, doi:10.1038/nrmicro2182, PMID 19609257 
  39. «Prophylaxis against infective endocarditis: Antimicrobial prophylaxis against infective endocarditis in adults and children undergoing interventional procedures»։ NICE Clinical Guidelines։ National Institute for Health Care and Excellence (UK)։ March 2008։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-01-26-ին։ Վերցված է 2013-04-30 
  40. «Antibiotics for the prophylaxis of bacterial endocarditis in dentistry.»։ Cochrane Database of Systematic Reviews (10): CD003813։ 2013։ PMID 24108511։ doi:10.1002/14651858.CD003813.pub4 – via Cochrane 
  41. «Prophylaxis against infective endocarditis: antimicrobial prophylaxis against infective endocarditis in adults and children undergoing interventional procedures.»։ National Institute for Health and Care Excellence (NICE)։ 2008 
  42. «Initial low-dose gentamicin for Staphylococcus aureus bacteremia and endocarditis is nephrotoxic»։ Clinical Infectious Diseases 48 (6): 713–21։ March 2009։ PMID 19207079։ doi:10.1086/597031 
  43. 43,0 43,1 43,2 43,3 «Infective endocarditis: diagnosis, antimicrobial therapy, and management of complications: a statement for healthcare professionals from the Committee on Rheumatic Fever, Endocarditis, and Kawasaki Disease, Council on Cardiovascular Disease in the Young, and the Councils on Clinical Cardiology, Stroke, and Cardiovascular Surgery and Anesthesia, American Heart Association: endorsed by the Infectious Diseases Society of America»։ Circulation 111 (23): e394–434։ June 2005։ PMID 15956145։ doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.105.165564 
  44. «Destructive Abiotrophia defectiva endocarditis»։ The Journal of Heart Valve Disease 20 (1): 111–2։ January 2011։ PMID 21404910 
  45. «2008 focused update incorporated into the ACC/AHA 2006 guidelines for the management of patients with valvular heart disease: a report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines (Writing Committee to revise the 1998 guidelines for the management of patients with valvular heart disease). Endorsed by the Society of Cardiovascular Anesthesiologists, Society for Cardiovascular Angiography and Interventions, and Society of Thoracic Surgeons»։ Journal of the American College of Cardiology 52 (13): e1–142։ September 2008։ PMID 18848134։ doi:10.1016/j.jacc.2008.05.007 

External links[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաղապար:Medical resources Նարեկ Դզոյան/Ավազարկղ հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)

Կաղապար:Circulatory system pathology