Մանե Կաց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մանե Կաց
ֆր.՝ Emmanuel Mané-Katz
Mane Katz.jpg
Ծնվել էհունիսի 17, 1894(1894-06-17)
ԾննդավայրԿրեմենչուգ, Q4240128?, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էսեպտեմբերի 8, 1962(1962-09-08)[1][2][3] (68 տարեկանում)
Մահվան վայրԹել Ավիվ, Իսրայել
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Flag of Israel.svg Իսրայել
ԿրթությունՓարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց
Մասնագիտություննկարիչ
Ոճէքսպրեսիոնիզմ
Ժանրդիմապատկեր
Կայքmane-katz.com
Mane Katz Վիքիպահեստում

Մանե Կաց (ռուս.՝ Ма́не Ле́йзерович (Иммануэль Лазаревич) Кац, Մանե Լեյզերովիչ (Իմմանուել Լազարեվիչ) Կաց, հունիսի 17, 1894(1894-06-17), Կրեմենչուգ, Q4240128?, Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 8, 1962(1962-09-08)[1][2][3], Թել Ավիվ, Իսրայել), ռուս, ուկրաինացի և ֆրանսիացի նկարիչ: Կրակովի Հրեա նկարիչների միության անդամ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանե Կացը ծնվել է Կրեմենչուգի սինագոգի ծառայողներից մեկի՝ Լեյզեր Կացի և նրա կնոջ՝ Մալկա Ֆաբինովիչի ընտանիքում: Եղել է ընտանիքի յոթերորդ երեխան: Սովորել է հրեական տարրական դպրոցում և Վիլնյուսի գեղարվեստի դպրոցում, այնուհետև՝ Կիևի գեղարվեստի ուսումնարանում (1910-1913[4]): 1913 թվականից բնակվել է Փարիզում, սովորել է Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում՝ Ֆեռնան Կորմոնի մոտ: 1914-1917 թվականներին բնակվել է Պետրոգրադում, եղել է Մստիսլավ Դոբուժինսկու աշակերտը և մասնակցել է «Արվեստի աշխարհ» ցուցահանդեսին (1916):

1917 թվականից Կրեմենչուգում երեխաներին նկարչություն էր սովորեցնում, այնուհետև դասավանդում է Խարկովի Նրբագեղ արվեստների ակադեմիայում (1918-1919): Իր ստեղծագործությունները ցուցադրել է Դոնի Ռոստովում և Թբիլիսիում[5]: Նա ընդգրկված էր խարկովյան ավանգարդիստական «Եռյակ» խմբում (Ալեքսանդր Գլադկովի և Վասիլի Երմոլովի հետ համատեղ): 1918 թվականին «Եռյակը» մասնակցեց «Յոթ պլյուս երեք» ալբոմի հրատարակմանը «Յոթի միություն» կուբոֆուտուրիստական խմբի հետ համատեղ (Կոսարև, Բոբրիցկի, Ցապոկ, Ցիբիս և այլն): 1920 թվականին Կացի աշխատանքներից Վելիմիր Խլեբնիկովի դիմանկարով էր զարդարված ռոստովյան «Պոետների նկուղը», որտեղ «Թատերական արվեստանոցը» ներկայացնում է խլեբնիկովյան «Մահվան սխալը» պիեսի պրեմիերան[6]: 1921 թվականին մեկնում է Բեռլին, իսկ 1922 թվականից Փարիզում էր, որտեղ էլ 1923 թվականին կազմակերպում է առաջին ցուցահանդեսը (Պերսե պատկերասրահ):

1927 թվականին ստացավ ֆրանսիական քաղաքացիություն և մասնակցում էր փարիզյան ցուցահանդեսներին: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Ռուանում գերի ընկավ, բայց կարողացավ փախչել: 1940-1945 թվականներին բնակվել է Նյու Յորքում (ԱՄՆ): 1945 թվականից հետո նորից բնակվում էր Փարիզում, մասնակցում ցուցահանդեսների արտասահմանում, ամեն տարի Ամերիկայում (1938-1954): Գալիս էր Իսրայել, լինում Հայֆայում, որտեղ արվեստանոց ուներ, որը հետագայում համաշխարհային ճանաչում ունեցող թանգարան դարձավ[7][8], որտեղ փոխանցվեցին վարպետի նկարները, ինչպես նաև ցուցադրվում էին այլ վարպետների կտավներ[9]:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Մտածողը» (1923)
  • «Թալմուդի դասը» (1925)
  • «Բադհան» (1932)
  • «Հրաշագործ ռաբբինի մոտ» (1934)
  • «Ծեր հրեան» (1934)
  • «Ջութակահարը» (1945)
  • «Դիմադրություն: Ապստամբություն Վարշավյան գետտոյում» (1946)
  • «Աղոթող հրեան» (1947)

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ոսկե մեդալ Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում (1937) «Լացի պատի մոտ» նկարի համար

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Художественная культура русского зарубежья, 1917—1939. Сборник статей. Москва, 2008. ISBN 978-5-91674-012-7. С. 151-152.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Mané-Katz
  2. 2,0 2,1 2,2 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 SNAC — 2010.
  4. Государственный архив города Киева. - Фонд 93. - Опись 1. - Дело 2130. - Лист 1.
  5. Мане-Кац Мане (Иммануэль) Лазаревич (Лейзерович) | Персоны | АртРу.инфо
  6. Березарк И. Встречи с Хлебниковым // Звезда. 1965. - № 12. - С. 173-176.
  7. Дом-музей Мане Каца
  8. Mane-Katz museum
  9. «מאנה 3ץ מקים מוזיאו!בחיפה»։ jpress.org.il։ Վերցված է 2019-02-24 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]