Մանեսի կամուրջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox bridge1.png
Մանեսի կամուրջ
Mánesův most
Prague 07-2016 Manes Bridge.jpg
Կամուրջը 2016 թ.
ԱնունովՅոզեֆ Մանեսի
ԵրկիրFlag of the Czech Republic.svg Չեխիա
ՏեղանքՀին քաղաք, Մալա Ստրանա և Պրահա 1
Տեսակtram bridge? և փողոց
Հատում էՎլտավա
ՃարտարապետՄեչիսլավ Պետրու
ՃարտարագետՖրանցիշեկ Մենցլ և Ալոիս Նովի
Երկարություն186 մ
Լայնություն16 մ
Բացման տարեթիվ1914
Ժառանգության կարգավիճակՉեխիայի մշակույթի հուշարձան

Մանեսի կամուրջը (չեխ.՝ Mánesův most) ավտո- և տրամվայի կամուրջ Չեխիայում` Պրահայում, Վլտավա գետի վրայով։ Կամրջի վրայով անցնում է տրամվայի գիծ, որն իրար է կապում Հին քաղաքի Յան Պալախի հրապարակը և Փոքր քաղաքի Կլարով հրապարակը։ Մանեսի կամուրջը կառուցվել է 1869 թվականին կառուցված Ռուդոլֆի կամրջակի տեղում (չեխ.՝ Rudolfova lávka): Կամուրջն անվանակոչվել է չեխ նկարիչ Յոզեֆ Մանեսի պատվին[1]։

Կամրջի ճարտարապետն է Մեչիսլավ Պետրուն, որի օգնականներն են եղել Ֆրանցիշեկ Մենցլը և Ալոիս Նովին։ Կամուրջը կառուցվել է բետոնից և քառակամար է։ Կամուրջը բացվել է 1914 թվականին, սակայն շինարարությունն ավարտվել է միայն 1916 թվականին։ Կամուրջն ի սկզբանե կոչվում էր Ֆրանց Ֆերդինանդի անունով, սակայն 1920 թ. քաղաքական պատճառներով անվանափոխվեց։ 1960-ական թվականներին մայթերն ասֆալտապատվեցին, սակայն 1992-1994 թթ. վերականգնողական աշխատանքների ընթացքում վերականգնվեց դրանց խճանկարը։

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանեսի կամուրջը
Մանեսի կամուրջը Կառլի կամուրջից
Մանեսի կամրջի վրայի քանդակներից մեկը

Մանեսի կամրջից առաջ այդ տեղում գտնվում էր Ռուդոլֆի հետիոտնային կամրջակը, որը կառուցվել է 1868-1869 թթ.: Նոր կամրջի մտահղացումը պատկանում էր Ֆրանցիշեկ Մենցլին և Ալոիս Նովիին, իսկ ճարտարապետական նախագիծը` Մեչիսլավ Պետրուին։ Կամրջի բացումը տեղի է ունեցել 1914 թ., սակայն շինարարական աշխատանքներն ավարտին են հասցվել Առաջին աշխարհամարտի տարիներին` 1916 թ.։ Առաջին համաշխարհային պատերզամի տարիներին և մինչև 1920 թ. կամուրջը կոչվում էր Արքիդուքսի կամուրջ` Ավստրո-Հունգարիայի արքիդուքս Ֆրանց Ֆերդինանդի պատվին։ 1920 թ. կամուրջը վերանվանվեց չեխ հռչակավոր նկարիչ Յոզեֆ Մանեսի պատվին։ 1960-ականներին կամրջի երթևեկելի մասի և մայթերի յուրօրինակ խճապատկերն ասֆալտապատվեց։ Դա առաջացրեց որոշ խնդիրներ և 1992-1994 թթ. վերականգնողական աշխատանքների ընթացքում մայթերի ասֆալտը հեռացվեց։

Ճարտարապետությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կամուրջն ամբողջովին բետոնե է և ունի չորս կամարաթռիչք։ Ավելի ուշ ավելացվել են որոշ երկաթբետոնե հատվածներ։ Կամուրջը կառուցված է 1910 թվականի համար ժամանակակից ոճով, չեխական կուբիզմի որոշ դետալներով (չեխ քանդակագործ Էմանուել Հալմանի շատրվանը և այժմ գոյություն չունեցող տոմսավաճառների կրպակը)։ Կամրջի կողքերին կան վլտավյան լողորդների կյանքից դրվագներ պատկերող նախշաքանդակներ։ Հին քաղաքի կողմից կամուրջը զարդարված է գարգուլյաներով, շատրվաններով, իսկ Փոքր քաղաքի կողմից` քաղաքի և պետության խորհրդանիշերով։ Հին քաղաքի կողմի կամրջագլխում` Յան Պալախի հրապարակի ծայրամասում 1951 թ. տեղադրվել է Յոզեֆ Մանեսին պատկերող արձան, որի հեղինակն է Բոհումիլ Կաֆկան։

Անվանումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1914-1920 թթ. - Արքիդուքս Ֆրանց Ֆերդինանդի կամուրջ (չեխ.՝ most arcivévody Františka Ferdinanda d’Este)
  • 1920 թվականից - Մանեսի կամուրջ (չեխ.՝ Mánesův most)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]