Մայտ Մետսանուրկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մայտ Մետսանուրկ
էստ․՝ Mait Metsanurk
Eduard Hubel 1911.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 19, 1879(1879-11-19)
ԾննդավայրՏառտու, Տարտումաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Վախճանվել էօգոստոսի 21, 1957(1957-08-21)[1] (77 տարեկանում)
Վախճանի վայրՏալլին, Էստոնիայի ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]
Մասնագիտությունգրող, լրագրող և գրական քննադատ
Լեզուէստոներեն
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
ԿուսակցությունEstonian People's Party?
Պարգևներ«Պատվո նշան» շքանշան
Mait Metsanurk Վիքիպահեստում

Մայտ Մետսանուրկ (էստ․՝ Mait Metsanurk, իսկական անունը՝ Էդուարդ Հուբել (էստ․՝ Eduard Hubel), նոյեմբերի 19, 1879, Դորպատի շրջան, Լիֆլյանդյան նահանգ - օգոստոսի 21, 1957, Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի գրող, դրամատուրգ, գրաքննադատ ու թարգմանիչ։ Էստոնական գրականության մեջ նեոռոմանիտիզմի հիմնադիրներից մեկն է[2]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայտ Մետսանուրկը ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Եղել է ութ երեխաներից ամենափոքրը։ Սովորել է Օրգեի դպրոցում, ապա ուսումը շարունակել է Տարտուի քաղաքային դպրոցում։ Կատարել է տարբեր աշխատանքներ, իսկ 1906 թվականից աշխատել է որպես լրագրող։

1924-25 և 1930-36 թթ. Մայտ Մետսանուրկը եղել է «Էստոնական գրական հասարակության» («Էստոնիայի գրողների միություն») ներկայացուցիչ։ Էստոնիայում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո նա հեռու էր մնում քաղաքականությունից, ինչի պատճառով էլ նրան հեռացրել են Էստոնիայի ԽՍՀ գրողների կազմակերպությունից։ Արդարացվել է Ստալինի մահից հետո՝ 1956 թվականին։

Մայտ Մետսանուրկը մահացել է 1957 թվականին, թաղված է Տալլինի Մետսակալմիստու (Անտառային) գերեզմանատանը։

Ստեղծագործությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայտ Մետսանուրկի ստեղծագործությունները տպագրվել են 1904 թվականից, 1908-09 թվականներին նա արդեն անվանի գրող էր։ Առաջին երկերում նա քննադատում էր սոցիալական անհավասարությունը, ռեալիստորեն պատկերում էստոնացի ժողովրդի կյանքը։ Նա քննադատում է կապիտալիզմը, հասարակությունը, ցավում է զուրկ, փոքր մարդկանց համար։ Նրա հերոսները փնտրում են ճշմարտություն, իդեալական սեր, բայց հուսահատվում են ու զոհվում։ «Կարմիր քամի» (1928) ստեղծագործության մեջ նա պատկերել է դասակարգային պայքարը։ 1930-ական թթ. խորհրդային գրաքննադատության պատճառով նա զերծ է մնում սոցիալական անարդարությունների խիստ քննադատությունից։ «Ամառային արևադարձ» (1957) երկում պատկերել է գյուղացի աշխատավորների կյանքը 1940-ական թթ. նախօրեին։

Մայտ Մետսանուրկի ամենահայտնի ստեղծագործություններն են «Յումերե գետի վրա» (1934) և «Մխացող կրակ» (1939) վեպերը, որոնցում նա պատկերել է էստոնացիների պայքարը դանիացի ու գերմանացի նվաճողների դեմ XIII դարում։

Մայտ Մետսանուրկն իր ժամանակի ամենաժողովրդական էստոնացի գրողներից էր։ Անտոն Հանսեն Տամմսաարեի հետ նա էստոնական նեոռեալիզմի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։

Հայտնի ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայտ Մետսնուրկը գրել է վեպեր, պատմվածքներ, պիեսներ, քննադատական հոդվածներ։

Արձակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Isamaa õilmed (1908)
  • Vahesaare Villem (1909)
  • Jumalalapsed (1910)
  • Orjad (1912)
  • Toho-Oja Anton (1916)
  • Ennäe inimest! (1918)
  • Epp (1920)
  • Jumalata (1921)
  • Taavet Soovere elu ja surm (1922)
  • Valge pilv (1925)
  • Jäljetu haud (1926)
  • Viimne päev (1927)
  • Punane tuul (1928)
  • Jutustused ja novellid (1929)
  • Fr. Arrast & Pojad (1930)
  • Elu murrab sisse (1931)
  • Taniel heitleb (1932)
  • Maine ike (1933)
  • Mändide all (1933)
  • Ümera jõel (1934)
  • Soosaare (1936)
  • Kutsutud ja seatud (1937)
  • Tuli tuha all (1939)
  • Tee algul. Mälestused I (1946)
  • Suvine pööripäev (1957)

Պիեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Uues korteris (կատակերգություն, 1908)
  • Vagade elu (կատակերգություն, 1923)
  • Kindrali poeg (դրամա, 1925)
  • Talupoja poeg (դրամա, 1929)
  • Mässuvaim ehk Agulirahvas läheb ajalukku (կատակերգություն, 1931)
  • Haljal oksal (կատակերգություն, 1932)
  • C. R. Jakobson (դրամա, 1935)
  • Maret elukoolis (կատակերգություն, 1938)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]