Մակեդոնիզմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Մակեդոնիզմ կամ մակեդոնական ազգայնականություն, քաղաքական դոկտրին և գաղափարախոսություն[1][2], որը հիմնավորում է մակեդոնական ազգային և էթնիկ ինքնության անցյալն ու ներկան, մակեդոներեն լեզվի, ազգի և մշակույթի ինքնուրույնությունն ու նշանակությունը: Պատմականորեն ընթացքը դիմակայում է ինտերնացիոնալիզմին (այդ թվում՝ հարավսլավիզմին, կոմունիզմին և տիտոիզմին), ինչպես նաև բուլղարական, հունական և սերբական ազգայնականությունը[3][4]: Մակեդոնական գաղափարախոսությունը Մակեդոնիայի Հանրապետությունում հանդիսանում էր պաշտոնական դոկտրին[5][6][7][8][9]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակեդոնիզմը հայտնվել է որպես ինքնուրույն գաղափար 19-րդ դարի երկրորդ կեսին[10]: Մակեդոնացի տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է բուլղարացի հրապարակախոս Պետկո Ռաչև Սլավեյկովի Մակեդոնական հարց (Македонският въпрос) հոդվածում, որը հրապարակվել է Մակեդոնիա ամսագրում 1871 թվականին[11]: Դրանում քննադատվում են մակեդոնացիները 1860-ական թվականների գաղափարների համար։

Մակեդոնական սլավոնների զանգվածային մակեդոնացման գործընթացը սկսվել է Իոսիպ Տիտոյի մատուցմամբ 1940-ականներին և 1950-ականներին:

Բուլղարացի պատմաբան Բոժիդար Դիմիտրովը, որը Բուլղարիայի ազգային պատմական թանգարանի տնօրենն է, 2014 թվականի հուլիսին հայտարարել էր, որ մակեդոնիզմը մարդկության դեմ հանցագործություն է: Դիմիտրովը պնդում է, որ մակեդոնական ազգը, լեզուն և պետությունը ստեղծվել են 1944 թվականին Հարավսլավիայի Կոմունիստական կուսակցության կողմից:  Նա հիշեցնում է, որ բոլոր նրանց, ովքեր շարունակում էին իրենց բուլղարացի անվանել նախկին Հարավսլավական Մակեդոնիայի Հանրապետության տարածքում, սպառնում էր 3,5 տարվա ազատազրկում: Դիմիտրովը կարծում է, որ քանի որ մակեդոնիզմը նախկին հարավսլավական հանրապետության տարածքում պարտադրվել է ուժով, ապա այն պետք է քննարկման դնել Ստրասբուրգի կամ Հաագայի միջազգային դատարանում:[12]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Michailidis, 2007, էջ 11
  2. Тюлеков, 2007, էջ 18: «…македонизмът като окупаторски идеен инструмент и шовинистична политика на великосръбската буржуазия…»
  3. Църнушанов, 1992, էջ 9: «В книгата „Македонизмът и съпротивата на Македония срещу него“ се разглежда същността на идеята за отделна македонска народност във всичките ѝ етапи на проявление: нейният произход като средство на великосърбизма за разгромяване на големи части от българския народ; нейните агенти — органи на сръбската пропаганда срещу българите; нейният провал още при първата проява на съпротива срещу нея и накрая — нейното въоръжено настъпление с чуждо оръжие под ръководството на ЮКП при отсъствие на съпротива от страна на победена България.»
  4. Genov & Krasteva, 2001, էջ 74
  5. Ramet, 1999, էջ 252
  6. Лабаури, 2008
  7. Michailidis, 2007, էջ 12: «…македонизма, официалната държавна тоталитарна идеология, култивирана в Скопие.»
  8. Kentrotis, 1994, էջեր 85-101
  9. Bechev, 2009, էջեր 139—140
  10. Kostov, 2010, էջեր 65—66
  11. Славейков, Петко Македонският въпрос(բուլղ.) // Македония. —Цариград, 1871. — № 3.
  12. «Бугарија зборуа за пријателство, а нивниот историчар за непостоење на Македонците» (մակեդոներեն)։ ZaSe.mk։ 2014-08։ Վերցված է 2018-05-21 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Adonov-Poljanski, H. Documents on the Struggle of the Macedonian People for Independence and a Nation-state: From the settlement of the Slavs in Macedonia up to the end of the First World War. — Skopje, Macedonia: Univerzitet «Kiril i Metodij», Fakultet za filozofsko-istoriski nauki, 1985.
  • Banač, I. The national question in Yugoslavia: origins, history, politics. — Ithaca: Cornell University Press, 1984. — ISBN 0801494931
  • Bechev, D. Historical dictionary of the Republic of Macedonia. — Lanham, MD, USA: Scarecrow Press, 2009. — ISBN 0810862956
  • Danforth, L. The Macedonian conflict: ethnic nationalism in a transnational world. — Princeton, NJ, USA: Princeton University Press, 1995. — ISBN 0691043566
  • Genov, N., Krasteva, A. Recent Social Trends in Bulgaria, 1960—1995. — Montreal, Que: McGill-Queen’s University Press, 2001. — ISBN 0773568255
  • Gersin, K. Mazedonisch und das Turkische Problem. — Wien: Kratz, Helf & Co., 1903.
  • Kentrotis, K. Echoes from the Past: Greece and the Macedonian Controversy // Mediterranean politics / R. Gillespie (Ed.). — London; Madison, N.J.: Pinter Publishers; Fairleigh Dickinson University Press, 1994. — P. 85-103. — ISBN 0838636098
  • Kostov, C. Contested ethnic identity: the case of Macedonian immigrants in Toronto, 1900—1996. — Oxford New York: Peter Lang, 2010. — ISBN 3034301960
  • Michailidis, I. (Ed.) Μacedonianism: FYROM’s Expansionist Designs against Greece, 1944—2006. — Athens: Society for Macedonian Studies, 2007. — ISBN 9789608326309
  • Ramet, S.P. (Ed.) The Radical Right: In Central and Eastern Europe Since 1989. — University Park, PA, USA: The Pennsylvania State University Press, 1999. — ISBN 0271043792
  • Roth, K., Brunnbauer, U. (Eds.) Region, regional identity and regionalism in Southeastern Europe. — Berlin; London; Münster: LIT Verlag, 2008. — ISBN 3825813878
  • Taškovski, D. The Macedonian nation. — Skopje: Nasha Kniga, 1976.
  • Todorova, M. Bones of contention the living archive of Vasil Levski and the making of Bulgaria’s national hero. — Budapest; New York: Central European University Press, 2009. — ISBN 9639776246
  • White, G. Nationalism and territory: constructing group identity in Southeastern Europe. — Lanham, MD: Rowman & Littlefield, 2000. — ISBN 0847698092
  • Кирчанов, М. Националистическая модель политической модернизации и трансформации европейских периферий. — Воронеж: ФМО, 2009. — ISBN 5-000010-46-9
  • Лабаури, Д. О. Болгарское национальное движение в Македонии и Фракии в 1894—1908 г.: Идеология, программа, практика политической борьбы. — София: АИ «Проф. Марин Дринов», 2008. — ISBN 9789543223176
  • Риттих, Александр Фёдорович Мое мнѣніе о македонцахъ // Македонскій голосъ. — СПб.: Македонская колония, 1914. — № 11. — С. 217—218.
  • Тюлеков, Димитър Политическият мит за «македонското малцинство» в България. — София: Македонски научен институт — филиал Благоевград, 2007. — ISBN 9548187728
  • Христов, Христо Македонизмът като политическа концепция в края на ХІХ и началото на XX век(բուլղ.) // Исторически преглед. — София: БАН, 1979. — Т. 3. — С. 23-40.
  • Хрон, Карл Народноста на Македонските Словени / Карл Хрон, редакција и коментари Христо Андонов-Полјански. — Скопје: Архив на Македонија, 1966.
  • Църнушанов, Коста Македонизмът и съпротивата на Македония срещу него. — София: УИ «Св. Климент Охридски», 1992.