Մագոմեդ Իսրաֆիլով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մագոմեդ Իսրաֆիլով
İsrafil bəy.jpg
 
Կրթություն՝ Wyższa Szkoła Wojenna?
Մասնագիտություն՝ զինծառայող
Ծննդյան օր օգոստոսի 7, 1888(1888-08-07)
Ծննդավայր Թիֆլիս
Վախճանի օր 1946
Վախճանի վայր Բաքու, ԱԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Վրաստան

Մագոմեդ Նաբի օղլը Իսրաֆիլով (ադրբ.՝ Məhəmməd Nəbi oğlu İsrafilov) կամ Իսրաֆիլ բեկ Մագոմեդ (ադրբ.՝ İsrafil bəy Məhəmməd)[1][2] կամ Իսրաֆիլ բեկ Եդիգարով[1][3] (ադրբ.՝ İsrafil bəy Yadigar; լեհ.՝ Israfil Bek Jedigar), հայտնի է նաև որպես Եդիգար բեկ (լեհ.՝ Jedigar Bek)[4] և Իսրաֆիլ բեյ[5][6], ՍՍ-ի շտանդարտենֆյուրեր, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին «Ադրբեջան» մարտական ջոկատի հրամանատար[7], Ադրբեջանի կոմիտեի նախագահ (1943—1944), ռուսական և լեհական նախկին սպա[2], էմիգրանտ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբերակներից մեկի համաձայն, Իսրաֆիլ բեկը ծնվել է 1892 թվականի հուլիսի 5-ին[7], մյուսի համաձայն էլ՝ 1893 թվականի հունվարի 25-ին[6]։ Ինքն՝ Իսրաֆիլ բեկը 1924 թվականին լեհական բանակում ծառայության անցնելու համար նախապատրաստված ինքնակենսագրության մեջ նշել է, որ ծնվել է 1888 թվականի օգոստոսի 7-ին Թիֆլիսում[1]։ 1898 թվականին՝ 10 տարեկան հասակում, ուսման է ուղարկվել Թիֆլիսի կադետական կորպուս։ 1910 թվականի օգոստոսին, ավարտելով ուսումը, Նիժեգորոդսկի 17-րդ դրագունական գնդում ստացել է պոդպորուչիկի կոչում։

1911 թվականին ամուսնացել է Ադիլե խանում Աթաբեկովա-Կոբլանսկայայի հետ։ 1912 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Էնվերը։ 1913 թվականին ստացել է պորուչիկի կոչում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իր գնդի հետ միասին գտնվել է Վարշավայի մատույցներում։ Որոշ ժամանակ բուժվելով հոսպիտալում՝ ստանձնել է 2-րդ էսկանդրոնի հրամանատարի պաշտոնը։ 1915 թվականի հունվարին ուղարկվել է Կովկասյան ռազմաճակատ։ Նույն տարում ստացել է շտաբս ռոտմիստրի կոչում։ Որոշ ժամանակ անց տեղափոխվել է Օդեսա, որտեղ սկսել է նախապատրաստվել Բուլղարիա ուղարկմանը։ Ավելի ուշ, ուղարկվել է Պարսից ծոց՝ անգլիացիներին օգնության։ 1916 թվականին ստանալով ռոտմիստրի կոչում, տեղափոխվել է Կովկասյան հեծելազորային դիվիզիա, որը հետագայում պետք է ուղարկվեր Ռումինիա։ 1917 թվականի հունվարին ստացել է փոխգնդապետի կոչում և նշանակվել Կովկասյան դիվիզիաներից մեկի հրամանատար։ Նա ստացել էր հրաման՝ ձևավորելու 2-րդ թաթարական գնդի պահեստազորային բրիգադ։ Մինչև 1917 թվականի վերջ մնացել է բանակում, որից հետո անցել թոշակի և վերադարձել հայրենի բնակավայր։ 1918 թվականին, վրացական բանակի կազմում, կռվել է Հայաստանի դեմ։ 1919 թվականին հեռացել է ծառայությունից և բնակվել գյուղում[1]։

1921 թվականի փետրվարին, Խորհրդա-վրացական պատերազմի սկսման պահից, նորից անցել է ծառայության և դարձել թաթարական (ադրբեջանական) պարտիզանների ջոկատի հրամանատար։ Նույն տարվա մարտին կրելով պարտություն, տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս։ 1922 թվականի սեպտեմբերին երկրորդ անգամ ամուսնացել է Զուլեյհե խանումի հետ։ 1922 թվականի նոյեմբերին տեղափոխվել է Լեհաստան, որտեղ նրան ուղարկել են սպայական դպրոց։ Վերջինս դարձել էր վրացի սպաների կենտրոն։ Դպրոցն ավարտելուց հետո, ուսումը շարունակելու նպատակով, ուղարկվել է Գրոդնո և ուսումն ավարտել 1924 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Ծառայել է լեհական բանակի 29-րդ հետևակային դիվիզիայում[1]։ Տարբեր ժամանակներում ունեցել է ռոտմիստրի և մայորի կոչումներ[2][3]։ Հետագայում ստացել է լեհական բանակի փոխգնդապետի կոչում՝ ծառայելով 11-րդ հեծելազորային գնդում[4]։

1943 թվականի ամառվանից մինչև 1944 թվականը եղել է Բեռլինում Ադրբեջանի կոմիտեի նախագահ։ 1943 թվականի մայիսից սեպտեմբեր ամիսներին եղել է 162-րդ թյուրքական հետևակային դիվիզիայի 314-րդ հետևակային գնդի հրամանատար։ 1944 թվականի դեկտեմբերի 12-ից եղել է ՍՍ-ի «Ադրբեջան» մարտական ջոկատի հրամանատար։ 1945 թվականի մարտի 17-ին նշանակվել է Ադրբեջանի ազգային կոմիտեի ռազմական հարցերով պատասխանատուի պաշտոնում[6]։

Պատերազմի ավարտից հետո ամերիկացիների կողմից հանձնվել է ԽՍՀՄ-ին և 1945 թվականի հուլիսի 11-ին Բաքվի զինվորական շրջանի ռազմական տրիբունալի կողմից դատապարտվել է մահապատժի[6]։ Գնդակահարվել է 1946 թվականին[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Nəsiman Yaqublu. Polşa ordusundakı azərbaycanlı zabitlər. —журнал "Qarapapaqlar", 2007. — № 5.(ադրբ.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Zdzisław G. Kowalski, Gruzini, Azerowie i inni przedstawiciele narodów Kaukazu w Wojsku Polskim w okresie międzywojennym, стр. 181
  3. 3,0 3,1 Степашин, Сергей Вадимович, В. П Ямпольский. Органы государственной безопасности СССР в Великой Отечественной войне. — Баку.: Книга и бизнес, 1995. — С. 9. — 699 с.
  4. 4,0 4,1 Lista imienna oficerów służących w 11 Pułku Ułanów Legionowych(լեհ.)
  5. 5,0 5,1 Сафир, Владимир Михайлович Искушение мифами. — Военно-исторический архив: Издательский дом "Грааль", 2004. — С. 64.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Романько, Олег Валентинович Приложение // Мусульманские легионы во Второй мировой войне. — М.: АСТ; Транзиткнига, 2004.
  7. 7,0 7,1 Романько, Олег Валентинович Советские мусульмане в рядах войск СС. — Военно-исторический архив: Издательский дом "Грааль", 2009. — Т. 112. — С. 113.