Ճորճ Ուաշինկթըն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ճորճ Ուաշինկթըն
Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
ԱՄՆ-ու Առաջին Նախագահ
Ծննդավայր Պրիճ Քրիք, Վիրճինիա
Վախճանի վայր Մաունթ Վեռնոն, Վիրճինիա
Ամուսին Մարթա Տենտրիճ Քասըս

Ճորճ Ուաշինկթըն (22 Փետրուար 1732[1], Պրիճս Քրիք, Վիրճինիա, ԱՄՆ - 12 Դեկտեմբեր 1799, Մաունթ Վերնոն, Վիրճինիա, ԱՄՆ), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահ (30 Ապրիլ 1789 - 4 Մարտ 1797

Կենսագրութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուաշինկթընը Ամերիկեան յեղափոխական պատերազմի ժամանակ Մայրցամաքային բանակի հրամանատարն էր, ԱՄՆ հիմնադիր հայրերէն մէկը։ Նախագահած է երկու ժամկէտ եւ նախագահութիւնը փոխանցած Ճոն Ատամսին։ Երկու ժամկէտէ աւելի չառաջադրուելու աւանդոյթը պահպանուած է մինչեւ Ֆրենքլին Ռուզվելթի նախագահութիւն, որ ընտրուած է 3 անգամ։

Ծնած է հողագործի ընտանիքի մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է տանը մէջ, սիրած է կարդալ։ 11 տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։ Աշխատած է որպէս հողաչափ, մասնակցած է լորտ Ֆերֆաքսի արշաւներուն։ 1752 թուականին ժառանգած է Մաունթ Վեռնոնի կալուածքը, նոյն թուականին ընդունուած է ընդդիմութիւն, մասնակցած է ֆրանսացիներուն ու հնդիկներուն դէմ մարտական գործողութիւններուն, եղած է գերութեան մէջ։ 1758 թուականին պատշօնաթող եղած է գնդապետի աստիճանէն։ 1759 թուականին Ուաշինկթընը կ'ամուսնանայ Մարթա Տենտրիճ Քասըսի հետ ու կը սկսի աշխուժօրէն զբաղիլ իր կալուածի նորոգութեամբ եւ կը դառնայ Վիրճինիայի ամենահարուստ հողատէրեէն մէկը։ 1758-1774 թուականներուն Ուաշինկթընը ընտրուած է Վիրճինիայի Սահմանադրական ժողովի անդամ, ուր պայքարած է մայր երկրի հետ գաղութներու իրաւունքներու համար, քննադատելով յամենայն դէպս բռի գործողութիւնները։ Եղած է Առաջին Սահմանադրական Քոնկրեսի պատուիրակ։ Մեծ Բրիտանիոյ հետ բախումէն ետք հրաժարսծ է դաշնակցելու փորձերէն, կապած է զէնքն ու զրահը ու միաձայն ընտրուած ամերիկեան զինուած ուժերու հրամանատար։ Վերակազմակերպելով զօրքը՝ ան ուղղորդած է բանակի ուժերը Պոսթընի պաշարումէն սկսած (1776) մինչեւ անգլիական զօրքերու անձնատուր ըլլալը Եորք Թաունի մօտ (17811783-ի Նոյեմբերին Փարիզի պայմանագիրէն ետք դարձեալ լքած է քաղաքականութիւնը ու հաստատուած Մաունթ Վեռնոնի մէջ։

Համադաշնակցութեան յօդուածներէն չբաւարարուած՝ Ուաշինկթըն ընտրուած է Սահմանադրական ժողովի նախագահ, որ 1787 թուականին ձեւակերպած է ԱՄՆու Սահմանադրութիւնը։ 1789 թուականին Ճորճ Ուաշինկթընը միաձայն ընտրուած է ԱՄՆ-ու առաջին նախագահ։ 1792 թուականին անոր վերըտրած են երկրորդ անգամ։ Ըլլալով պետութեան առաջնորդ՝ կ'աջակցէր Միութեան ամրացման, սահմանադրութեան սկզբունքներու կեանքի կոչելուն ու ԱՄՆ-ու մայրաքաղաքի կառուցման։ Կը զբաղէր իշխանութեան կեդրոնական գործերու ձեւաւորմամբ, կը ստեղծէր նախագահներու սահմանակարգի նախադէպերը, կ'ոգեւորէր տնտեսութեան զարգացումը։ Ուաշինկթընը կը պահպանէր Քոնկրեսի հետ ընկերական յարաբերութիւնները։ 1794 թուականին ճնշած է ԱՄՆ-ու պատմութեան առաջին ապստամբութիւնը ընդդէմ պետական իշխանութեան։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ կը խուսափէր եւրոպական երկիրներու միջամտութենէն։ Հրաժարած է նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցիլ երրորդ անգամ։ Հեռանալէն առաջ ազգին ուղղած է իր հրաժեշտի նամակը։

Լքելով նախագահի աթոռը՝ Ուաշինկթըն հաստատուած է Մաունթ Վեռնոնի մէջ, յաճախ այցելած է կառուցուող մայրաքաղաքը։ Քոնկրեսը Ուաշինկթընին ընծայեց Հիմնադիր Հօր տիտղոսը։ Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու բարելաւման ժամանակ 1798 թուականի ամրան խորհրդանշական նշանակուա է բանակի հրամանատար։ 14 Դեկտեմբեր 1799-ի լոյս 15-ի գիշերը Ուաշինկթընը մահացած է։ Անոր թաղած են 18 Դեկտեմբերին-ին Մաունթ Վեռոնի մէջ։

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Wikiwix's cache»։ archive.wikiwix.com։ Վերցված է 2016-04-05