Ճգնաժամների ծով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճգնաժամների ծով
Mare Crisium
Mcrisium.jpg
Ճգնաժամների ծով
Կոորդինատներ 17°00′ հս․. լ. 59°06′ ավ. ե. / 17.0° հս․. լ. 59.1° ավ. ե. / 17.0; 59.1Կոորդինատներ: 17°00′ հս․. լ. 59°06′ ավ. ե. / 17.0° հս․. լ. 59.1° ավ. ե. / 17.0; 59.1
Տրամագիծ 555 կմ[1]

Ճգնաժամների ծով (լատ.՝ Mare Crisium), Լուսնի ծով, որը գտնվում է Ճգնաժամների ավազանում՝ Հանդարտության ծովից հյուսիս: Ավազանը գոյացել է Նախաիմբրիյան շրջանում՝ մոտ 4,55-3,85 միլիարդ տարի առաջ:

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճգնաժամների ծովն ունի 555 կմ տրամագիծ[1] և 176,000 կմ2 մակերես: Այն ունի շատ տափակ հատակ: Ծովի հարավարևելյան հատվածի թիկնոցաձև գոյացությունը հայտնի է Promontorium Agarum անվամբ: Ծովի արևմտյան եզրին է գտնվում Յերկես պալիմպսեստը: Պիկարդ խառնարանը գտնվում է Յերկեսից արևելք, իսկ Պիկարդից հյուսիս-արևմուտք գտնվում են Պիրս և Սվիֆթ խառնարանները: Ճգնաժամների ծովից հյուսիս-արևելք գտնվում է Օձի ծովը[2]:

Lunar Orbiter տիեզերագնացը 1968 թվականին Դոպլերի հետախուզման ճանապարհով ծովի կենտրոնում հայտնաբերել է մասկոն կամ բարձր գրավիտացիոն շրջան[3]: Մասկոնի գոյությունը հաստատվել է և բարձր թույլատվությամբ մանրամասն քարտեզագրվել հետագա լուսնագնացիների, օրինակ՝ Lunar Prospector-ի և GRAIL-ի կողմից:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես Լուսնի մյուս ծովերը, Ճգնաժամների ծովը նույնպես անվանվել է Ջիովանի Ռիկիոլիի կողմից, որի 1651 թվականի անվանակարգումը ստանդարտիզացվել է[4]:

Մինչև 17-րդ դարը Ճգնաժամների ծովն անվանվում էր «Կասպից ծով»: Էվեն Ա. Ուիթեյքերը ենթադրում է, որ այս անվանումը ծովն ստացել է այն պատճառով, որ Լուսնի վրա զբաղեցնում է համարյա նույն դիրքը, ինչ Կասպից ծովը երկրի վրա[5]: Անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Գիլբերտի մոտ 1600-ին ստեղծված քարտեզը ծովն անվանում է «Բրիտանիա»՝ Մեծ Բրիտանիայի պատվին[5]:

Ուսումնասիրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճգնաժամների ծովը անզեն աչքով տեսանելի է Երկրից՝ Լուսնի տեսանելի երեսի եզրին գտնվող մութ հետքի տեսքով:

Ճգնաժամների ծովը խորհրդային Լունա-15 զոնդի 1969-ին կարատարած հարկադրված վայրէջքի վայրն է: Ճգնաժամների ծովից հաջողությամբ հողի նմուշ է բերվել 1976 թվականի օգոստոսի 22-ին խորհրդային Լունա-24 լուսնային առաքելության շրջանակներում:

Տեսարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Moon Mare/Maria»։ Gazetteer of Planetary Nomenclature։ USGS Astrogeology։ Վերցված է 2010-08-20 
  2. «Mare Crisium»։ lunar.arc.nasa.gov։ Վերցված է October 18, 2007 
  3. P. M. Muller, W. L. Sjogren (1968)։ «Mascons: Lunar Mass Concentrations»։ Science։ 161 (3842): 680–684։ doi:10.1126/science.161.3842.680 
  4. Ewen A. Whitaker, Mapping and Naming the Moon (Cambridge University Press, 1999), p.61.
  5. 5,0 5,1 Ewen A. Whitaker, Mapping and Naming the Moon (Cambridge University Press, 1999), p.7.