Ճանճասպան վառ դեղին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճանճասպան վառ դեղին
Ճանճասպան վառ դեղին
Ճանճասպան վառ դեղին
Դասակարգում
Թագավորություն  Սնկեր (Fungi)
Ենթատիպ Agaricomycotina
Դաս Ագարիկոմիցետներ (Agaricomycetes)
Ենթադաս Agaricomycetidae
Կարգ Agaricales
Ընտանիք Ճանճասպանայիններ (Amanitaceae)
Ցեղ Ճանճասպան (Amanita)
Տեսակ Ճանճասպան վառ դեղին (A. gemmata)
Միջազգային անվանում
Amanita gemmata

Ճանճասպան վառ դեղին (լատ.՝ Amanita gemmata), Amanitaceae ընտանիքին պատկանող սունկ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2,5-11 սմ տրամագծով, կիտրոնագույն, դեղին, մեջտեղում ավելի մուգ գունավորված՝ դեղնագորշավուն, գլխարկը մսալի է, սկզբում փռված, կիսագնդաձև, հետագայում տափակ, ընդհանուր ծածկոցի՝ սպիտակ գորտնուկների կամ լաթերի ձևով մնացորդներով։ Թիթեղները ու պտղամիսը սպիտակ են։ Թիթեղներն ազատ են, բարակ, խիտ։ Ունի նաև թիթեղիկներ։ Սպիտակ, սպիտակավուն ոտիկը 7-10 x 1-1,5 սմ է, սպիտակավուն նեղ օղակով, կենտրոնական։ Հիմքի մոտ պալարաձև ուռուցիկ է, ազատ կամ սերտ աճած պարկաձև պատյանի (վոլվա) մնացորդներով, որը երբեմն բացակայում է։ Սպորափոշին սպիտակ է։ Օվալաձև, հարթ, անգույն սպորները 8-9 x 7-7,5 մկմ են և ոչ ամիլոիդ[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Եվրոպան, Ամերիկան, Հյուսիսային Աֆրիկան, Հարավային Կովկասը (Ադրբեջան, Վրաստան, Հայաստան)։ Հայաստանում հայտնաբերված է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում՝ «Սոսու պուրակ» արգելավայրում և Կապանի շրջակայքում[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանդիպում է հազվադեպ, սոճու և հողի վրա, կաղնու-բոխու անտառներում, 1200-1700 մ բարձրության վրա, հոկտեմբեր ամսին։ Միկոռիզա գոյացնող սունկ է, համակեցության մեջ է մտնում փշատերև և լայնատերև ծառատեսակների հետ[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պահպանվում է «Ծավ» արգելավայրի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում։ Անհետացման եզրին գտնվող տեսակ է[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հայաստանի Կարմիր գիրք։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6