Ղարափափաղներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ղարափափախներից)
Jump to navigation Jump to search

Ղարափափաղներ (ադրբ.՝ Qarapapaqlar, թուրք.՝ Karapapaklar, բառացի՝ սև փափաղներ), թյուրքալեզու ժողովուրդ[1][2][3][4] կամ ցեղախումբ[5]։ Որոշ հեղինակների կողմից համարվում են ադրբեջանցիների[6][7][8][9][10][11] կամ թուրքմենների ենթախումբ, իսկ լեզուն՝ ադրբեջաներենի կամ թուրքմեներենի բարբառ[12][13]։ Ղարափափաղների հստակ թիվը հայտնի չէ, սակայն հավանաբար այն հասնում է հարյուր հազարների[14]։

Այժմ բնակվում են Թուրքիայի Հանրապետության Արդահանի (Ծովակ լճի ափերին), Կարսի և Աղրիի մարզերում[15][16][17][18][19][20], Իրանի հյուսիս-արևմուտքում[5], Վրաստանի Քվեմո Քարթլի մարզում, Ադրբեջանական Հանրապետության հիմնականում Ղազախի և Աղստևի շրջաններում[8]։

Կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ղարափափաղների մեջ առանձնանում են հետևյալ ցեղերը՝ թերքավյուն (հայտնի են նաև որպես բորչալո, համարվում են խանական ցեղ), սարալ, արափլը, ջան ահմեդի, չախարլը, ուլաչլը։

1935 և 1950 թվականների Թուրքիայի մարդահամարներում թուրքերի և թուրքմենների հետ համատեղ համարվում են թուրքերեն խոսող միավորում։

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանում բնակվող ղարափափաղները դավանում են շիա իսլամ (հիմնականում ալևիներ են[5]), իսկ Թուրքիայում՝ սուննի իսլամ[5]։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Советская страна после окончания гражданской войны: территория и население - Юрий Александрович Поляков - Google Книги
  2. Современные этнические процессы в СССР - Юлиан Владимирович Бромлей - Google Книги
  3. Encyclopedia of Stateless Nations: Ethnic and National Groups around the ... - James B. Minahan - Google Книги
  4. Всесоюзная перепись населения 1939 года: основные итоги - Юрий Александрович Поляков, Научный совет по исторической демографии и исторической географии, Российская академия наук
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ БРЭ անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  6. «Азербайджанцы»։ БСЭ 
  7. «Карапапахи»։ Российский Этнографический музей Կաղապար:Мёртвая ссылка
  8. 8,0 8,1 Гарапапаглар / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия. — Б.: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1979. — Т. III. — С. 64.
  9. Волкова Н. Г. Этнические процессы в Закавказье в XIX - XX вв. // Кавказский этнографический сборник. —М., 1969. — Т. IV. — С. 24.
  10. Бахышов Ч. А. Изменение этнического состава населения Азербайджанской ССР (по данным переписей 1897-1979 гг.) // Советская этнография. — 1982. — № 5. — С. 65.
  11. Îslam Ansiklopedisi. — cilt VI. — С. 330—331.
  12. Languages of Azerbaijan. Ethnologue 15 report for Azerbaijan(չաշխատող հղում)
  13. Народы Зарубежной Азии // Численность и расселение народов мира. — М.: Изд-во Академии наук СССР, 1962. — С. 205—206.
  14. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ turksoy անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  15. «Azerbaijani People in Ağrı» 
  16. «Azeri in Ağrı» 
  17. «Karapapak in Ağrı» 
  18. «Ağri-karapapak» 
  19. «Ağrı’da 'Şah Bezeme' Geleneği Yüz Yıllardır Devam Ediyor»։ m.haberler.com (թուրքերեն)։ Վերցված է 19 April 2018 
  20. https://www.sondakika.com/։ «Ağrı'da 'Şah Bezeme' Geleneği Yüz Yıllardır Devam Ediyor»։ m.sondakika.com։ Վերցված է 19 April 2018