Ղադա ալ-Սամման
Ղադա ալ-Սամման | |
|---|---|
| Ծնվել է | 1942[1][2] |
| Ծննդավայր | Դամասկոս, Սիրիա[3] |
| Մասնագիտություն | լրագրող, վիպասան, բանաստեղծուհի և գրող |
| Լեզու | արաբերեն |
| Քաղաքացիություն | .svg){kind=small} Սիրիա |
| Կրթություն | Բեյրութի ամերիկյան համալսարան և Դամասկոսի համալսարան |
| Ամուսին | Բաշիր ալ-Դաուկ |
Ներշնչվել է
| |
 | |
 Ghada al-Samman Վիքիպահեստում | |
Ղադա ալ-Սամման (արաբ․՝ غادة السمّان, 1942[1][2], Դամասկոս, Սիրիա[3]) սիրիացի գրող, լրագրող և վիպասան է, որը ծնվել է Դամասկոսում 1942 թվականին՝ Դամասկոսի հայտնի և պահպանողական ընտանիքում[4]։ Նրա հայրը Ահմադ ալ-Սամմանն էր[5], Դամասկոսի համալսարանի նախագահ։ Հանդիսանում է բանաստեղծ Նիզար Կաբբանիի հեռավոր ազգական։
Գործունեություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հոր կողմից արևմտյան և արաբական գրականության նկատմամբ գնահատանքը խորապես ազդել է նրա վրա՝ նրան օժտելով յուրահատուկ ոճով, որը համատեղում է երկու ավանդույթների տարրերը։ Դամասկոսի պահպանողական հասարակությունում մեծանալով՝ նա բախվել է մարտահրավերների, որոնք ձևավորել են նրա գրական ձայնը։ Նա հրատարակել է իր առաջին պատմվածքների գիրքը՝ «Քո աչքերը իմ ճակատագիրն են» (արաբ․՝ عيناك قدري), 1962 թվականին, որը չափավոր հաջողություն է ունեցել։ Սկզբում նա դասակարգվել է ավանդական կին գրողների շարքում։ Սակայն նրա հետագա աշխատանքները գերազանցել են ռոմանտիկ և կանացի գրականության սահմանները՝ անդրադառնալով ավելի լայն սոցիալական, ֆեմինիստական և փիլիսոփայական թեմաների։
1963 թվականին նա ստացել է անգլիական գրականության բակալավրի աստիճան Սիրիայի համալսարանում, ապա տեղափոխվել է Բեյրութ՝ Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում թատրոնի մագիստրոսի կոչում ստանալու համար։ Ուսումն ավարտելուց հետո նա որոշել է չվերադառնալ Դամասկոս։ Բեյրութում գտնվելու ընթացքում նա աշխատել է որպես լրագրող և 1965 թվականին հրատարակել է իր երկրորդ պատմվածքների ժողովածուն՝ «Բեյրութում ծով չկա» (արաբ․՝ لا بحر في بيروت), որն արտացոլում է նրա լայնացած հորիզոններն ու փորձը։ Հետագայում նա ճանապարհորդել է Եվրոպայով մեկ՝ աշխատելով որպես թղթակից։ 1966 թվականին նա հրատարակել է իր երրորդ պատմվածքների ժողովածուն՝ «Օտարերկրացիների գիշերներ» (արաբ․՝ ليل الغرباء)։
Վեցօրյա պատերազմը խոր ազդեցություն է ունեցել նրա վրա, ինչպես նաև նրա շատ ժամանակակիցների վրա։ Այս ազդեցությունը ակնհայտ է եղել նրա նշանակալի հոդվածում՝ «Ես իմ ամոթը տանում եմ Լոնդոն» (արաբ․՝ احمل عاري إلى لندن)։ Դրանից հետո նա վեց տարի որևէ գիրք չի հրատարակել՝ կենտրոնանալով լրագրության վրա։ Այս ժամանակահատվածում նրա հոդվածները, որոնք ավելի մանրամասն արտացոլում էին սոցիալական իրականությունը, մեծացրին նրա ժողովրդականությունը։ Դրանք նաև հիմք հանդիսացան նրա հետագա աշխատանքների համար։ 1969 թվականին նա միացավ Սալիմ Լավզիի շաբաթական լրատվական ամսագրին՝ «Ալ Հաուադիս»-ին, որպես թղթակից[6]։
1973 թվականին նա հրատարակեց իր չորրորդ ժողովածուն՝ «Հին նավահանգիստների մեկնումը» (արաբ․՝ رحيل المرافئ القديمة), որը որոշ քննադատների կողմից համարվում է նրա ամենակարևոր աշխատանքներից մեկը։ Պատմվածքների այս ժողովածուն ուսումնասիրում է արաբ մտավորականների առջև ծառացած մարտահրավերները՝ ընդգծելով նրանց մտքերի և գործողությունների միջև եղած անհամապատասխանությունը։ Նա իր առաջին վեպը՝ «Բեյրութ 75»-ը (արաբ․՝ بيروت 75), հրատարակեց 1974 թվականի վերջին։ Այս վեպը խորանում է Բեյրութի բարդ սոցիալական խնդիրների մեջ և կանխատեսելով այն խառնաշփոթը, որը բռնկվեց մի քանի ամիս անց՝ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի սկսվելու հետ։
Երկու այլ վեպերի՝ «Բեյրութի մղձավանջները» (արաբ․՝ كوابيس بيروت) 1977 թվականին հրատարակվելուց հետո, որը պատկերում է Բեյրութի կյանքը 70-ականների կեսերին քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, և «Միլիարդի նախօրեն» (արաբ․՝ ليلة المليار) 1986 թվականին հրատարակվելուց հետո, նա որոշ քննադատների կողմից սկսեց ճանաչվել որպես ամենաակնառու ժամանակակից արաբ գրող[7]։ «Ցտեսություն, Դամասկոս» վեպում, որը թարգմանվել է Նենսի Ռոբերտսի կողմից և հրատարակվել անգլերենով 2017 թվականին, նա ներկայացրել է 1960-ականներին Սիրիայի մայրաքաղաքում կյանքի և սիրիացի կանանց սեռական առումով առանձնահատուկ փորձառությունների գրական նկարագրությունը՝ որպես ինքն իրեն։ «Բանիպալ» ամսագրի համար գրված իր գրախոսականում խմբագիր Մարգարետ Օբանկը գրել է. «Վեպի կենտրոնական թեման [...] կանանց նկատմամբ տղամարդկանց մեծամասնության կողմից ավանդաբար անհավասար, մաչո, շովինիստական և բռնարար վերաբերմունքն է, աղջիկների վրա ճնշումները՝ դպրոցը թողնելու, վաղ ամուսնանալու և երեխաներ ունենալու, և ըստ էության՝ հրաժարվելու կյանքի ցանկացած հնարավորությունից, բացի իրենց ապագա ամուսնու կարիքներին ծառայելուց»[8]։
Անձնական կյանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1960-ականների վերջին ալ-Սամմանն ամուսնացել է Բաշիր ալ Դաուքի՝ «Դար ալ Թալիա» հրատարակչության սեփականատիրոջ հետ և ունեցել է նրա միակ որդուն՝ Հազիմին, որին անվանել է «Օտարերկրացիների գիշերները» գրքում իր հերոսներից մեկի անունով։ Հետագայում նա հիմնադրել է իր սեփական հրատարակչությունը և վերահրատարակել իր գրքերի մեծ մասը։ Ավելին, նա խմբագրել է իր բոլոր հոդվածները «Անավարտ աշխատանքներ» (արաբ․՝ الأعمال غير الكاملة) շարքում։ Նա հրատարակել է տասնհինգ գիրք, որոնցից ինը բանաստեղծությունների ժողովածուներ են։
1993 թվականին նա իրարանցում առաջացրեց գրական և քաղաքական ասպարեզներում, երբ հրատարակեց Ղասսան Քանաֆանիի կողմից վաթսունականներին իրեն գրված սիրային նամակների ժողովածուն, երբ նա սիրային կապ ուներ նրա հետ, ինչը այդ ժամանակ գաղտնիք չէր։ Ոմանք նրան քննադատեցին դրանք հրապարակելու համար՝ պնդելով, որ իր մտադրությունն էր արատավորել հանգուցյալ գրողի հեղինակությունը և/կամ բացասաբար ազդել պաղեստինյան հարցի վրա։ Ալ-Սամմանը նաև գրել է գրական քննադատության մի քանի գրքեր և թարգմանել նրա որոշ ստեղծագործություններ այլ լեզուներով։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
- ↑ 2,0 2,1 Korean Authority File (կոր.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Deutsche Nationalbibliothek Record #119221071 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
- ↑ «غادة السمان: أيقونة الحرية في الشعر العربي | مجلة الجرس» (արաբերեն). Վերցված է 2022-01-10-ին.
- ↑ «الدمشقي العتيق… أحمد السمان | القدس العربي». 2019-04-24. Արխիվացված է օրիգինալից 2019-04-24-ին. Վերցված է 2022-01-10-ին.
- ↑ Ghada Talhami, ed. (2012). Historical Dictionary of Women in the Middle East and North Africa. Lanham, MD: Scarecrow Press. էջ 289. ISBN 978-0-8108-7086-4.
- ↑ Ismat, Riad (2019). Artists, Writers and The Arab Spring. Middle East Today (1st ed. 2019 ed.). Cham: Springer International Publishing : Imprint: Palgrave Macmillan. ISBN 978-3-030-02668-4.
- ↑ «Banipal (UK) Magazine of Modern Arab Literature - Book Reviews - Farewell, Damascus by Ghada Samman». www.banipal.co.uk. Վերցված է 2024-09-14-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը] | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ղադա ալ-Սամման» հոդվածին։ |
