Jump to content

Ձկնորսական գյուղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ձկնորսական գյուղ, սովորաբար ձկնորսատեղի մոտակայքում գտնվող գյուղ, որի տնտեսությունը հիմնված է ձկնորսության և ծովամթերքի արդյունահանման վրա։ Աշխարհի մայրցամաքների և կղզիների ափագծերի ընդհանուր երկարությունը կազմում է մոտ 356000 կմ[1]։ Նեոլիթյան դարաշրջանից ի վեր այդ ափերին, ինչպես նաև ներքին լճերի ափերին և գետերի երկայնքով, ձևավորվել են ձկնորսական գյուղեր։ Մինչ օրս պահպանված ձկնորսական գյուղերի մեծ մասը ավանդական բնույթ ունի։

Բնութագիր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովափնյա ձկնորսական գյուղերը հաճախ որոշ չափով մեկուսացված են և տեղակայված են փոքր բնական նավահանգստի շուրջ, որը ապահով ապաստարան է ապահովում գյուղի ձկնորսական նավակների համար։ Գյուղը պետք է ապահովի ձկների անվտանգ ափհանման և նավակների՝ չօգտագործվելու ժամանակ անվտանգ կայանման պայմաններ[2]։ Ձկնորսական գյուղերը կարող են գործել նաև լճերի շրջակայքում՝ լողափերից։ Օրինակ՝ Մալավի լճի որոշ հատվածներում յուրաքանչյուր ձկնորսական գյուղ ունի իր լողափը։ Եթե գյուղից դուրս բնակվող ձկնորսը ձուկ է ափ հանում այդ լողափում, նա ձկան մի մասը տալիս է գյուղի ղեկավարին[3]։

Ավանդական ձկնորսական նավակները ժամանակի ընթացքում զարգացել են՝ համապատասխանեցվելով տեղական պայմաններին, օրինակ՝ նավաշինության համար հասանելի տեղական նյութերին, ծովային պայմանների տեսակին, որոնց պետք է դիմակայեն նավակները, ինչպես նաև տեղական ձկնորսության պահանջներին[4]։

Որոշ գյուղեր տարածվում են անմիջապես ջրի վրա, օրինակ՝ Վիետնամի Հա Լոնգ ծոցում գտնվող լողացող ձկնորսական գյուղերը, Հոնկոնգի մերձակայքում գտնվող մակընթացային ծանծաղուտների վրա կառուցված Տայ Օ բնակավայրի ցցաշեն տները, ինչպես նաև կելոնգները, որոնք հանդիպում են Մալայզիայի, Ֆիլիպինների և Ինդոնեզիայի ափամերձ ջրերում[5]։

Ձկնորսական այլ գյուղեր կառուցվում են լողացող կղզիների վրա, օրինակ՝ Հնդկաստանի Լոկտակ լճի Փումբդին, և Ուրոսը՝ Տիտիկակա լճում, որը գտնվում է Պերուի և Բոլիվիայի սահմանին[6][7]։

Բացի ձկնորսությունից, ձկնորսական գյուղերում գործում են նաև այլ տեսակի գյուղերին բնորոշ ձեռնարկություններ, ինչպիսիք են գյուղական արհեստանոցները, տրանսպորտային ծառայությունները, դպրոցներն ու բուժկետերը, բնակելի տները և համայնքային ջրամատակարարման համակարգերը։ Միաժամանակ, ձկնորսական գյուղերին բնորոշ են նաև մասնագիտացված գործունեության տեսակներ, ինչպիսիք են ձկան վերամշակումը և առևտուրը, ինչպես նաև նավակների կառուցումն ու սպասարկումը։

Մինչև XIX դարը որոշ գյուղացիներ իրենց եկամուտը լրացնում էին նաև նավաբեկությունից օգտվելով՝ մոտակա նավաբեկված նավերից արժեքավոր իրեր վերցնելով[8]։

Լողացող ձկնորսական գյուղ Վիետնամի Հալոնգի ծոցում

Քիչ զարգացած երկրներում որոշ ավանդական ձկնորսական գյուղեր շարունակում են գոյատևել այնպիսի ձևով, որը քիչ է փոխվել հին ժամանակներից[9]։ Ավելի զարգացած երկրներում ավանդական ձկնորսական գյուղերը փոխվում են սոցիալ-տնտեսական գործոնների ազդեցությամբ, ինչպիսիք են արդյունաբերական ձկնորսությունն ու ուրբանիզացիան[10]։

Ժամանակի ընթացքում որոշ ձկնորսական գյուղեր գերազանցում են իրենց սկզբնական՝ արհեստագործական ձկնորսական գյուղի գործառույթը։ Յոթ հարյուր տարի առաջ Յանծի գետի դելտայի մոտ գտնվող Շանհայը փոքր ձկնորսական գյուղ էր[11]։

Ձկնորսության, հանգստի կամ այլ գործունեության միջոցով ջրային միջավայրի հետ կապը պահպանող և իրենց մշակութային ինքնությունը չկորցրած ընդարձակ ձկնորսական համայնքները երբեմն անվանում են ակվապելագոներ[12][13]։

Վերջին շրջանում ձկնորսական գյուղերը գնալով ավելի հաճախ են դառնում զբոսաշրջային և հանգստի ոլորտի ձեռնարկությունների թիրախ։ Այսօր սպորտային ձկնորսությունը և հանգստի նպատակով նավակներով զբոսանքները կարող են բավական եկամտաբեր բիզնես լինել, իսկ ավանդական ձկնորսական գյուղերը հաճախ ունեն բարենպաստ պայմաններ դրանից օգտվելու համար։

Օրինակ՝ Ֆլորիդայի ափին գտնվող Դեսթինը արհեստագործական ձկնորսական գյուղից վերածվել է ծովափնյա հանգստավայրի, որը կենտրոնացած է զբոսաշրջության վրա և ունի հանգստի նպատակով վարձակալվող նավակների մեծ ձկնորսական նավատորմ[14]։

Ձկնորսական գյուղերի զբոսաշրջային գրավչությունն այնքան է մեծացել, որ Հարավային Կորեայի կառավարությունը նպատակային կերպով ստեղծում է 48 ձկնորսական գյուղ՝ զբոսաշրջիկներին գրավելու նպատակով[15]։ 2004 թվականին Չինաստանը հայտնել է, որ երկրում կա 8048 ձկնորսական գյուղ[16]։

Վաղ շրջանի գյուղեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հարյուրավոր տարիներ շարունակ Նորվեգիայի Լոֆոտեն ավանդական ձկնորսական գյուղերի համայնքը զբաղվել է խոշորածավալ ձկնորսությամբ։ Այս գյուղերը կենտրոնացած էին ներկայումս Ռայնե կոչվող գյուղի շուրջ (պատկերված է նկարում)

Շոտլանդիայի ափերի մոտ՝ Օրքնիի մայրցամաքային հատվածի արևմտյան ափին գտնվող Սկարա Բրեյը փոքր նեոլիթյան գյուղ էր, որի բնակիչները զբաղվում էին հողագործությամբ և ձկնորսությամբ։ Գյուղը բաղկացած էր քարից կառուցված տասը տներից։ Այն բնակեցված է եղել մոտավորապես մ.թ.ա. 3100–2500 թվականներին և համարվում է Եվրոպայի ամենաամբողջական պահպանված նեոլիթյան գյուղը։

Անգլիայի Դևոնի հյուսիսային ափին գտնվող Քլովելին՝ ձկնորսական փոքրիկ բնակավայրը, վաղ սաքսոնական բնակավայր է, որը հիշատակվում է Վերջին դատաստանի գրքում[17]։

Վերջին շրջանում նախկին ձկնորսական բնակավայրերի հնագիտական պեղումները բավական ակտիվորեն են իրականացվում։ Վիետնամի Քանհ Հոա նահանգում վերջերս պեղված ձկնորսական գյուղը, ենթադրաբար, մոտ 3500 տարեկան է[18]։

Բեթսաիդա աստվածաշնչյան ձկնորսական գյուղում, որը գտնվում էր Գալիլեայի ծովի ափին և համարվում էր Պետրոս, Փիլիպպոս և Անդրեաս առաքյալների ծննդավայրը, կատարված պեղումները ցույց են տվել, որ բնակավայրը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 10-րդ դարում[19]։

Վերջերս պեղված Տոնգայի ձկնորսական գյուղը, ըստ երևույթին, հիմնադրվել է մոտ 2900 տարի առաջ։ Սա այն դարձնում է Պոլինեզիայի ամենահին հայտնի բնակավայրը[20]։

Մեկ այլ հնագիտական պեղում է իրականացվել Բելգիայի Արևմտյան Ֆլանդրիա նահանգի ափին գտնվող միջնադարյան ձկնորսական գյուղում[21]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ CIA World Factbook Updated 9 April 2009.
  2. ↑ Sciortino, J. A., Barcali, A. & Carlesi, M. (1995)Construction and maintenance of artisanal fishing harbours and village landings FAO Training Series 25, Rome.
  3. ↑ FAO (1993) Fisheries management in south-east Lake Malawi Chambo Fisheries Research Project, Technical paper 21. Rome
  4. ↑ Smylie, M. (2013). Traditional Fishing Boats of Europe. Amberley Publishing. ISBN 978-1-4456-1434-2. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 8-ին.
  5. ↑ «Tai O Fishing Village». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 18-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 20-ին.
  6. ↑ Lake Profile: Loktak LakeNet. Accessed 8 June 2022.
  7. ↑ The floating islands of Peru's Lake Titicaca, The Washington Post, 17 November 2014.
  8. ↑ Bathurst, Bella (2005)The Wreckers: a Story of Killing Seas, False Lights, and Plundered Shipwrecks. Boston, Mass.: Houghton Mifflin 978-0-618-41677-6
  9. ↑ Tietze, U., Groenewold, G. & Marcoux, A. (2000)Demographic change in coastal fishing communities and its implications for the coastal environment FAO Fisheries Technical Paper 403. Rome.
  10. ↑ «The Effects of Urbanization and Social Orientation» (PDF). Վերցված է 2008-12-21-ին.
  11. ↑ Shanghai was once a seaside fishing village Streetdirectory.com. Retrieved 20 April 2009.
  12. ↑ Hayward, Philip (2014). «Aquapelagos and Aquapelagic Assemblages: Towards an integrated study of island societies and marine environments» (PDF). Shima. 6 (1): 1–11.
  13. ↑ Suwa, Juni'chiro (2012). «Shima and Aquapelagic Assemblages: A Commentary from Japan» (PDF). Shima. 6 (1): 12–16.
  14. ↑ History of the World's Luckiest Fishing Village Արխիվացված 16 Նոյեմբեր 2007 Wayback Machine The Destin Area Chamber of Commerce. Retrieved 21 April 2009.
  15. ↑ Henderson J C (2002) "Tourism and Politics in the Korean Peninsula" The Journal of Tourism Studies, 13 (2).
  16. ↑ Zhijie G, Yingliang X, Xiangguo Z, Yong W, Daobo A and Sugiyama S (2008) Review of fishery information and data collection systems in China FAO Fisheries Circular No. 1029, p. 46. Rome. 978-92-5-105979-1.
  17. ↑ Focus on Devon Արխիվացված 6 Ապրիլ 2009 Wayback Machine Ancient Tree Forum. Retrieved 21 April 2009.
  18. ↑ Ancient fishing village unearthed in Vietnam Archaeo News.
  19. ↑ Bethsaida- An Ancient Fishing Village on the shore of the Sea of Galilee, 2001, Israel Ministry of Foreign Affairs.
  20. ↑ Tongan fishing village dated oldest in Polynesia Արխիվացված 2008-12-26 Wayback Machine Stuff.co.nz, 10 January 2008.
  21. ↑ Tys D and Pieters M (2009) "Understanding a medieval fishing settlement along the southern Northern Sea: Walraversijde, c. 1200–1630" In: Sicking L and Abreu-Ferreira D (Eds.) Beyond the catch: fisheries of the North Atlantic, the North Sea and the Baltic, 900-1850, Brill, pages 91–122. 978-90-04-16973-9.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ձկնորսական_գյուղ&oldid=10900124» էջից