Հունգարիայի առողջապահություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սրտի պետական հոսպիտալ Բալատոնֆյուրեդում

Հունգարիայի առողջապահություն, Հունգարիայում ընդունված է առողջապահության՝ բժշկական ապահովագրության Ազգային ֆոնդի (հունգ.՝ Országos Egészségbiztosítási Pénztár (OEP)) և հարկատուների միջոցների շնորհիվ կառավարվող պարտադիր համակարգ։ Ըստ Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության՝ ողջ բնակչությունը ապահովված է ապահովագրություններով[1], որոնք անվճար են 16 տարեկանից ցածր երեխաների, միայնակ մայրերի, ուսանողների, թոշակառուների (սկսած 62 տարեկանից), ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց, հաշմանդամների (այդ թվում՝ հոգեկան հիվանդներին)[2] և կրոնական գործիչների համար[3]։ 1993-2013 թվականներին կյանքի միջին տևողությունը աճել է 7,48 տարով տղամարդկանց մոտ և 4,92 տարով՝ կանանց մոտ[4], մանկական մահացությունը 2014 թվականին կազմել է 4,6 % 1000 նորածնի համար[4]։ Հունգարիայի բժշկական առողջապահության ծախսերը 2012 թվականին կազմել են 7,8 % ՀՆԱ, ընդհանուր ծախսերը՝ 1668,7 ԱՄՆ դոլար մարդուն (1098,3 ԱՄՆ դոլար պետությունից — 65 % և 590,4 ԱՄՆ դոլար անհատներից — 35 %)[5]։ ՏՀԶԿ երկրներից Հունգարիայի բժիշկների աշխատավարձը ամենացածրն է․ սովորաբար բժիշկներին վճարում են միջին աշխատավարձի 140 %-ը, հատուկ հիվանդանոցներին՝ 160 % -ը[6]։

Բժշկական ապահովագրական համակարգի զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուժոկի հիվանդանոց, Բուդապեշտ
Սրտաբանության և սրտավիրաբուժության կենտրոն, Պեչ
Սուրբ Իշտվանի կլինիկան Ուլլեի պողոտայում, Բուդապեշտ: Սուրբ Լասլո հիվանդանոցի հետ միասին ձևավորում է Հունգարիայի խոշորագույն բժշկական կենտրոնը

Հունգարիայում առաջին հիվանդանոցները ի հայտ են եկել 13-րդ դարում հանքագործական քաղաքներում։ 1496 թվականին Յանոշ Տուզոն դե ֆակտո հիմնադրվել է բժշկական ապահովագրության առաջին կազմակերպությունը հանքագործների համար։ 1907 թվականին կազմավորվել է առաջին գրանցված բժշկական ապահովագրական ընկերությունը՝ «Դժբախտ պատահարների հետևանքով հիվանդների և տուժածների օգնության ազգային հիմնադրամը» (հունգ.՝ Országos Munkásbetegsegélyező és Balesetbiztosító Pénztár։ 1928 թվականին կազմավորվել է Սոցիալական ապահովագրության ազգային ինստիտուտը (հունգ.՝ Országos Társadalombiztosítási Intézet), ինչը դարձել է բժշկական ապահովագրության համազգային համակարգի ստեղծման առաջին քայլը։ 1938 թվականին ձևավորվել են բոլոր սոցիալական ծառայությունները, ինչը Հունգարիան դարձրել է Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրներից ապահովագրության առումով ամենաառաջատարը։ Հետպատերազմյան տարիներին կոմունիստական կառավարությունը իրականացրել է սոցիալական ապահովագրության ամբողջական ազգայնացում՝ Հունգարիայի առողջապահության համակարգը դարձնելով պետական, համընդհանուր հասանելի Հունգարիայի բոլոր քաղաքացիների համար[7]։

Ազատ շուկա մտնելուց հետո սկսվել է առողջապահության համակարգի բարեփոխման նոր փուլը[8]։ 1993 թվականին կազմավորվել է առողջապահության ազգային հիմնադրամը (հունգ.՝ Országos Egészségbiztosítási Pénztár)[9]։ Հիմնադրամը ստեղծվել է սոցիալական ապահովագրության համակարգի վրա[8], որը Հունգարիայում բժշկական ապահովագրությունը հսկող հասարակական կազմակերպություն է[9]։ Հիմնադրամի ֆինանսավորման 83 %-ը հարկերն են[10]։ Ապահովագրության սխեմային մասնակցությունը պարտադիր է բոլոր աշխատավորների համար (այդ թվում՝ ինքնազբաղվածների)[11]։ Հիմնադրամին են միացված նաև շատ մասնավոր կլինիկաներ[9]։

Հունգարական հիվանդանոցներում աշխատանքի ընդունելու նախկին քաղաքականության պատճառով սովորական են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են բժիշկների կրճատումը և բուժքույրերի պակասը, ինչը փորձագետների կողմից դիտվում է որպես մարդկային ռեսուրսների անխոհեմ օգտագործում[12]։ Ընդ որում Հունգարիայի և Եվրամիության քաղաքացիների համար «խիստ անհրաժեշտ» ճանաչված բժշկական օգնության ցուցաբերումը անվճար է[13]։

Ենթակառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաշվի առնելով, որ Համաշխարհային բանկը Հունգարիան դասակարգում է բարձր եկամուտ ունեցող երկրների շարքին, փորձագետները համարում են որ այն ունի զարգացած առողջապահական համակարգ։ 2013 թվականին կառուցվել է շտապ օգնության 20 նոր կայան և 200 նոր մեքենաների գնմամբ վերանորոգվել է ևս 60-ը[14]։

2009 թվականին Սենտեշում բացվել է ուղաթիռի հարթակով կայան, որը թույլ է տալիս հիվանդներ տեղափոխել նաև օդային ճանապարհով։

Երկրում նմանատիպ 7 խոշոր կայան կա Բուդապեշտում, Բալատոնֆյուրեդում, Շարմելեքում, Պեչում, Սենտեշում, Դեբրեցենում և Միշկոլցում։ Ինքնաթիռի ժամանման միջին ժամանակը 15 րոպե է երկրի մինչև 85 % տարածքում։ Ինքնաթիռների համար հարթակներ կան բոլոր ազգային և շրջանային հիվանդանոցներում, այդ թվում՝ Բուդապեշտի, Պեչի, Սեգեդի և Դեբրեցենի շտապ օգնության ինստիտուտներին կից[15][16]։

Բժշկական զբոսաշրջություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեվիզ լիճ․ մեծությամ երկրորդ տաք աղբյուրը աշխարհում

Հունգարիան համբավ է վայելում զբոսաշրջիկների շրջանում որպես բժշկական զբոսաշրջության հիմնական ուղղություն. երկիրը մասնավորապես առաջատար է ատամնաբուժական զբոսաշրջության ոլորտում[17][18]՝ ունենալով 42% մասնաբաժին Եվրոպայում և 21 %՝ աշխարհում[18][19]։ 1980-ականներին առաջին նման զբոսաշրջիկներն էին ԳԴՀ-ի գերմանացիները և ավստրիացիները, որոնք փնտրում էին էժան և բարձրորակ բժշկական սպասարկում[20]։ Բժշկական ծառայությունների արժեքն Հունգարիայում կազմում է Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում կամ Սկանդինավյան երկրներում նույն ծառայությունների արժեքի 40-ից մինչև 70 %-ը[20]։ Ամենապահանջված բժշկական ծառայություններն են ատամնաբուժությունը, կոսմետիկ վիրաբուժությունը, օրթոպեդիան, սիրտ-անոթային հիվանդություններով հիվանդների վերականգնումը, անպտղության բուժումը, մաշկաբանությունը, երիտասարդացումը, պայքար ճարպակալման և թմրանյութերի կախվածության դեմ, տեսողության շտկման վիրահատությունները[20]։ Կարևոր սեկտորներից է նաև կոսմետիկ վիրաբուժությունը․ հաճախորդների 30 %-ը արտասահմանցի են, որոնց համար ծառայությունների արժեքը կարող է նվազեցվել 40-80 %-ով[21]։ Այստեղ են գտնվում նաև մի քանի տաք աղբյուրներ[20]՝ հայտնի զբոսաշրջիկների շրջանում[21]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. OECD (June 27, 2013)։ «OECD Health Data: Social protection»։ OECD Health Statistics (database)։ Paris: OECD։ doi:10.1787/data-00544-en։ Վերցված է 2013-07-14 
  2. List of the entitled people for free insurance, National Healthcare Fund, 2013(չաշխատող հղում)
  3. Dőzsölők és szűkölködők — Miből gazdálkodnak az egyházak?, Figyelő (financial status of the churches in Hungary, Hungarian) Archived 2015-04-17 at the Wayback Machine.
  4. 4,0 4,1 Vital statistics, Hungarian Central Statistical Office (KSH)
  5. Health: Key Tables from OECD, OECDiLibrary
  6. «Countries Where Doctors Get Paid the Least»։ Doctor CPR։ 13 July 2015։ Վերցված է 19 February 2018 
  7. History of social insurance in Hungary, National Healthcare Fund
  8. 8,0 8,1 «Hungary’s Healthcare System»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-13-ին։ Վերցված է 2019-04-06 
  9. 9,0 9,1 9,2 OEP — Főigazgatói köszöntő
  10. «Egészségügyi Minisztérium - The organisation and functioning of health insurance in hungary»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-06-21-ին։ Վերցված է 2019-04-06 
  11. World Health Organization — Hungary
  12. Health Care Services Available During Temporary Stay in Hungary
  13. Health Care Services Available During Temporary Stay in Hungary
  14. Tényleg kiérnek a mentők 15 perc alatt(հունգարերեն)
  15. Átadták a légimentő bázist — a legmodenebb az országban(հունգարերեն)
  16. Air ambulance bases in Hungary, Hungarian Air Ambulance Plc.(անգլ.)
  17. Hungary leading in Dental Tourism in Europe, Budapest Agent(անգլ.)
  18. 18,0 18,1 Hungary aims at bigger bite of dental tourism, Budapest Business Journal(անգլ.)
  19. Dental Tourism Development clinics turnover up 19 %, Budapest Business Journal(անգլ.)
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 Hungarian Tourism promotes medical tourism, International Medical Travel Journal(անգլ.)
  21. 21,0 21,1 Medical tourism in good health, Budapest Business Journal(անգլ.)