Հումուս (ուտեստ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox mets.png
Հումուս
Hummus from The Nile.jpg
Թուրքական խոհանոց
Տեսակ սննդամթերք
Ենթատեսակ food paste
Առաջացման երկիր Եգիպտոս
Հիմնական chickpea[1], tahini[1], garlic[1] և ձիթայուղ[1]
Hummus Վիքիպահեստում
Հորդանանի հումուս

Հումուս (եբր.՝ חומוס‎, արաբ․՝ حُمُّص‎‎, հուն.՝ χούμους), ուտեստ, որի գլխավոր բաղադրիչը սիսեռի պյուրեն է: Հիմնականում հումուսի կազմի մեջ մտնում են այնպիսի բաղադրիչներ, որպիսիք են ձիթապտուղի յուղը, սխտորը, կիտրոնի հյութը, աղացած կարմիր պղպեղը, քնջութի խյուսը՝ թահինը:

Արաբերենով և եբրայերենով «հումուս» նշանակում է ինչպես սովորական սիսեռ, այնպես էլ հենց այս ուտեստը:

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հումուսը ամենաշատը հայտնի Մերձավոր Արևելքի երկրներում և Հարավարևելյան Եվրոպայի երկրներում: Իսրայելի, Հորդանանի, Լիբանանի, Սիրիայի, Թուրքիայի, ինչպես նաև Հունաստանի ու Կիպրոսի խոհանոցների անփոխարիների ուտեստների շաքում է գտնվում հումուսը: Հայաստանում նույնպես հումուսը սկսել է տարածվել, շնորհիվ ԽՍՀՄ տարիներին հայրենադարձների և Սիրիական պատերազմի հետևանքով սփյուռքահայերի ներհոսքի հետևանքով:

Վերջին տարիներին հումուսի նկատմամաբ մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել նաև ԱՄՆ-ում[2]: Նաև հարգի է այն երկրներում , որտեղ բնակչության մեջ շատ են բուսակերերն ու այն մարդիկ, ովքեր չեն կարողանում սննդի մեջ գլյուտեն օգտագործեն[3]:

Այն համարվում է նաև պահքի կերակուր:

Կազմություն և հատկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հումուսը պատրաստում են շոգեխաշած սիսեռից, որը հետո մշակում են և ստանում համասեռ զանգված: Դա կամ արվում է ձեռքի օգնությամբ կամ էլ բլենդերով հարելով: Սիսեռի պատրաստի խյուսի մեջ ավելացնում են ձիթապտուղի յուղ, կիտրոնի մզվածք կամ պատրաստի հյութ (առանց շաքարավազի) և թահին, այն է՝ քնջութի սոուս: Համեմունքները ավելացնում են ըստ ցանկության և ճաշակի: Ամենաշատը ավելացվող համեմունքներից են համարվում.

Փիթին հումուսով և տապակած գառան մսով

Կախված այն բաղադրիչներից, որոնք ավելացնում են հումուսի մեջ, վերջինս ձեռք է բերում տարբեր համային հատկանիշներ: Ամենահարգի հավելումներից են համարվում տապակած կարմիր պղպեղը, սխտորը, սոխեռածը, տապակած պոմիդորը, մայրի ծառի ընկույզները, դդումի պյուրեն, ֆետա պանիրը, կակաոն[4]:

Հումուսը պարունակում է մեծ քանակությամբ որոկյալ բուսական սպիտակուցներ, թաղաթանյութ, չհագեցած [[ճարպ]եր և երկաթ:

Այդ ուտեստը հրամցվում է կամ որպես սառը ուտեստ, կամ որպես սոուս: Արևելքում այն տալիս են փիթիով, լավաշով: Իսկ Արևմուտքում հիմնականում չիփսերով, հացով և այլն:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]