Հումուս (ուտեստ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Հումուս
Hummus from The Nile.jpg
Levantine cuisine?, Լիբանանյան խոհանոց և Իսրայելական խոհանոց
Ենթատեսակսննդային մածուկ և սննդամթերք
Առաջացման երկիրFlag of Jordan.svg Հորդանան և Մերձավոր Արևելք
Հիմնականchickpea? և ձիթայուղ
Hummus Վիքիպահեստում
Հորդանանի հումուս

Հումուս (եբրայերեն՝ חומוס‎, արաբ․՝ حُمُّص‎‎, հուն․՝ χούμους), ուտեստ, որի գլխավոր բաղադրիչը սիսեռի պյուրեն է։ Հիմնականում հումուսի կազմի մեջ մտնում են այնպիսի բաղադրիչներ, որպիսիք են ձիթապտուղի յուղը, սխտորը, կիտրոնի հյութը, աղացած կարմիր պղպեղը, քնջութի խյուսը՝ թահինը։

Արաբերենով և եբրայերենով «հումուս» նշանակում է ինչպես սովորական սիսեռ, այնպես էլ հենց այս ուտեստը։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հումուսը ամենաշատը հայտնի Մերձավոր Արևելքի երկրներում և Հարավարևելյան Եվրոպայի երկրներում։ Իսրայելի, Հորդանանի, Լիբանանի, Սիրիայի, Թուրքիայի, ինչպես նաև Հունաստանի ու Կիպրոսի խոհանոցների անփոխարիների ուտեստների շաքում է գտնվում հումուսը։ Հայաստանում նույնպես հումուսը սկսել է տարածվել, շնորհիվ ԽՍՀՄ տարիներին հայրենադարձների և Սիրիական պատերազմի հետևանքով սփյուռքահայերի ներհոսքի հետևանքով։

Վերջին տարիներին հումուսի նկատմամաբ մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել նաև ԱՄՆ-ում[1]։ Նաև հարգի է այն երկրներում, որտեղ բնակչության մեջ շատ են բուսակերերն ու այն մարդիկ, ովքեր չեն կարողանում սննդի մեջ գլյուտեն օգտագործեն[2]։

Այն համարվում է նաև պահքի կերակուր։

Կազմություն և հատկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հումուսը պատրաստում են շոգեխաշած սիսեռից, որը հետո մշակում են և ստանում համասեռ զանգված։ Դա կամ արվում է ձեռքի օգնությամբ կամ էլ բլենդերով հարելով։ Սիսեռի պատրաստի խյուսի մեջ ավելացնում են ձիթապտուղի յուղ, կիտրոնի մզվածք կամ պատրաստի հյութ (առանց շաքարավազի) և թահին, այն է՝ քնջութի սոուս։ Համեմունքները ավելացնում են ըստ ցանկության և ճաշակի։ Ամենաշատը ավելացվող համեմունքներից են համարվում.

Փիթին հումուսով և տապակած գառան մսով

Կախված այն բաղադրիչներից, որոնք ավելացնում են հումուսի մեջ, վերջինս ձեռք է բերում տարբեր համային հատկանիշներ։ Ամենահարգի հավելումներից են համարվում տապակած կարմիր պղպեղը, սխտորը, սոխեռածը, տապակած պոմիդորը, մայրի ծառի ընկույզները, դդումի պյուրեն, ֆետա պանիրը, կակաոն[3]։

Հումուսը պարունակում է մեծ քանակությամբ որոկյալ բուսական սպիտակուցներ, թաղաթանյութ, չհագեցած ճարպեր և երկաթ։

Այդ ուտեստը հրամցվում է կամ որպես սառը ուտեստ, կամ որպես սոուս։ Արևելքում այն տալիս են փիթիով, լավաշով։ Իսկ Արևմուտքում հիմնականում չիփսերով, հացով և այլն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Hummus: Coming Soon to a McDonald’s Near You? Archived 2012-06-21 at the Wayback Machine. // Justin Rohrlich, 2010 (Хумус: скоро и в Макдональдсе?) (անգլ.)
  2. Статья о хумусе в «Нью-Йорк Таймс»(անգլ.)
  3. Рецепты популярных разновидностей хумуса(անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]