Հումել, Յոհան Նեպոմուկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հումել, Յոհան Նեպոմուկ
Դիմանկար
Ծնվել էնոյեմբերի 14, 1778(1778-11-14)[1][2] կամ սեպտեմբերի 14, 1778(1778-09-14)[3]
ԾննդավայրԲրատիսլավա, Հաբսբուրգի միապետություն[4][2]
Մահացել էհոկտեմբերի 17, 1837(1837-10-17)[1][5][6][…]
Մահվան վայրՎայմար, Գերմանական միություն[7]
ՔաղաքացիությունFlag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիա
ԿրթությունՎիեննայի երաժշտության և կատարողական արվեստի համալսարան
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր, դիրիժոր, դաշնակահար և Կոնցերտմայստեր
Զբաղեցրած պաշտոններԿապելմայստեր
Johann Nepomuk Hummel Վիքիպահեստում

Հումել, Յոհան Նեպոմուկ (գերմ.՝ Johann Nepomuk Hummel, նոյեմբերի 14, 1778(1778-11-14)[1][2] կամ սեպտեմբերի 14, 1778(1778-09-14)[3], Բրատիսլավա, Հաբսբուրգի միապետություն[4][2] - հոկտեմբերի 17, 1837(1837-10-17)[1][5][6][…], Վայմար, Գերմանական միություն[7])՝ ավստրիացի երգահան և վիրտուոզ-դաշնակահար:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոհան Նեպոմուկ Հումելը ծնվել է 1778 թվականի նոյեմբերի 14-ին Պրեսբուրգում (ներկայիս Բրատիսլավա): Արդեն 3 տարեկանում նրա մոտ բացահայտվել էին երաժշտական ընդունակություններ, իսկ 5 տարեկանում հորից նվեր էր ստացել իր առաջին փոքրիկ դաշնամուրը, որը պահել էր մինչև կյանքի վերջը: Ամուսնացած էր օպերային երգչուհի և Բեթհովենի ընկերուհի Էլիզաբեթ Ռյոկելի հետ: Հավանաբեր, Բեթհովենը հենց նրան էր ձոնել «Էլիզի մոտ» պիեսը [8]։

1786-1788 թվականներին նա սովորել է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի և Անտոնիո Սալերի մոտ[9]։

1793 թվականից մինչև 1816 թվականը ապրել է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում: Կոնտրապունկտի (ձայնակարգություն) դասեր է վերցրել Յոհան Գեորգ Ալբրեխտսբերգի մոտ, ով Բեթհովենի ուսուցիչներից մեկն էր: Երգեցողություն սովորում է Անտոնիո Սալիերի մոտ:

1795 թվականին Յոհան Նեպամուկը աշակերտել է Յոզեֆ Հայդնի մոտ, որտեղ նա ծանոթացել է երգեհոնի հետ։ Հայդնը նրան է նվիրել Լյա բեմոլ սոնատը, որը Հումելը կատարել է փայլուն կերպով:

1820 թվականին դաշնամուրի դասեր է տվել Հուլիուս Բենեդիկտին, ում Վիկտորյա թագուհին իր տաղանդի համար հետագայում շնորհել է ազնվականի տիտղոս [10]։

Մահվանից առաջ զբաղվել է Բեթհովենի լարային քառյակների փոխակերպմամբ դաշնամուրի համար, բայց մտահղացումը այդպես էլ ավարտին չի հասցրել: Ընկերություն է արել Բեթհովենի և Շուբերտի հետ: Շուբերտը նրան է նվիրել մի շարք ստեղծագործություններ: Հումելի աշակերտներից են Ֆելիքս Մենդելսոնը և Ֆրանց Շոբերլեխները [11]։

Արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յ. Ն. Հումելը ներկայացնում է անցումը կլասիցիզմից դեպի ռոմանտիզմ: Նրա ժառանգության մեջ իր ուրույն տեղն ունի դաշնամուրային երաժշտությունը, որն առանձնանում է վարպետությամբ, գերզգայունությամբ, ռոմանտիկությամբ ու նրբագեղ մեղեդիներով: Նրա դաշնամուրային պիես նոկտյուրն «Ընկերության հիշողությունը» 1854 թվականին գործիքավորվել է ռուս երգահան Մ. Ի. Գլինկայի կողմից:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ունեցել է ընդհանուր առմամբ 125 ստեղծագործություններ:

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1822 թվականին Հումելը համերգ է ունեցել Ռուսաստանում
  • Որոշ ստեղծագործություներում Հումելն օգտագործել է ռուսական ժողովրդական երգերի մեղեդիներ՝ « Ռուսական երգերի թեմաներով վարիացիաներ», «Բազմահնչյուն ռուսական ժողովրդական երգեր» քառյակի, երգչախմբի և նվագախմբի համար:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Wurzbach D. C. v. Hummel, Johann Nepomuk (գերմ.) // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Vol. 9. — S. 419.
  3. 3,0 3,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118554751 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jn20000603068
  5. 5,0 5,1 5,2 Discogs — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  7. 7,0 7,1 7,2 Гуммель Иоганн Непомук // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. Michael Lorenz: Die enttarnte Elise
  9. Соловьёв Н. Ф., (1890–1907)։ «Гуммель, Иоганн-Непомук»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  10. «Бенедикт, сэр Юлиус»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  11. «Шоберлехнер»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907