Հորդանանյան արաբերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Infoboxforlang.png
Հորդանանյան արաբերեն
արաբ․՝ اللهجة الأردنية‎‎
Desouk (Dosūq) in Arabic Language.PNG
Տեսակբարբառ
ԵնթադասLevantine Arabic?
ԵրկրներՀորդանան Հորդանան
Պաշտոնական կարգավիճակՀորդանան
Լեզվակիրների թիվը3,5 մլն մարդ (1996)
ԴասակարգումԱֆրասիական լեզվաընտանիք
Գրերի համակարգԱրաբերենի այբուբեն

Արաբերեն լեզվի հորդանանյան դիալեկտ կամ հորդանանյան արաբերեն (արաբ․՝ اللهجة الأردنية‎‎‎‎), արաբերեն լեզվի արևելյան բարբառներից մեկը, որը ընդհանրացվում է սիրիա-պաղեստինյան արաբերենի հետ[1]:

Չնայած սրա, ըստ որոշ հետազոտողների՝ այնուամենայնիվ հորդանանյան արաբերեը համարվում է սիրիա-պաղեստինյան արաբերենից անկախ:

Հորդանանյան արաբերենը համարվում է Հորդանանի թագավորության պաշտոնական լեզուն՝ օգտագործվում է պետական փաստաթղթերում և քաղաքացիական բնակչության շրջանակներում՝ որպես առօրյա լեզու:

Արաբերենի այս դիալեկտը կիրառական է միայն քաղաքային բնակչության շրջանում, քանի որ գյուղերում խոսում են բացառապես տեղական բարբառներով:

Հորդանանյան արաբերենը ունի երեք հիմնական տարատեսակներ՝ քաղաքային, գյուղական և բեդվինյան:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արաբերեն բանավոր լեզուն հարյուրամյակների ընթացքում մշտապես ենթարկվել է փոփոխության, սակայն գրավոր լեզուն մնացել է նույնը։

Պատճառն այն է, որ արաբերենով է գրված սուրբ Ղուրանը, որի տեքստը փոփոխման ենթակա չէ։

Հորդանանյան արաբերենի հնչույթային կազմի կայունությունը պայմանավորված է հիմնականում խոսքի վանկատման առանձնահատկությամբ՝ այն հանգամանքով, որ խոսքում հնչույթը մշտապես գտնվում է նախորդ հնչույթի և իր սեփական ձայնավորումների շրջապատում, ինչը բացառում է հնչույթների անմիջական հարադրումը և սահմանափակում հնարավոր հնչյունափոխությունները։

Հորդանանի թագավորությունում գրական արաբերենի ուսումնասիրությունը գերազանցապես հիմնված է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքների վրա։ 16-18–րդ դարերում ստեղծվում են քերականության և ոճաբանության ուսումնական ձեռնարկներ (հաճախ հին տրակտատների հիման վրա), կատարվում են բառարանագրական որոշ աշխատանքներ։

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Институт народов Азии (Академия наук СССР). Современная Иордания. Справочник / ред. Е. А. Лебедев. — Наука, 1964. — С. 21. — 190 с.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • М. С. Андронов, Л. Б. Никольский. Зарубежный Восток. Языковая ситуация и языковая политика. Справочник. — Наука, 1986. — 418 с.
  • Л. Масиель Санчес, В. Сусленков. Иордания. — 2013. — ISBN 9785457381766.