Հինտուիզմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
աշխարհի ամենամեծ հինտուիսստական տաճարներէն մէկու գլխաւոր կոփուրամը, Արունաչալեշուարայի տաճարը Տիրուաննամալայի մէջ
«Աում» կամ «օմ» (սանսկր․ ॐ) հոգեւոր խորհրդանիշ: Նաեւ կարգախօս հինտուիզմի մէջ, Չայնիզմի մէջ, Պուտտայութեան մէջ: Կը վկայակոչէ ադման (հոգի, ինքդ քո մէջ) եւ պրահման (վերջնական իրականութիւն, տիեզերքի ամբողջութիւն, ճշմարտութիւն, աստուածութիւն, Գերագոյն ոգի, տիեզերական սկզբունքներ, գիտելիքներ):

Հինտուիզմ, կրօն` ստեղծուած Հնդկական ենթամայրցամաքին վրայ: Հինտուիզմի պատմական անուանումը Սանսքրիթով կը հնչէ որպէս սանաթան-տհարմա (सनातन धर्म), ինչ որ կը նշանակէ «հաւէրժ կրօն», «հաւէրժ ճանապարհ», կամ «հաւէրժ Տհարմա»:[1]

Հինտուիզմը աշխարհի ամենահին կրօններէն մէկն է, որ արմատներով կը հասնի մինչեւ վետիական քաղաքակրթութիւն:[2] Ի տարբերութիւն այլ կրօններու, հինտուիզմը չէ հիմնադրուած ոչ մէկի կողմէ:[3] Հինտուիզմի մէջ կը բացակայի ընդհանուր տոքդրինը[3][4] եւ հաւատմունքի ընդհանուր կարգը: Իրմէ կը ներկայացնէ տարբեր կրօնական աւանդոյթներու, փիլիսոփայական կարգերու եւ հաւատմունքների ընտանիք, որոնք հիմնուած են մոնօթէիզմի, փոլիթէիզմի, փանթէիզմի, մոնիզմի եւ նոյնիսկ անհաւատութեան վրայ:[5]

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Джон Боукер. «Полный Оксфордский словарь мировых религийէ. — Oxford University Press, 2000; Происхождение термина уходит к реформаторским движениям в индуизме девятнадцатого столетия (Д. Завос, «В защиту индуистской традиции: санатана-дхарма как символ ортодоксальности в колониальной Индииէ, Religion (Academic Press), Volume 31, Number 2, April 2001, стр. 109—123; см. также R. D. Baird, "Свами Бхактиведанта и встреча с религиями, Современные индийские ответы религиозному плюрализму, в редакции Харольда Коварда, State University of New York Press, 1987).
  2. Kenoyer, 1998, pages 180–183
  3. 3,0 3,1 Floodб 1996б page 6
  4. Klostermaier, 2000, page 6
  5. Weightman, 1998, pages 262–263