Հիթրոու օդանավակայան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լոնդոնի Հիթրոու օդանավակայան
London Heathrow Airport

London - Heathrow (LHR - EGLL) AN1572653.jpg
Լոնդոնի Հիթրոու օդանավակայան

IATA: LHR – ԻԿԱՕ: EGLL
Ամփոփում
Օդանավակայանի տեսակ Քաղաքացիական
Սեփականատեր/Օպերատոր Ryanair
Տեղագրություն Հիլինգդոն, Լոնդոն Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
Կառուցված 1929
Բարձրացում ԲԾՄ 83 ֆտ / 25 մ
Տեղական ժամանակ UTC -0
Աշխատանքի ժամերը շուրջօրյա
Կայք Պաշտոնական կայք
Թռիչքի ուղի
Ուղղություն Երկարություն Ծածկ
մ ֆտ
09L/27R 3,902
09R/27L 3,660 Ասֆալտ
Վիճակագրություն (2015)
Ուղևոր 74,985,748
Passenger change 14–15 Green Arrow Up Darker.svg2.2%
Aircraft movements 474,087
Movements change 14–15 Green Arrow Up Darker.svg2.7%

Լոնդոնի Հիթրոու օդանավակայան (անգլ.՝ London Heathrow Airport; IATALHR, ICAOEGLL, FAA LIDEGLL), Լոնդոնի ամենամեծ միջազգային օդանավակայանն է: Ուղևորափոխադրման ծավալներով համարվում է աշխարհի թվով երկրորդ ամենածանրաբեռնված օդանավակայանը (2014 թվական, 68,1 միլիոն մարդ)[1] և առաջինը Եվրոպայում: Գտնվում է կենտրոնական Լոնդոնից 24 կմ դեպի արևմուտք[2]: Ունի հինգ ուղևորատար և մեկ բեռնատար տերմինալներ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն վայրը, որտեղ այսօր գտնվում է օդանավակայանը ավիացիայի կարիքների համար սկսել է օգտագործվել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ: 1930-ական թվականներին զինվորական օդանավակայանը օգտագործվում էր ավիացոն տեխնիկայի հավաքման և փորձարկման նպատակով[3]: 1943 թվականին Հիթրոուն սկսեց վերահսկվել ավիացիայի նախարարության կողմից:

Թռիչքուղիների շինարարությունը սկսվել է 1944 թվականին: Նոր օդանավակայանը անվանվել է Հիթրոու գյուղի անունով, որը կործանվել էր օդանավակայանի կառուցման ժամանակ[4]:

Առաջին քաղաքացիական չվերթը կայացել է 1946 թվականի հունվարի 1-ին: Որպես ամբողջությամբ քաղաքացիական օդանավակայան սկսել է գործել 1946 թվականի մայիսի 31-ից և 1947 թվականին արդեն ուներ երեք թռիչքուղի և ևս երեքը կառուցվում էր:

Հիթրուուն այսօր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լոնդոնի Հիթրոու օդանավակայանն աշխարհում ամենածանրաբեռնվածներից է[5]: Այն ամեն տարի ընդունում և ճանապարհում է մոտ կես միլիոն չվերթ[6]: Հիթրոու օդանավակայանը Մեծ Բրիտանիայի գլխավոր դարպասն է դեպի արտաքին աշխարհ և էներգիայի հսկայական աղբյուր երկրի էկոնոմիկայի համար:

5-րդ տերմինալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերջին հինգերորդ տերմինալի բացումը տեղի է ունեցել 2008 թվականի մարտի 14-ին Եղիսաբեթ II թագուհու կողմից[7]: Ութ միլիարդ դոլար արժողությամբ 5-րդ հսկա տերմինալի շնորհիվ օդանավակայանը դարձել է ավելի մեծ ու հարմարավետ[8]: Կառուցումը տևել է 19 տարի:

Հիթրոուի դիսպետչերական աշտարակ

5-րդ տերմինալը կազմված է երեք շինությունից, որոնք կառուցված են 80 հազար տոննա պողպատից[9], կառույցների բարձրությունը դիպեչտերներներին հնարավորություն չէին տալիս տեսնելու ինքնաթիռների թռիչքուղին, դրա համար որոշվում է բարձր աշտարակ կառուցել, ինչը կապահովեր դիսպետչերների տեսանելիությունը: Օդանավակայանի կենտրոնում դիսպետչերական աշտարակ կառուցելու համար անհրաժեշտություն է առաջանում փակել այն սակայն դրանից խուսափելու համար աշտարակը կառուցել են օդանավակայանի եզրին և ապա հատուկ սարքավորումների միջոցով հազար տոննա կշռող աշտարակը հնարավոր է դարձել տեղափոխել կենտրոն ընդամենը հինգ ժամում: Հիդրավլիկ սարքավորումների միջոցով աշտարակը տեղադրել են հիմքի վրա և բարձրացրել ութսուն մետր բարձրության վրա:

5-րդ տերմինալը թռչնի բարձրությունից

Գերծանր ինքնաթիռների թռիչքուղին կառուցել են բետոնի հատուկ տեսակից, ինչը կդիմակայեր նույնիսկ ամենածանր ինքնաթիռներին: Տերմինալի շուրջ ավելի շատ ինքնաթիռներ տեղավորելու համար երեք կառույցն էլ նախագծվել է ուղղանկյուն ձևով, որպեսզի ինքնաթիռների տեղաշարժումը չխանգարի մեկը մյուսին:

5-րդ տերմինալ

Ուղևորների անվտանգության ապահովման համար 5-րդ տերմինալում տեղադրվել են գերժամանակակից հատուկ ռենտգեն սարքավորումներ: Այժմ 5-րդ տերմինալի տրամադրության տակ է գտնվում ուղեբեռի մշակման ամենամեծ համակարգը, որը թաքնված է պատերի ներսում: Միայն դրա արժեքը կազմում է մոտ կես միլիարդ դոլար և կարելի է ասել, որ ամբողջ տերմինալը կառուցված է հենց դրա շուրջ: Ի տարբերություն այլ օդանավակայանների, այստեղ ուղեբեռի փոխադրիչը գտնվում է գրանցման սրահից մեկ հարկ ներքև և ընդամենը 15 րոպեում այն հայտնվում է ինքնաթիռում, դա նպաստում է ուղևորների արագ տեղաշարժմանը:

Այստեղ գրեթե ամեն 3-րդ ուղևորը տրանզիտային է և տրանզիտային ուղեբեռի ցուցակը շատ ծանրաբեռնված է[10]: Ժամանակավոր պահեստախուցը տեղավորում է մինչև չորս հազար ուղեբեռ և սպասարկվում է ռոբոտների օգնությամբ, որոնք ավտոմատ կերպով հանում են այնտեղից ճամպրուկները և ուղարկում համապատասխան չվերթ ինչի շնորհիվ 5-րդ տերմինալի բացումից հետո ուղեբեռի կորուստը բացառված է:

5-րդ տերմինալը մեկ հսկա սրահ է և կազմակերպված հնարավորինս պարզ, երևում է ամեն ինչ, անգամ կառույցի շուրջ տեղակայված բոլոր 16 ինքնաթիռները, համարվում է բարձր տեխնոլոգիական ճարտարապետության իսկական օրինակ և իր հասարակ ձևով դարձել է ապագա օդանավակայանների նախատիպը: 2008 թվականից ի վեր օդանավակայանի 5-րդ տերմինալը համարվում է ամենաժամանակակից, նրբաճաշակ և հարմարավետ տերմինալներից մեկը ամբողջ աշխարհում[11]:

Վիճակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուղևորների թվի աճը, չվերթները 1986 թվականից 2014 թվականը
Ամենազբաղված երթուղիները (2015)[12]
Համար Օդանավակայան Մեկնող ուղևորները  %
2014 / 15
1 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Ջ. Քենեդիի անվան միջազգային օդանավակայան 3,050,499 Green Arrow Up Darker.svg 3
2 ԱՄԷ ԱՄԷ Դուբայի միջազգային օդանավակայան 2,451,738 Green Arrow Up Darker.svg 1
3 Իսլանդիա Իսլանդիա Դուբլինի օդանավակայան 1,682,855 Green Arrow Up Darker.svg 2
4 Նիդերլանդներ Նիդերլանդներ Ամստերդամի օդանավակայան] 1,587,605 Green Arrow Up Darker.svg 7
5 Հոնկոնգ Հոնկոնգ Հոնկոնգի օդանավակայան 1,584,486 Green Arrow Up Darker.svg 1
6 Գերմանիա Գերմանիա Մայնի Ֆրանկֆուրտ օդանավակայան 1,530,986 Green Arrow Up Darker.svg 2
7 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Լոս Անջելեսի Ց 1,518,903 Green Arrow Up Darker.svg 12
8 Իսպանիա Իսպանիա Մադրիդի օդանավակայան 1,321,558 Green Arrow Up Darker.svg 4
9 Ֆրանսիա Ֆրանսիա Փարիզի Շառլ դե Գոլ օդանավակայան 1,252,777 steady 0
10 Գերմանիա Գերմանիա Մյունխենի օդանավակայան 1,230,618 Green Arrow Up Darker.svg 4
11 Սինգապուր Սինգապուր Սինգապուրի Չանգի օդանավակայան 1,150,240 Green Arrow Up Darker.svg 2
12 Շվեյցարիա Շվեյցարիա Ցյուրիխի օդանավակայան 1,075,098 Green Arrow Up Darker.svg 2
13 Կատար Կատար Դոհայի միջազգային օդանավակայան 1,072,031 Green Arrow Up Darker.svg 20
14 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Չիկագոյի օդանավակայան 1,059,686 decrease 9
15 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Սան Ֆրանցիսկոյի միջազգային օդանավակայան 1,046,981 decrease 12
Source: UK Civil Aviation Authority[13]
Հիթրոուի ուղևորների քանակը
Տարի
Մեկնող
ուղևորները
Passenger
% Change
Cargo
(tonnes)
Cargo
% Change
Aircraft
movements
Aircraft
% Change
1986 31,675,779 steady 537,131 steady 315,753 steady
1987 35,079,755 Green Arrow Up Darker.svg 10.7 574,116 Green Arrow Up Darker.svg 6.9 329,977 Green Arrow Up Darker.svg 4.3
1988 37,840,503 Green Arrow Up Darker.svg 7.9 642,147 Green Arrow Up Darker.svg 11.8 351,592 Green Arrow Up Darker.svg 6.1
1989 39,881,922 Green Arrow Up Darker.svg 5.4 686,170 Green Arrow Up Darker.svg 6.9 368,429 Green Arrow Up Darker.svg 4.6
1990 42,950,512 Green Arrow Up Darker.svg 7.7 695,347 Green Arrow Up Darker.svg 1.3 390,372 Green Arrow Up Darker.svg 5.6
1991 40,494,575 decrease 5.7 654,625 decrease 5.9 381,724 decrease 2.3
1992 45,242,591 Green Arrow Up Darker.svg 11.7 754,770 Green Arrow Up Darker.svg 15.3 406,481 Green Arrow Up Darker.svg 6.1
1993 47,899,081 Green Arrow Up Darker.svg 5.9 846,486 Green Arrow Up Darker.svg 12.2 411,173 Green Arrow Up Darker.svg 1.1
1994 51,713,366 Green Arrow Up Darker.svg 8.0 962,738 Green Arrow Up Darker.svg 13.7 424,557 Green Arrow Up Darker.svg 3.2
1995 54,461,597 Green Arrow Up Darker.svg 5.3 1,031,639 Green Arrow Up Darker.svg 7.2 434,525 Green Arrow Up Darker.svg 2.3
1996 56,049,706 Green Arrow Up Darker.svg 2.9 1,040,486 Green Arrow Up Darker.svg 0.9 440,343 Green Arrow Up Darker.svg 1.3
1997 58,185,398 Green Arrow Up Darker.svg 3.8 1,156,104 Green Arrow Up Darker.svg 11.1 440,631 Green Arrow Up Darker.svg 0.1
1998 60,683,988 Green Arrow Up Darker.svg 4.3 1,208,893 Green Arrow Up Darker.svg 4.6 451,382 Green Arrow Up Darker.svg 2.4
1999 62,268,292 Green Arrow Up Darker.svg 2.6 1,265,495 Green Arrow Up Darker.svg 4.7 458,300 Green Arrow Up Darker.svg 1.5
2000 64,618,254 Green Arrow Up Darker.svg 3.8 1,306,905 Green Arrow Up Darker.svg 3.3 466,799 Green Arrow Up Darker.svg 1.8
2001 60,764,924 decrease 6.0 1,180,306 decrease 9.6 463,567 decrease 0.7
2002 63,362,097 Green Arrow Up Darker.svg 4.3 1,234,940 Green Arrow Up Darker.svg 4.6 466,545 Green Arrow Up Darker.svg 0.6
2003 63,495,367 Green Arrow Up Darker.svg 0.2 1,223,439 decrease 0.9 463,650 decrease 0.6
2004 67,342,743 Green Arrow Up Darker.svg 6.1 1,325,173 Green Arrow Up Darker.svg 8.3 476,001 Green Arrow Up Darker.svg 2.6
2005 67,913,153 Green Arrow Up Darker.svg 0.8 1,305,686 decrease 1.5 477,887 Green Arrow Up Darker.svg 0.4
2006 67,527,923 decrease 0.6 1,264,129 decrease 3.2 477,048 decrease 0.2
2007 68,066,028 Green Arrow Up Darker.svg 0.8 1,310,987 Green Arrow Up Darker.svg 3.7 481,476 Green Arrow Up Darker.svg 0.9
2008 67,054,745 decrease 1.5 1,397,054 Green Arrow Up Darker.svg 6.6 478,693 decrease 0.6
2009 66,036,957 decrease 1.5 1,277,650 decrease 8.5 466,393 decrease 2.6
2010 65,881,660 decrease 0.2 1,472,988 Green Arrow Up Darker.svg 15.3 454,823 decrease 2.5
2011 69,433,230 Green Arrow Up Darker.svg 5.4 1,484,351 Green Arrow Up Darker.svg 0.8 480,906 Green Arrow Up Darker.svg 5.4
2012 70,037,417 Green Arrow Up Darker.svg 0.9 1,464,390 decrease 1.3 475,176 decrease 1.2
2013 72,367,054 Green Arrow Up Darker.svg 3.3 1,422,939 decrease 2.8 471,936 decrease 0.7
2014 73,405,330 Green Arrow Up Darker.svg 1.4 1,498,906 Green Arrow Up Darker.svg 5.3 472,802 Green Arrow Up Darker.svg 0.2
2015 74,985,748 Green Arrow Up Darker.svg 2.2 1,496,551 decrease 0.2 474,087 Green Arrow Up Darker.svg 2.7

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիթրոու օդանավակայան travel guide from Wikivoyage
Heathrow Airport travel guide from Wikivoyage

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Лондонский Хитроу утрачивает позиции мирового лидера // Русская служба Би-би-си, 13 января 2015
  2. «London Heathrow – EGLL»։ NATS Aeronautical Information Service։ Վերցված է 21 April 2011 
  3. «Heathrow's Terminal 5 velocity»։ Times online։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-08-ին։ Վերցված է 2007-06-14 
  4. «What's In A Name?»։ www.thisislongford.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-08-ին։ Վերցված է 2006-08-13 
  5. «Facts and figures»։ Heathrow Airport։ Վերցված է 12 February 2015 
  6. «International Air Passenger Traffic To and From Reporting Airports for 2013»։ Civil Aviation Authority։ էջ 68։ Վերցված է 12 February 2015 
  7. «Queen opens new Heathrow Terminal»։ BBC News։ 14 March 2008։ Վերցված է 14 March 2008 
  8. http://www.worldairportawards.com/Awards_2014/Categories.htm
  9. «Heathrow Terminal 5» 
  10. «ULTra PRT – FAQ»։ ATS ULTra։ 2010։ Վերցված է 1 July 2010 
  11. «Heathrow Terminal 5: The Vital Statistics»։ Sky News։ 15 March 2008։ Վերցված է 7 May 2011 
  12. «Passenger Traffic for the last 12 months»։ ACI։ 20 July 2015։ Վերցված է 3 April 2016 
  13. UK Airport Statistics: 2015, International Air Passenger Traffic To and From Reporting Airports for 2014 Air Pax route Analysis 2015