Հերման Աբիխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Հերման Աբիխ
Hermann vonAbich
Otto Wilhelm Hermann von Abich (Alter Fritz).jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 11, 1806({{padleft:1806|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1][2][3][4]
Բեռլին[5][2][3][4]
Մահացել է հուլիսի 1, 1886({{padleft:1886|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})[2][4] (79 տարեկանում)
Վիեննա[6][2][3][4]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտություն երկրաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Տարտուի համալսարան
Անդամակցություն Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն[7]
Գիտական ղեկավար Ալեքսանդր Հումբոլդտ
Պարգևներ Կոնստանտինովյան շքանշան
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն) Abich[8]
Otto Wilhelm Hermann von Abich Վիքիպահեստում

Աբիխ Հերման Վիլհելմ (դեկտեմբերի 11, 1806[1][2][3][4], Բեռլին[5][2][3][4] - հուլիսի 1, 1886[2][4], Վիեննա[6][2][3][4]), գերմանացի երկրաբան, Պետերբուրգի ԳԱ օրդինար ակադեմիկոս (1853) և պատվավոր անդամ (1866)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է Բեռլինի համալսարանը (1831)։ Հետազոտել է Իտալիայի հրաբուխները՝ Էտնան, Ստրոմբոլին, Վեզուվը։ 1842 թ. հրավիրվել է Ռուսաստան և մինչև 1844 թ. վարել Դորպատի համալսարանի միներալոգիայի ամբիոնը։ Ակոռիի երկրաշարժի (1840) պատճառներն ուսումնասիրելու նպատակով 1844 թ. եկել է Հայաստան, Անիում կատարել քաղաքի հանույթը, կազմել նրա գլխավոր շինությունների գծագիրը։

1845 թ. բարձրացել է Արարատ լեռը (գագաթն է հասել հուլիսի 17–ին)։ Տվել է լեռան երկրաբանական նկարագրությունն ու կտրվածքները։ Հայաստանում Աբիխին հինգ ամիս 22 օր ուղեկցել է Խաչատուր Աբովյանը, տեղեկություններ հաղորդել Երևանի նահանգի մասին։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աբիխը հրատարակել է «Կովկասյան երկրների երկրաբանության ներածական տեսություն» (1859), «Երկրաբանական դիտումներ Կուրի և Արաքսի միջև եղած լեռնաշխարհում» (1867) աշխատությունները։ 1876 թ., տեղափոխվելով Վիեննա, հիմնականում զբաղվել է Կովկասում հավաքած նյութերի մշակմամբ ու հրատարակել «Երկրաբանական հետազոտություններ Կովկասյան երկրներում» (1878–1887) եռահատոր աշխատությունը, որի 2–րդ և 3–րդ հատորները նվիրված են Հայկական լեռնաշխարհին, որով և շրջանառության մեջ է դրել «Հայկական լեռնաշխարհ» աշխարհագրական անվանումը։

Այդ աշխատության առաջին գրքում լուսաբանված է Արաքսի հովտի (Ջուլֆայի շրջակայքի) երկրաբանական կառուցվածքը։ Երկրորդ գրքում ամփոփված են Արևմտյան Հայաստանի երկրաբանությանը վերաբերող նյութերը, տրված է Արաքսի ավազանի երրորդական գոյացումների նկարագրությունը։ Երրորդ գիրքը, որը Աբիխի մահից հետո հրատարակման է պատրաստել Է. Զյուսը, պարունակում է նյութեր Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան մասի երկրաբանական կառուցվածքի և օգտակար հանածոների վերաբերյալ։ Հատորին որպես հավելված կցված է ընդարձակ ատլաս, որտեղ հատուկ հետաքրքըրություն է ներկայացնում Հայաստանի 1։ 420000 մասշտաբի քարտեզը։

Աբիխը նկարագրել է Մեղրիի, Կապանի պղնձի, Նախիջևանի քարաղի, Վրաստանի մանգանի և քարածխի հանքավայրերը, Հյուսիսային Կովկասի հանքային ջրերը, ինչպես և Իրանի երկրաբանական կառուցվածքը։ Զբաղվել է պետրոգրաֆիայի հարցերով։

Կովկասի երկրաբանության վերաբերյալ Աբիխը գրել է հիսունից ավելի աշխատություն, առաջին անգամ գիտականորեն բացահայտել նրա բնության ֆիզիկաաշխարհագրական առանձնահատկությունները և լեռնագրական բնույթը։ Աբիխը համարվում է «Կովկասի երկրաբանության հայրը»։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Волкова С. П и Тихомиров В. В., Жизнь и труды Германа Вильгельмовича Абиха, «Очерки по истории геологических знаний», 1959, л. 8 (կա Աբիխի աշխատությունների լրիվ ցանկը)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 (untranslated title)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 (untranslated title)
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 (untranslated title)
  5. 5,0 5,1 5,2 Record #116003383 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 10-ին 2014:
  6. 6,0 6,1 6,2 Record #116003383 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  7. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb102979534 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  8. International Plant Names Index
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png