Հերհեր (Մարտունու շրջան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հերհեր (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Հերհեր
Herher.JPG
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
ՇրջանՄարտունու
ԲԾՄ851 մետր
Բնակչություն577 մարդ (2005)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Հերհեր (Մարտունու շրջան) (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png

Հերհեր, գյուղ ԼՂՀ Մարտունու շրջանում։ Պատմական վկայություններում առաջին անգամ հիշատակվում է XIV դարի արձանագրություններում։ Եղել է Վարանդա շրջանի հոգևոր կենտրոններից մեկը, այստեղ գտնվել է Ամարասի Սբ. Գրիգորիս վանքի ամառանոցը։ Գյուղը տարիների ընթացքում բաժանվել է երկու մասի՝ Վերին և Ներքին Շեն։ Գյուղը ունի 12 փողոց և ճանապարհով կապված է Քարահունջ, Սոս և Կարմիր Շուկա գյուղերի հետ։ Գյուղում գործում է դպրոց և մարզադահլիճ, կառուցված ֆրանսիական բարերարների օգնությամբ 2000 և 2011 թվականներին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950-ական թվականներին, Հերհեր գյուղի մոտ, ճանապարհ կառուցելու ժամանակ, գտնվել է հին գերեզման կարասային տիպի հարուստ թաղումներով նախաքրիստոնեական ժամանակների, ինչը վկայում է Հերհեր գյուղի տեղում հնադարյան բնակավայրի առկայության մասին։ Հերհեր գյուղի մասին առաջին ձեռագիր տեղեկությունը մեզ է հասել Հերհերի և Քարահունջ գյուղի միջև կնքված XIV դարի առուվաճառքի կալվածագրից։

1666 թվականին այստեղ կառուցվել է Ամարասի Սբ. Գրիգորիսի վանքի ամառանոցը։

Ամարասի Սուրբ Գրիգորիս վանքի ամառանոցը

Հերհերի ու Ծովատեղի թիկունքում XVIII դարում գտնվել է Քոչիզ սղնախը, որը դարձել էր 1720-կաններին օսմանական ուժերի դեմ հայերի պայքարի կենտրոններից մեկը։

Սովետական իշխանությունը շատ մեծ վնաս է հասցրել գյուղի քրիստոնեական հուշարձաններին, և գյուղի մտավորականությունը լարվել էր բոլշևիկների դեմ, ինչին նպաստել էր նաև Թևան Ստեփանյանի ապստամբության մասին հիշատակը։

Ղարաբաղյան հակամարտության տարիներին (1991-1994 թթ.) գյուղի տղամարդկանց մեծամասնությունը մասնակցել է Մարտունու շրջանի պաշտպանության մարտերում, թվով 165 հոգի, և մյուս տարածքների ազատագրման մեջ։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը հայտնի է իր բազում աղբյուրներով, որոնք կազմում են նրա պատմության մի մասը՝ «Պրպտան», «Երե ճյուր», «Հոռուն քոլ» կամ Ուռենու աղբյուր, «Չալունց աղբյուր» «Ծլոկի» աղբյուր, «Ճրմաճյուր» (Ջերմաջուր) (ունի բուժիչ հատկություններ) և բազում այլ աղբյուրներ։

Հուշարձաններ և այլ շինություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղում կա ազատամարտիկներին նվիրված հուշարձան, ինչպես նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերին նվիրված հուշարձան։ Գործում է հանդիսությունների դահլիճ, դպրոց և մարզադահլիճ (2011 թ.)։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ս. Երեմյան. Հայաստանը ըստ Աշխարհացույցի
  • Բ. Ուլուբաբյան. Արցախը պատմական աղբյուրներում և պատմագիտական գրականության մեջ. Երևան. 1969 թ.
  • Բ. Ուլուբաբյան. Զրուցարան. Երևան. 1991 թ.