Հերբերտ Մարկուզե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Հերբերտ Մարկուզե
Herbert Marcuse
Herbert Marcuse in Newton, Massachusetts 1955.jpeg
Ծնվել է հուլիսի 19, 1898({{padleft:1898|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}) Բեռլին[1]
Մահացել է հուլիսի 29, 1979({{padleft:1979|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (81 տարեկանում) Շտարնբերգ
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Ուղղություն Ֆրանկֆուրտային դպրոց
Մասնագիտություն փիլիսոփա, սոցիոլոգ և քաղաքական տեսաբան
Հաստատություն(ներ) Բեռլինի ազատ համալսարան, Բրանդեյսի համալսարան և Սան Դիեգոյի համալսարան
Ալմա մատեր Հարվարդի համալսարան և Կոլումբիայի համալսարան
Կուսակցություն Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն և Գերմանական անկախ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Herbert Marcuse Վիքիպահեստում

Հերբերտ Մարկուզե (գերմ.՝ Herbert Marcuse, 18981979), գերմանա-ամերիկյան բուրժուական սոցիոլոգ, ֆրանկ-ֆուրայան դպրոցի հիմնադիրներից։ 1934-ից բնակվում էր ԱՄՆ- ում։

Մարկուզեի «քննադատական տեսության» համաձայն («Միաչափ մարդը», 1964), զարգացած կապիտալիստական հասարակարգը հակադիր ուժերի ինտեգրացման հետևանքով դառնում է սոցիալական ամբողջություն, այս պատճառով բանվոր դասակարգը կորցնում է իր հեղափոխական դերը։ Մարդը զրկվում է ինքնուրույն դատողության ունակությունից, դառնում «միաչափ»։ Նման պայմաններում կազմակերպված բանվորական շարժումը, պառլամենտական պայքարը ևս անօգուտ են․ հեղափոխության առաջատար են դարձել ուսանողությունը, լյումպեն պրոլետարիատը, ազգային փոքրամասնությունները ևս։ Շնորհիվ իր հայացքների հակաբուրժուական պաթոսի, երիատասարդության բուռն հուզում ներիշրջանում (1968) Մարկուզեն ակամա դարձավ ձախ արմատականների ու ծայրահեղականների հոգևոր հայրը։ Մարկուզեի սոցիալական քննադատությունը թեև տպավորիչ է, սակայն խորը չէ, առաջարկած ծրագիրը՝ ուտոպիական։ Մտավորականության հակադրումը բանվոր դասակարգին, կուսակցությունների դերի ժխտումը ջլատում են հեղափոխական ուժերը։ Թեև Մարկուզեն ելնում է Կ․ Մարքսի գաղափարներից և հավակնում է դրանց «ճշմարիտ» մեկնաբանմանը, սակայն էկլեկտիկորեն միացնում է մարքսիզմը նեոհեգելականությանը, էկզիստենցիալիզմին և ֆրոյդիզմին։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Поход Маркузе против марксизма, 1970
  • Социальная философия франкфуртской школы, 1978

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Record #118577638 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 10-ին 2014:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png