Հերբերտ Մարկուզե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Հերբերտ Մարկուզե
Herbert Marcuse
Herbert Marcuse in Newton, Massachusetts 1955.jpeg
Ծնվել է հուլիսի 19, 1898({{padleft:1898|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2] Բեռլին, Գերմանական կայսրություն[3]
Մահացել է հուլիսի 29, 1979({{padleft:1979|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})[1][2] (81 տարեկանում) Շտարնբերգ, Շտարնբերգ, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ուղղություն Ֆրանկֆուրտային դպրոց
Մասնագիտություն փիլիսոփա, սոցիոլոգ, քաղաքական տեսաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Բեռլինի ազատ համալսարան, Բրանդեյսի համալսարան, Սան Դիեգոյի համալսարան և Office of Strategic Services
Ալմա մատեր Հարվարդի համալսարան, Կոլումբիայի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն[4]
Կուսակցություն Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն և Գերմանական անկախ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Herbert Marcuse Վիքիպահեստում

Հերբերտ Մարկուզե (գերմ.՝ Herbert Marcuse, հուլիսի 19, 1898({{padleft:1898|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2], Բեռլին, Գերմանական կայսրություն[3] - հուլիսի 29, 1979({{padleft:1979|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})[1][2], Շտարնբերգ, Շտարնբերգ, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանա-ամերիկյան բուրժուական սոցիոլոգ, ֆրանկ-ֆուրայան դպրոցի հիմնադիրներից։ 1934 թվականից բնակվել է ԱՄՆ- ում։

Մարկուզեի «քննադատական տեսության» համաձայն («Միաչափ մարդը», 1964), զարգացած կապիտալիստական հասարակարգը հակադիր ուժերի ինտեգրացման հետևանքով դառնում է սոցիալական ամբողջություն, այս պատճառով բանվոր դասակարգը կորցնում է իր հեղափոխական դերը։ Մարդը զրկվում է ինքնուրույն դատողության ունակությունից, դառնում «միաչափ»։ Նման պայմաններում կազմակերպված բանվորական շարժումը, պառլամենտական պայքարը ևս անօգուտ են․ հեղափոխության առաջատար են դարձել ուսանողությունը, լյումպեն պրոլետարիատը, ազգային փոքրամասնությունները ևս։ Շնորհիվ իր հայացքների հակաբուրժուական պաթոսի, երիատասարդության բուռն հուզում ներիշրջանում (1968) Մարկուզեն ակամա դարձավ ձախ արմատականների ու ծայրահեղականների հոգևոր հայրը։ Մարկուզեի սոցիալական քննադատությունը թեև տպավորիչ է, սակայն խորը չէ, առաջարկած ծրագիրը՝ ուտոպիական։ Մտավորականության հակադրումը բանվոր դասակարգին, կուսակցությունների դերի ժխտումը ջլատում են հեղափոխական ուժերը։ Թեև Մարկուզեն ելնում է Կ․ Մարքսի գաղափարներից և հավակնում է դրանց «ճշմարիտ» մեկնաբանմանը, սակայն էկլեկտիկորեն միացնում է մարքսիզմը նեոհեգելականությանը, էկզիստենցիալիզմին և ֆրոյդիզմին։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Поход Маркузе против марксизма, 1970
  • Социальная философия франкфуртской школы, 1978

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png