Հերբերտ Մարկուզե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Հերբերտ Մարկուզե
Herbert Marcuse
Herbert Marcuse in Newton, Massachusetts 1955.jpeg
Ծնվել է հուլիսի 19, 1898(1898-07-19)[1][2][3] Բեռլին, Գերմանական կայսրություն[4]
Մահացել է հուլիսի 29, 1979(1979-07-29)[1][2][3] (81 տարեկանում) Շտարնբերգ, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
Գերեզման Դորթեենշտադտի գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Flag of Germany.svg Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
Flag of Germany.svg Գերմանիա[5]
Դավանանք աթեիզմ
Ուղղություն Ֆրանկֆուրտային դպրոց
Մասնագիտություն փիլիսոփա, սոցիոլոգ, քաղաքական տեսաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Բեռլինի ազատ համալսարան, Բրանդեյսի համալսարան, Կալիֆոռնիայի համալսարան և Ռազմավարական ծառայությունների գրասենյակ
Գործունեության ոլորտ փիլիսոփայություն
Ալմա մատեր Հարվարդի համալսարան, Կոլումբիայի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն[6] և անգլերեն
Կուսակցություն Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն և Գերմանական անկախ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Herbert Marcuse Վիքիպահեստում

Հերբերտ Մարկուզե (գերմ.՝ Herbert Marcuse, հուլիսի 19, 1898(1898-07-19)[1][2][3], Բեռլին, Գերմանական կայսրություն[4] - հուլիսի 29, 1979(1979-07-29)[1][2][3], Շտարնբերգ, Վերին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանա-ամերիկյան բուրժուական սոցիոլոգ, ֆրանկ-ֆուրայան դպրոցի հիմնադիրներից։ 1934 թվականից բնակվել է ԱՄՆ- ում։

Մարկուզեի «քննադատական տեսության» համաձայն («Միաչափ մարդը», 1964), զարգացած կապիտալիստական հասարակարգը հակադիր ուժերի ինտեգրացման հետևանքով դառնում է սոցիալական ամբողջություն, այս պատճառով բանվոր դասակարգը կորցնում է իր հեղափոխական դերը։ Մարդը զրկվում է ինքնուրույն դատողության ունակությունից, դառնում «միաչափ»։ Նման պայմաններում կազմակերպված բանվորական շարժումը, պառլամենտական պայքարը ևս անօգուտ են․ հեղափոխության առաջատար են դարձել ուսանողությունը, լյումպեն պրոլետարիատը, ազգային փոքրամասնությունները ևս։ Շնորհիվ իր հայացքների հակաբուրժուական պաթոսի, երիատասարդության բուռն հուզում ներիշրջանում (1968) Մարկուզեն ակամա դարձավ ձախ արմատականների ու ծայրահեղականների հոգևոր հայրը։ Մարկուզեի սոցիալական քննադատությունը թեև տպավորիչ է, սակայն խորը չէ, առաջարկած ծրագիրը՝ ուտոպիական։ Մտավորականության հակադրումը բանվոր դասակարգին, կուսակցությունների դերի ժխտումը ջլատում են հեղափոխական ուժերը։ Թեև Մարկուզեն ելնում է Կ․ Մարքսի գաղափարներից և հավակնում է դրանց «ճշմարիտ» մեկնաբանմանը, սակայն էկլեկտիկորեն միացնում է մարքսիզմը նեոհեգելականությանը, էկզիստենցիալիզմին և ֆրոյդիզմին։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Поход Маркузе против марксизма, 1970
  • Социальная философия франкфуртской школы, 1978

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 Маркузе Герберт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. LIBRIS — 2012.
  6. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png