Jump to content

Հետանցքի քաղցկեղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հետանցքի քաղցկեղ
Տեսակհիվանդության կարգ
Բժշկական մասնագիտությունուռուցքաբանություն
 Anal cancer Վիքիպահեստում

Հետանցքի քաղցկեղ, քաղցկեղ, որն առաջանում է հետանցքից՝ ստամոքս-աղիքային ուղու հեռակա բացվածքից[1]։ Ախտանիշները կարող են ներառել հետանցքից արյունահոսություն կամ գոյացություն հետանցքի մոտ[1]։ Այլ ախտանիշներն են՝ ցավը, քորը կամ հետանցքից արտադրությունը[1]։ Կարող են նկատվել նաև փոփոխություններ աղիքների գործունեության մեջ[1]։

Ռիսկի գործոններից են մարդու պապիլոմավիրուսը (HPV), ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ը, հետանցքային սեքսը, ծխելը և մեծ թվով սեռական զուգընկերները[1]։ Հետանցքի քաղցկեղը սովորաբար տափակաբջջային քաղցկեղ է[2]: Այլ տեսակներից են ադենոկարցինոման, մանր բջջային քաղցկեղը և մելանոման[2]: Ախտորոշումը դրվում է ֆիզիկական զննման հիման վրա և հաստատվում հյուսվածաբանական բիոպսիայով[1]։

Կանխարգելումը ներառում է ռիսկի գործոններից խուսափելը և մարդու պապիլոմավիրուսի դեմ պատվաստումը[3]։ Ստանդարտ բուժումը ներառում է ճառագայթային թերապիա, քիմիաթերապիա և վիրահատություն[1]։ Միացյալ Նահանգներում տարեկան մոտ 10․930 մարդու մոտ ախտորոշվում է հետանցքի քաղցկեղ, ինչը կազմում է նոր առաջացող քաղցկեղների 0,5%-ը[4]։ Սկիզբը սովորաբար լինում է 45 տարեկանից հետո[4]։ Կանայք ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան տղամարդիկ[4]։ Դեպքերի թիվն աճել է 1990-ական թվականներից ի վեր[2]։ Միացյալ Նահանգներում հնգամյա ապրելիությունը կազմում է 71%[4]։

Նշաններ և ախտանիշներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տափակ բջջային քաղցկեղ

Հետանցքի քաղցկեղի ախտանիշներից են՝ ցավ և ճնշում հետանցքում կամ ուղիղ աղիքում, աղիքների գործունեության փոփոխություն, գոյացություն հետանցքի մոտ, ուղիղ աղիքից արյունահոսություն, քոր կամ արտադրություն: Արյունահոսությունը կարող է լինել ծանր[5][6]։

Ռիսկի գործոններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Մարդու պապիլոմավիրուս։ Դանիայում և Շվեդիայում տափակաբջջային քաղցկեղի հյուսվածաբանական հետազոտությունը ցույց է տվել, որ հետանցքի քաղցկեղի մեծ մասը լինում է ՄՊՎ դրական մարդկանց մոտ, որը կապված է նաև արգանդի վզիկի քաղցկեղ հետ[7]։ Մեկ այլ ուսումնասիրության մեջ ՄՊՎ-ի բարձր ռիսկային տեսակներից՝ մասնավորապես ՄՊՎ-16-ը, հայտնաբերվել է հետանցքի քաղցկեղի հետազոտված նմուշների 84 %-ի մոտ[8]։ Դանիայում և Շվեդիայում անցկացված ուսումնասիրությունների հիման վրա Պարկինը մոտարկել է, որ հետանցքի քաղցկեղի 90%-ը պայմանավորված է ՄՊՎ-ով[9]։
  • Սեռական ակտիվություն։ ՄՊՎ-ի առաջացման բարձր ռիսկի գործոններն են՝ բազմաթիվ սեռական զուգընկերներ ունենալը և հետանցքային սեռական հարաբերությունը, որոնք զգալիորեն մեծացնում են հետանցքի քաղցկեղի զարգացման հավանականությունը՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց մոտ[10][11][12]։
  • Ծխել: Ծխողները մի քանի անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում հետանցքի քաղցկեղով, քան չծխողները[12]։ Ֆրեդ Հաչինսոնի հանրային առողջության գիտությունների անդամ՝ համաճարակաբան, գիտությունների դոկտոր Ջանեթ Դեյլինգը, և նրա թիմը պարզել են, որ ծխելը մեծ դեր է խաղում հետանցքի քաղցկեղի զարգացման մեջ, որն անկախ է այլ ռիսկի գործոններից՝ ինչպիսին են սեռական ակտիվությունը։ Ուսումնասիրված հետանցքի քաղցկեղ ունեցողների ավելի քան կեսն ակտիվ ծխողներ են եղել ախտորոշման պահին՝ ի համեմատ 23%-ի հսկիչ խմբում։ Դեյլինգն ասել է․ «Ծխելը հիվանդության շատ կարևոր խթանիչ է», ինչպես նաև «ռիսկը քառապատիկ աճում է, եթե դուք ներկայումս ծխող եք, անկախ նրանից՝ տղամարդ եք, թե կին»: Նրանք բացատրել են, որ ծխելու և հետանցքի քաղցկեղի զարգացման միջև կապն անհայտ է, բայց հետազոտողները ենթադրում են, որ ծխելը խանգարում է ապոպտոզին (բջջի ծրագրավորված մահ), որն օգնում է օրգանիզմին ազատվել ոչ նորմալ բջիջներից, որոնք կարող են վերածվել քաղցկեղի։ Մեկ այլ հնարավոր տարբերակ է, որ ծխելը ճնշում է իմունային համակարգը, ինչը կարող է նվազեցնել օրգանիզմի կայուն վարակը կամ ոչ նորմալ բջիջները մաքրելու հնարավորությունը[10]։
  • Իմունային համակարգի ճնշում, որը հաճախ կապված է ՄԻԱՎ վարակի հետ[12]։
  • Արգանդի վզիկի, հեշտոցի կամ ամոթույքի քաղցկեղ[13]
  • Կլոակոգեն քաղցկեղը հետանցքային հատվածի հազվադեպ հանդիպող ուռուցք է, որն առաջանում է սաղմի կլոակալ թաղանթի մնացորդից։ Ուռուցքը կազմում է հետանցքային քաղցկեղների 2-3%-ը և կանանց մոտ հանդիպում է երկու անգամ ավելի հաճախ[14]։

Ախտաբանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հետանցքի տափակաբջջային կարցինոմա, տարածումով հարհետանցքային շրջան

Հետանցքի քաղցկեղների մեծ մասը տափակաբջջային կարցինոմաներ են (էպիդերմոիդ կարցինոմաներ), որոնք առաջանում են տափակագլանաձև էպիթելի անցման հատվածում։ Դրանք կարող են լինել եղջերացող (բազալոիդ) կամ չեղջերացող (կլոակոգեն)[15]։

Հետանցքի քաղցկեղի այլ տեսակներից են՝ ադենոկարցինոման, լիմֆոման, սարկոման կամ մելանոման։

Փուլավորում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետանցքի կարցինոմաների TNM դասակարգում[16][17]՝

Առաջնային ուռուցք

  • TX՝ առաջնային ուռուցքի առկայությունը չի գնահատվել
  • T0՝ առաջնային ուռուցքի առկայություն չի հայտնաբերվել
  • Tis՝ բարձր աստիճանի տափակ ներէպիթելային ախտահարում
  • T1՝ ≤ 2 սմ ուռուցք
  • T2՝ > 2 սմ, բայց ≤ 5 սմ ուռուցք
  • T3՝ > 5 սմ ուռուցք
  • T4՝ ցանկացած չափի ուռուցք, որը թափանցել  է հարակից օրգան(ներ), ինչպիսիք են՝ հեշտոցը, միզուկը կամ միզապարկը։

Շրջակա ավշային հանգույցներ

  • NX՝ շրջակա ավշային հանգույցները չեն գնահատվել
  • N0՝ շրջակա ավշային հանգույցներում մետաստազներ չկան
  • N1՝ մետաստազ աճուկային, միջին ուղիղաղիքային, ներքին զստային կամ արտաքին զստային հանգույցներ
  • N1a՝ մետաստազ աճուկային, միջին ուղիղաղիքային կամ ներքին զստային հանգույցներ
  • N1b՝ մետաստազ արտաքին զստային ավշային հանգույցներ
  • N1c՝ մետաստազ արտաքին զստային ավշային հանգույցներում՝ որևէ N1a հանգույցի առկայությամբ

Հեռակա մետաստազներ

  • M0՝ հեռակա մետաստազներ չկան
  • M1՝ առկա են հեռակա մետաստազներ

Կանխարգելում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետանցքի քաղցկեղի մեծ մասն առաջանում է ՄՊՎ վարակներից․ ՄՊՎ պատվաստանյութը իր ազդեցությանը նախորդող ժամանակահատվածում կանխում է վիրուսի որոշ շտամներով վարակվելը և նվազեցնում է պոտենցիալ նախաքաղցկեղային վիճակների առաջացման հաճախականությունը[18]։ Գիտնականները ենթադրում են, որ ՄՊՎ պատվաստանյութը կարող է նվազեցնել հետանցքի քաղցկեղի առաջացման հաճախականությունը[19]։ ՄՊՎ-16 և ՄՊՎ-18 տիպերի դեմ պատվաստանյութի արդյունավետությունը 26 տարեկանից ցածր կանանց մոտ 91-100% է, 76%՝ անկախ ՄՊՎ վարակի սկզբնական մակարդակից, երբ անհատները պատվաստվում են[20]:

2010 թվականին ԱՄՆ-ում հաստատվել է Գարդասիլը՝ 9-ից 26 տարեկան տղամարդկանց և կանանց մոտ հետանցքի քաղցկեղի և նախաքաղցկեղային ախտահարումների կանխարգելման համար: Պատվաստանյութը նախկինում օգտագործվել է կանանց մոտ արգանդի վզիկի, ամոթույքի և հեշտոցի քաղցկեղի, ինչպես նաև ՄՊՎ-6, 11, 16 և 18 տիպերի կողմից հարուցված ախտահարումների կանխարգելման համար[21]։

Սքրինինգ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քանի որ վերջին տարիներին աճել է հետանցքի քաղցկեղի դեպքերի թիվը, ռիսկի խմբում գտնվող հիվանդներին իրականացվում է հետանցքի ներէպիթելային նեոպլազիայի սքրինինգ և վաղ հայտնաբերում: Այս սքրինինգը հայտնաբերում է նախաքաղցկեղային ախտահարումները, որոնք շատ տարածված են և բարելավում է բուժումից հետո փուլի որոշումը[22]։

Հետանցքային պապ թեստերը, որոնք նման են արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի համար օգտագործվող թեստերին, ուսումնասիրվել են բարձր ռիսկի խմբի անձանց մոտ հետանցքի քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման համար[23]։ 2011 թվականին ՄԻԱՎ-ի կլինիկան իրագործեց ծրագիր՝ ՄԻԱՎ-դրական տղամարդկանց մոտ բարելավելու համար հետանցքի քաղցկեղի սքրինինգի հասանելիությունը: Բուժքույրերը կատարում են հետանցքային Պապանիկոլաուի սքրինինգ, և ոչ նորմալ արդյունքներ ունեցող տղամարդկանց հետազոտումը շարունակում են բարձր լուծունակության անոսկոպիայով: Ծրագիրը հայտնաբերել է բազմաթիվ նախաքաղցկեղային գոյացություններ՝ թույլ տալով դրանք անվտանգ հեռացնել[24]։ Նմանատիպ ուսումնասիրություն է անցկացվել արգանդի վզիկի քաղցկեղի կամ արգանդի վզիկի ներէպիթելային նեոպլազիա ունեցող կանանց մոտ: Ավելի քան 30%-ն ունեցել է հետանցքային պապ թեստերի ոչ նորմալ արդյունքներ, և նրանցից մեկ երրորդն ունեցել է հետանցքի ներէպիթելային նեոպլազիա[25]։

Բուժում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղայնացված հիվանդություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղայնացված հիվանդությունը (քաղցկեղ տեղում) և նախորդող վիճակը՝ հետանցքի ներէպիթելային նեոպլազիան (հետանցքի դիսպլազիա), կարող են վերացվել նվազ ինվազիվ մեթոդներով, ինչպիսին է՝ ինֆրակարմիր ֆոտոկոագուլյացիան[26]։

Նախկինում հետանցքի քաղցկեղը բուժվում էր վիրահատական միջամտությամբ, իսկ վաղ փուլում (այսինքն՝ հետանցքի տեղայնացված քաղցկեղ՝ առանց աճուկային ավշային հանգույցներում մետաստազների), վիրահատությունը հաճախ բուժիչ էր լինում: Վիրահատության դժվարությունը եղել է ներքին և արտաքին հետանցքի սեղմանների հեռացման մեջ՝ ուղեկցվող անկղապահությամբ։ Այդ պատճառով հետանցքի քաղցկեղով շատ հիվանդներ մշտական կոլոստոմիաների կարիք են ունեցել[15]։

Ժամանակակից ոսկե ստանդարտ համարվում է քիմիաթերապիայի և ճառագայթային թերապիայի համադրությունը՝ վիրահատության անհրաժեշտությունը նվազեցնելու համար[27]։ Այս համակցված մեթոդի մոտեցումը հանգեցրել է հետանցքի սեղմանի անվնաս պահպանման, հետևաբար վերջնական բուժումից հետո կյանքի որակի բարելավման։ Ապրելիության և բուժման ցուցանիշները գերազանց են, և շատ հիվանդներ մնում են գործող սեղմանով: Համակցված քիմիաթերապիայից և ճառագայթումից հետո որոշ հիվանդներ ունենում են անկղապահություն։ Քիմիաթերապիայից և ճառագայթումից հետո հիվանդության հետընթացը հաստատելու համար խորհուրդ են տրվում բիոպսիաները, որոնք այժմ այդքան հաճախ չեն կիրառվում: Ժամանակակից քիմիաթերապիան բաղկացած է 5-ֆտորուրացիլի ներարկումից չորս օրվա ընթացքում՝ բոլյուսային միտոմիցինի ներարկմամբ, որը տրվում է ճառագայթման հետ միաժամանակ: 5-ֆտորուրացիլը և ցիսպլատինը խորհուրդ են տրվում հետանցքային քաղցկեղի մետաստազների դեպքում[28]։ I-ից III փուլերի հետանցքի տափակաբջջային քաղցկեղի դեպքում, քիմիաճառագայթային թերապիայի ժամանակ միտոմիցին C-ի փոխարեն ցիսպլատինի օգտագործումը չի բարելավում ապրելիությունը և չի դանդաղեցնում քաղցկեղի զարգացումը՝ համեմատած 5-ֆտորուրացիլի և միտոմիցին C-ի ստանդարտ բուժման հետ: Չնայած ցիսպլատինը կարող է ավելի քիչ առաջացնել արյան հետ կապված կողմնակի ազդեցություններ, այնուամենայնիվ 5-ֆտորուրացիլի և միտոմիցին C-ի համակցումը դեռևս համարվում է նախընտրելի բուժում ոչ մետաստատիկ հետանցքի քաղցկեղի համար[29]։ 2024 թվականի համակարգային ակնարկը ցույց է տվել, որ 5-ֆտորուրացիլով և միտոմիցին C-ով քիմիաճառագայթային թերապիան բարելավում է տեղային-շրջանային վերահսկողությունը և կոլոստոմիայից զերծ ապրելիությունը՝ համեմատած միայն ճառագայթման հետ, չնայած արյունաբանական թունավորման բարձրացած ռիսկին[30]։

Տափակաբջջային քաղցկեղի ախտադարձի բուժումից հետո խորհուրդ է տրվում հսկողություն իրականացնել առնվազն երկու տարի, քանի որ ախտադարձերի 89%-ը հանդիպում է այս ժամանակահատվածում[31]։

Մետաստատիկ կամ կրկնվող հիվանդություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետանցքի քաղցկեղով հիվանդների 10-20%-ի մոտ բուժումից հետո կարող է զարգանալ հեռավոր մետաստատիկ հիվանդություն[32]։ Հետանցքի մետաստատիկ կամ կրկնվող քաղցկեղը դժվար է բուժել և սովորաբար կարիք է լինում քիմիաթերապիայի: Ճառագայթային թերապիան նաև կիրառվում է հիվանդության որոշակի տեղակայումները ամոքելու համար, որոնք կարող են ախտանիշներ առաջացնել: Քիմիաթերապիան լայնորեն կիրառվում է այլ տափակաբջջային էպիթելային նեոպլազիաների դեպքում, ինչպիսիք են՝ պլատինի ածանցյալները, անտրացիկլինները՝ դոքսոռուբիցինը, և հակամետաբոլիտները՝ 5-ֆտորուրացիլը և կապեցիտաբինը: Ջ.Դ. Հեյնսվորթը մշակել է մի արձանագրություն, ըստ որի՝ օգտագործում են տաքսոլ և կարբոպլատին՝ 5-ֆտորուրացիլի հետ միասին[33]։

Քիմիաթերապիան լայնորեն կիրառվում է այլ տափակաբջջային էպիթելային նեոպլազիաների դեպքում, ինչպիսիք են՝ պլատինի ածանցյալները, անտրացիկլինները՝ դոքսոռուբիցինը, և հակամետաբոլիտները՝ 5-ֆտորուրացիլը և կապեցիտաբինը:

Կանխատեսում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեռավոր մետաստազներ ունեցող մարդկանց ապրելիության միջին մակարդակը տատանվում է 8-ից 34 ամիս[32]։ Մինչև 1970-ական թվականները վիրաբուժական մասնահատումը մշտական կոլոստոմիայով համարվում էր ստանդարտ բուժում, որն ապահովում էր 50% հնգամյա ապրելիություն: Լավագույն ապրելիության մակարդակները դիտվում են քիմիաթերապիայի (5-ֆտորուրացիլ և միտոմիցին C) հետ համակցված ճառագայթային թերապիայից հետո՝ T2N0 և T3N0 փուլերով հիվանդների մոտ (5-ամյա ապրելիությունը՝ 82%): Ավշային հանգույցների ախտահարում չունեցող T4, ավշային հանգույցների ախտահարում ունեցող T3 և ավշային հանգույցների ախտահարում ունեցող T4 հիվանդների 5-ամյա ապրելիությունը համակցված բուժումից հետո կազմում է համապատասխանաբար 57%, 57% և 42%[34][35]։

Ճառագայթային թերապիայի կողմնակի ազդեցությունները (և առաջացման մակարդակները) ներառում են սուր (27%) և ուշ (17%) մաշկաբանական, սուր (14%) և ուշ (27%) աղեստամոքսային թունավորումներ[36], և կոնքի քրոնիկական ճառագայթային հիվանդություն (1-10%), օրինակ՝ անդառնալի գոտկասրբանային պլեքսոպաթիա[37]։

Համաճարակաբանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2002 թվականին ամբողջ աշխարհում գրանցվել է հետանցքի քաղցկեղի մոտավորապես 30․400 նոր դեպք[9]։ Զարգացող (15․900) և զարգացած (14․500) երկրներում քաղցկեղի դեպքերը մոտավորապես հավասար են[9]։ 90%-ը (27․400) պայմանավորված է մարդու պապիլոմավիրուսով[9]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 «Anal Cancer Treatment». National Cancer Institute (անգլերեն). 2018. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 30-ին.
  2. 1 2 3 Nelson, VM; Benson AB, 3rd (2017 թ․ հունվար). «Epidemiology of Anal Canal Cancer». Surgical Oncology Clinics of North America. 26 (1): 9–15. doi:10.1016/j.soc.2016.07.001. PMID 27889039.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  3. ↑ «Anal Cancer Prevention». National Cancer Institute (անգլերեն). 2014 թ․ փետրվարի 14. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 30-ին.
  4. 1 2 3 4 «Cancer of the Anus, Anal Canal, and Anorectum—Cancer Stat Facts». SEER (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 7-ին.
  5. ↑ National Cancer Institute. Anal Cancer Treatment (PDQ) Patient Version. Արխիվացված Հուլիս 14, 2009 Wayback Machine 13 June 2008. Accessed 26 June 2009.
  6. ↑ Stanley, Margaret A; Winder, David M; Sterling, Jane C; Goon, Peter KC (2012). «HPV infection, anal intra-epithelial neoplasia (AIN) and anal cancer: current issues». BMC Cancer. 12 (1): 398. doi:10.1186/1471-2407-12-398. ISSN 1471-2407. PMC 3488563. PMID 22958276.
  7. ↑ Frisch M (2002 թ․ օգոստոս). «On the etiology of anal squamous carcinoma». Danish Medical Bulletin. 49 (3): 194–209. PMID 12238281.
  8. ↑ Frisch M, Glimelius B, van den Brule AJ, և այլք: (1997 թ․ նոյեմբեր). «Sexually transmitted infection as a cause of anal cancer». N. Engl. J. Med. 337 (19): 1350–58. doi:10.1056/NEJM199711063371904. PMID 9358129.
  9. 1 2 3 4 Parkin DM (2006). «The global health burden of infection-associated cancers in the year 2002». Int. J. Cancer. 118 (12): 3030–44. doi:10.1002/ijc.21731. PMID 16404738. S2CID 10042384.
  10. 1 2 «Fred Hutchinson Cancer Research Center, Changing Trends in Sexual Behavior May Explain Rising Incidence of Anal Cancer Among American Men and Women». Fred Hutchinson Cancer Research Center (fhcrc.org). 2004-07-06. Վերցված է 2010-04-21-ին.
  11. ↑ «STD Facts – HPV and Men». Արխիվացված օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2007-08-17-ին.
  12. 1 2 3 «Anal Cancer». American Cancer Society. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-12-22-ին. Վերցված է 2014-12-22-ին.
  13. ↑ Saleem AM, Paulus JK, Shapter AP, Baxter NN, Roberts PL, Ricciardi R (2011). «Risk of anal cancer in a cohort with human papillomavirus-related gynecologic neoplasm». Obstetrics and Gynecology. 117 (3): 643–49. doi:10.1097/AOG.0b013e31820bfb16. PMID 21343768. S2CID 43339714.
  14. ↑ Sink JD, Kramer SA, Copeland DD, Seigler HF (1978). «Cloacogenic carcinoma». Annals of Surgery. 188 (1): 53–59. doi:10.1097/00000658-197807000-00009. PMC 1396653. PMID 666378.
  15. 1 2 «Anal Cancer». The Lecturio Medical Concept Library. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 28-ին.
  16. ↑ American Joint Committee on Cancer, AJCC Cancer Staging Form Supplement, AJCC Cancer Staging Manual, Eighth Edition, Last updated 05 June 2018.
  17. ↑ MB Amin, SB Edge, FL Greene, et al, eds. AJCC Cancer Staging Manual. 8th ed. New York: Springer; 2017.
  18. ↑ «"Gardasil, Merck's Cervical Cancer Vaccine, Demonstrated Efficacy in Preventing HPV-Related Disease in Males in Phase III Study: Pivotal Study Evaluating Efficacy of Gardasil in Males in Preventing HPV 6, 11, 16 and 18-Related External Genital Lesions"». Merck Research and Development News. (www.merck.com). Արխիվացված օրիգինալից 2008 թ․ դեկտեմբերի 15-ին. Վերցված է 2008-11-15-ին.
  19. ↑ Tuller, David (2007-01-31). «HPV vaccine may help to prevent anal cancer». International Herald Tribune. Վերցված է 2014-12-22-ին.
  20. ↑ Kamolratanakul S, Pitisuttithum P. Human Papillomavirus Vaccine Efficacy and Effectiveness against Cancer. Vaccines. 2021;9(12).
  21. ↑ US approves anal cancer vaccine http://www.channelnewsasia.com/stories/health/view/1100843/1/.html Արխիվացված 2011-01-01 Wayback Machine
  22. ↑ Fernández Isart, Myriam; Serra Esteban, Julia; Segura Sampedro, Juan José; Amengual Antich, Isabel; Martínez Ortega, Marco Antonio; Forteza Valades, Ana; Riera Jaume, Melchor; González Argente, Francesc Xavier (2022-03-14). «Anal intraepithelial neoplasia screening in patients with human immunodeficiency virus infection». Revista Española de Enfermedades Digestivas. 114 (12): 713–718. doi:10.17235/reed.2022.8489/2021. ISSN 1130-0108. PMID 35285660. S2CID 247341037.
  23. ↑ Chiao EY, Giordano TP, Palefsky JM, Tyring S, El Serag H (2006). «Screening HIV-infected individuals for anal cancer precursor lesions: a systematic review». Clin. Infect. Dis. 43 (2): 223–33. doi:10.1086/505219. PMID 16779751. S2CID 8447335.
  24. ↑ «Hospital HIV Clinic Offers Convenient, Proactive Screening for Anal Cancer, Enabling Identification and Treatment of Precancerous Lesions». Agency for Healthcare Research and Quality. 2013-04-10. Վերցված է 2013-05-10-ին.
  25. ↑ Wohlmuth, Christoph; Ghorab, Zeina; Shier, Michael; Tinmouth, Jill; Salit, Irving E.; Covens, Allan; Zhang, Liying; Vicus, Danielle (2020-10-01). «Cytology-based screening for anal intraepithelial neoplasia in women with a history of cervical intraepithelial neoplasia or cancer». Cancer Cytopathology. 129 (2): 140–147. doi:10.1002/cncy.22360. ISSN 1934-6638. PMID 33002327. S2CID 222168316.
  26. ↑ Goldstone SE, Kawalek AZ, Huyett JW (2005). «Infrared coagulator: a useful tool for treating anal squamous intraepithelial lesions». Diseases of the Colon and Rectum. 48 (5): 1042–54. doi:10.1007/s10350-004-0889-0. PMID 15868241. S2CID 25694842.
  27. ↑ National Comprehensive Cancer Network. «NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Anal Carcinoma. V 1.2013» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2007-08-23-ին. Վերցված է 2013-09-12-ին.
  28. ↑ Ghosn M, Kourie HR, Abdayem P, Antoun J, Nasr D (2015). «Anal cancer treatment: current status and future perspectives». World J. Gastroenterol. 21 (8): 2294–302. doi:10.3748/wjg.v21.i8.2294. PMC 4342904. PMID 25741135.
  29. ↑ Parikh, Romil R.; Troester, Alexander; Southwell, Bronwyn; Ester, Elizabeth; Sultan, Shahnaz; Claussen, Amy M.; Greeno, Edward; Arsoniadis, Elliot; Church, Timothy R.; Wilt, Timothy J.; Goffredo, Paolo; Butler, Mary (2024). «Treatment of Stages I–III Squamous Cell Anal Cancer: A Systematic Review». Agency for Healthcare Research and Quality (անգլերեն). doi:10.23970/AHRQEPCCER273. PMID 39504392. Վերցված է 2024-10-18-ին. {{cite journal}}: Check |pmid= value (օգնություն)
  30. ↑ Troester, Alexander; Parikh, Romil; Southwell, Bronwyn; Ester, Elizabeth; Sultan, Shahnaz; Greeno, Edward; Arsoniadis, Elliot; Church, Timothy R; Wilt, Timothy; Butler, Mary; Goffredo, Paolo (2024-08-20). «Treatment of stage I-III squamous cell anal cancer: a comparative effectiveness systematic review». JNCI: Journal of the National Cancer Institute (անգլերեն) djae195. doi:10.1093/jnci/djae195. ISSN 0027-8874. PMC 11807441. PMID 39163501. {{cite journal}}: Check |pmc= value (օգնություն); Check |pmid= value (օգնություն)
  31. ↑ Troester, Alexander; Parikh, Romil; Southwell, Bronwyn; Ester, Elizabeth; Sultan, Shahnaz; Greeno, Edward; Arsoniadis, Elliot; Church, Timothy R; Wilt, Timothy; Butler, Mary; Goffredo, Paolo (2024-08-20). «Treatment of stage I-III squamous cell anal cancer: a comparative effectiveness systematic review». JNCI: Journal of the National Cancer Institute (անգլերեն). 117 (2): 240–252. doi:10.1093/jnci/djae195. ISSN 0027-8874. PMC 11807441. PMID 39163501. {{cite journal}}: Check |pmc= value (օգնություն); Check |pmid= value (օգնություն)
  32. 1 2 Dewdney A, Rao S (2012). «Metastatic squamous cell carcinoma of the anus: time for a shift in the treatment paradigm?». ISRN Oncology. 2012: 1–6. doi:10.5402/2012/756591. PMC 3352602. PMID 22619735.
  33. ↑ «Fluorouracil». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
  34. ↑ Gunderson et al., Anal Carcinoma: Impact of TN Category of Disease on Survival, Disease Relapse, and Colostomy Failure in US Gastrointestinal Intergroup RTOG 98-11 Phase 3 Trial. Int J Radiation Oncol Biol Phys, 2013, Vol. 87, No. 4, pp. 638–645.
  35. ↑ Suzanne Russo, et al., Executive Summary of the American Radium Society Appropriate Use Criteria for Treatment of Anal Cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2019 Nov 1;105(3):591–605
  36. ↑ Troester, Alexander; Parikh, Romil; Southwell, Bronwyn; Ester, Elizabeth; Sultan, Shahnaz; Greeno, Edward; Arsoniadis, Elliot; Church, Timothy R; Wilt, Timothy; Butler, Mary; Goffredo, Paolo (2024-08-20). «Treatment of stage I-III squamous cell anal cancer: a comparative effectiveness systematic review». JNCI: Journal of the National Cancer Institute (անգլերեն). doi:10.1093/jnci/djae195. ISSN 0027-8874. PMC 11807441. PMID 39163501. {{cite journal}}: Check |pmc= value (օգնություն); Check |pmid= value (օգնություն)
  37. ↑ Huh, Jung Wook; Tanksley, Jarred; Chino, Junzo; Willett, Christopher G.; Dewhirst, Mark W. (2020 թ․ հուլիսի 1). «Long-term Consequences of Pelvic Irradiation: Toxicities, Challenges, and Therapeutic Opportunities with Pharmacologic Mitigators». Clinical Cancer Research. 26 (13): 3079–3090. doi:10.1158/1078-0432.CCR-19-2744. ISSN 1078-0432. Վերցված է 2024 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հետանցքի քաղցկեղ» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Հետանցքի_քաղցկեղ&oldid=10702801» էջից