Հենրի Լուիս Մենկեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հենրի Լուիս Մենկեն
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 12, 1880(1880-09-12)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԲալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ
Մահացել էհունվարի 29, 1956(1956-01-29)[1][2][3][…] (75 տարեկան)
Մահվան վայրԲալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ[4]
ԳերեզմանLoudon Park Cemetery[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States (1912-1959).svg ԱՄՆ
Ազգությունգերմանական ծագումով ամերիկացի
Կրոնաթեիզմ
ԿրթությունBaltimore Polytechnic Institute?
Ազդվել էՌեդյարդ Քիփլինգ
Մասնագիտություներգիծաբան, գրական քննադատ, ակնարկագիր, սոցիալական քննադատ, ինքնակենսագիր, գրող, լրագրող, պատմաբան և լեզվաբան
ԱմուսինSara Haardt?
Ծնողներհայր՝ August Mencken, Sr.?
H. L. Mencken Վիքիպահեստում

Հենրի Լուիս Մենկեն (անգլ.՝ Henry Louis Mencken, սեպտեմբերի 12, 1880(1880-09-12)[1][2][3][…], Բալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ - հունվարի 29, 1956(1956-01-29)[1][2][3][…], Բալթիմոր, Մերիլենդ, ԱՄՆ[4]),  ամերիկացի լրագրող, էսսեիստ, երգիծաբան։ Սքայ Ֆիցջերալդը Մենկենին անվանել է «մարդ, ով ավելի շատ բան է արել ամերիկյան գրականության համար, քան որևէ մեկը»[5]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հենրին ծնվել է ծխախոտի գործարանի սեփականատեր Օգոստոս Մենտենի ընտանիքում։ Երբ տղան երեք տարեկան էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվեց նոր տուն՝ Բալթիմորի Յունիս հրապարակում։ Գրեթե նրա ամբողջ հետագա կյանքը` բացառությամբ ամուսնության հինգ տարվա, Մենչենն ապրել է այս տանը։

9 տարեկանում Հենրին ծանոթացել է Մարկ Տվենի գործին, և որոշել է ինքն իրեն գրող դառնալ։ Իհարկե, այս երազանքը վիճակված չէր անմիջապես իրականություն դարձնել, բայց հենց այդ պահից Մենտենը սկսեց անհագուրդ կարդալ։

Անրիի ծնողները պնդում էին, որ դպրոցում նա կենտրոնանա ավելի օգտակար պրակտիկ առարկաների վրա, ոչ թե՝ լոկ տեսության. ի վերջո նա ընդունվում է երեկոյան դասընթացների, որտեղ սկսում է ընկալել լրագրության արվեստը։

Հետաքրքիր է, որ հենց այս երեկոյան դասընթացներով էլ սահմանափակվում է Մենկենի պաշտոնական լրագրողական կրթությունը՝ նա երբեք, իր կյանքի ընթացքում, քոլեջում չի սովորել։

Ավարտել է «Բալթիմորի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ» ավագ հանրակրթական դպրոցը, զբաղվել է լրագրությամբ։ Մենկենի գրական գործունեությունը հիմնականում ծավալվել է 20-րդ դարի առաջին քսանամյակին, նրա հիմնական աշխատանքներն են. «Ջորջ Բերնարդ Շոու. պիեսներ» (1905), «Նախերգությունների գիրքը» (1917), «Նախապաշարմունքներ» (1919-1927), «Նշումներ ժողովրդավարության մասին» (1926)։

Նա իրեն դրսևորեց որպես փայլուն լրագրող՝ ստեղծելով «Ամերիկյան Մերկուրի» ամսագիրը, որում նա հոդվածներ էր գրում և՛ գրական խնդիրների, և՛ սոցիալ-քաղաքական թեմաների վերաբերյալ։

Մենկենը հայտնի է որպես «Ամերիկյան լեզու» գրքի հեղինակ, որը բազմահատոր ուսումնասիրություն է, թե ինչպես են անգլերեն խոսում Միացյալ Նահանգներում, ինչպես նաև «Թենեսի նահանգն ընդդեմ Ջոն Թոմաս Սքոուփսի» իր երգիծական հոդվածների համար, որոնք նա անվանել է «կապիկական գործընթաց»։

Հայտնի է որպես «Բալթիմորի իմաստուն» (անգլ.՝ Sage of Baltimore), ինչպես նաև որպես «Հակաքրիստոս Բալտիմոր», նա համարվում է XX դարի առաջին կեսի ամերիկյան ամենաազդեցիկ գրողներից և արձակ ոճաբաններից մեկը։ Նրա գրքերից շատերը շարունակում են տպագրվել մինչ այսօր։

Կառավարության գործողությունների վերաբերյալ իր սուր քննադատության մեջ Մենկենը մեծ ազդեցություն ունեցավ ամերիկյան ազատագրական շարժման վրա։ Լինելով գիտական ​​առաջընթացի կողմնակից՝ նա շատ թերահավատորեն էր վերաբերվում տնտեսական տեսություններին և հատկապես կարևոր էր հակա-մտավորականության, ֆանատիզմի, պոպուլիզմի, ֆունդամենտալիստական ​​քրիստոնեության, ստեղծագործականության նկատմամբ։ Միևնույն ժամանակ, նա նաև բավականին զուսպ է խոսել ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի մասին՝ հաճախ նրանց անվանելով «աղբ» և ծաղրել է Էյնշտեյնի հարաբերականության տեսությունը։

Գրական նվաճումներից բացի, Մենտենը հայտնի էր իր հակասական գաղափարներով։ Գերմանացի փիլիսոփա Նիցշեի անկեղծ երկրպագուն էր, նա ներկայացուցչական ժողովրդավարության կողմնակից չէր, այլ, ընդհակառակը, պաշտպանում էր էլիտիզմը։ Նրա օրագիրը, որը հետմահու հրատարակվել է 1989 թվականին, հաստատում է, որ Մենկեն ռասիստ էր և հակասեմիտ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 https://www.findagrave.com/memorial/706
  5. Ливергант А. Я։ «Фицджеральд» (ռուսերեն)։ fb2.online։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-08-11-ին։ Վերցված է 2018-08-11 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]