Հացհամեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հացհամեմ
Trigonella foenum-graecum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-273.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Բակլածաղկավորներ (Fabales)
Ընտանիք Բակլազգիներ (Fabaceae)
Տրիբա Trifolieae
Ցեղ Հացհամեմ (Trigonella)
L., 1753

Հացհամեմ, այծառվույտ (լատ.՝ Trigonella), բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։ Գրանցված է Հայաստանի հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

5-70 սմ բարձրությամբ ցողունով, կումարինի սուր հոտով խոտաբույսերի ցեղին պատկանող միամյա, հազվադեպ՝ բազմամյա բույս է։ Տերևները եռմասնյա են։ Սպիտակ, դեղին, հովանոցանման-գլխիկավոր ողկույզներում կամ տերևածոցերում հավաքված են երկնագույն ծաղիկները։ Ծաղկում է ապրիլ-հուլիսին։ Պտուղը քթիկով միասերմ կամ բազմասերմ ունդ է։ Սերմերը հարթ են կամ կնճռոտ։ Հայտնի է մոտ 130 տեսակներ։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերի ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է չոր, քարքարոտ լեռնալանջերին, թփուտներում, կավահողերում, ճամփեզրերին և այլն։ Գլխիկավոր հացհամեմը հանդիպում է Արմավիրի մարզում (Լեռնուղի գյուղի շրջակայքում)։ Աճեցվում է Չինաստանում, Հնդկաստանում, Միացյալ Նահանգներում, Եվրոպայում և այլ երկրներում[1]։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դասում ընդգրկված է 130 տեսակ։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուժական նպատակներով օգտագործում են հացհամեմի սերմերը, որոնք պարունակում են լորձային նյութեր, ճարպային յուղեր, սպիտակուցներ, դաբաղանյութեր, ալկալոիդ, տրիգոնելին, նիկոտինաթթու, ֆլավոնոիդներ և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են լեղապարկի, ստամոքսի, թոքերի, մաշկ և այլ հիվանդությունների դեպքերում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png