Հարություն Դաղբաշյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հարություն Դաղբաշյան
Հարություն Դաղբաշյան.jpg
Ծնվել է1866
Մահացել է1939
Ազգությունհայ
ԿրթությունՆերսիսեան դպրոց
Մասնագիտությունպատմաբան

Հարություն Դաղբաշյան (1866 թվական, գյուղ Ղալաչա (այժմ՝ ՀԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանում) — 1939 թվական, Լենինգրադ), բառարանագիր, պատմաբան։ Փիլիսոփայության դոկտոր (1893):

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում (1881—1887 թվականներին), ապա՝ Մյունխենի, Թյուբինգենի և Բեռլինի համալսարաններում։ 1893 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Դաղբաշյանի «Լիակատար բառարան ռուսերենից հայերեն» (պրակ 1—3, 1902—1906 թվականներին, 125000 բառ) և «Լիակատար բառարան հայերենից ռուսերեն» (1911 թվական, 70000 բառ և 20000 ոճ ու դարձվածք) ռուսերենին առնչված առաջին բառարաններն են՝ կազմված գիտական բարձր մակարդակով և ժամանակի լեզվաբանական ու բառարանագրական պահանջներին համապատասխան։ Դրանք ընդգրկում են XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ռուսերենի և հայերենի գրական-գեղարվեստական ու խոսակցական լեզուների բառապաշարը, մասնագիտական տերմինները, ժողովրդի կենցաղին վերաբերող բառերը, հարուստ դարձվածաբանությունը, առածներն ու ասացվածքները։ Թարգմանական համարժեքներից բացի հաճախ տրվում են բառի ծագումը, մասնագիտական բացատրություններ և հանրագիտական տեղեկություններ։ Բառարանները կազմված են բնային համակարգով։ Դաղբաշյանի գրչին են պատկանում «Փ․ Բուզանդացի և յուր պատմության խարդախողը» (1898 թվական), «Արևելահայ աշխարհաբարի քերականությունը» (1913 թվական) և այլ աշխատություններ։ Կազմել է նաև ռուսերենի դասագրքեր հայկական դպրոցների համար և հանրագիտական բառարան, որը մնացել է անավարտ։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լիակատար բառարան ռուսերենից հայերեն (պր. 1-3, 1902-1906, 125000 բառ):
  • Լիակատար բառարան հայերենից ռւսերեն (1911,70000 բառ և 20000 ոճ և դարձվածք):
  • Փ. Բիւզանդացի եւ իւր պատմութեան խարդախողը: Քննութիւն Մ. Խորենացու աղբիւրների մասին / Յ. Դաղբաշեան, Վիեննա, տպ. Մխիթարեան, 1898:
  • Պատասխան իմ քննադատին: Թիֆլիս, տպարան Վրաց հրատ. ընկերութեան, 1902:
  • Լիակատար բառարան ռուսերէնից-հայերէն: Հատոր Ա = Полный руско-армянскiй словарь. Том A, Թիֆլիս, տպ. Մնացական Մարտիրոսյանցի, 1903:
  • Полный русско-армянский словарь = Լիակատար բառարան ռուսերենից-հայերեն / Сост. А. Дагбашяном, Тифлис. Тип. М. Мартиросянца, 1906.
  • Ռսերէնի դասընթացը հայոց ուսումնարանների համար / Կազմ.՝ Յ. Դաղբաշեան, Թիֆլիս, տպ. Էպօխա, 1911:
  • Русский язык в армянских школах / А. Дагбашян, 2-е изд., испр. и доп.Тифлис, Тип. Н. Аганьяна, 1912:
  • Արեւելահայ աշխարհաբարի քերականութիւնը, 1913:
  • Ստոյգ հայոց պատմութիւն: Պատկերազարդ: Համաձայն նորագոյն հետազօտութիւնների / Կազմ.՝ Յ. Դաղբաշեան. Թիֆլիս, Ա. հ., 1914:
  • Полный русско-армянский словарь. А. Дагбашян. 2-е изд., Тифлис, 1927.
  • Բառարանագրության և բառագիտության հարցեր: Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1972:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 266 CC-BY-SA-icon-80x15.png