Հառիճի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Հառիճ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից^[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 24 հուշարձան (72 միավոր)։

հուշարձան	կառուցված	վայր, հասցե	կոորդ	համարանիշ	նշան.	հավելյալ նշումներ	պատկեր
Ամրոց	Ք.ա. 3-2 հազ.- միջնադար	գյուղի հվ-աե կողմում	—	8.63/1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Բնակատեղի	Ք.ա. 3-2 հազ.- վաղ միջնադար	ամրոցի մոտ	—	8.63/1.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	Ք.ա. 3-2 հազ.	ամրոցի շրջակայքում	—	8.63/1.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Միջնաբերդ	Ք.ա. 3-2 հազ.- միջնադար	ամրոցում	—	8.63/1.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գաղտնուղի	միջնադար	միջնաբերդում	—	8.63/1.3.1	Հ	ելքը գտնվում է ձորում	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակատեղի	Ք.ա. 2-1 հազ.	1 կմ հս-աե	—	8.63/2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/3	Տ	Հ. Եղիազարյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/4	Տ	Ա. Մանվելյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/5	Տ	Տ. Մանվելյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/6	Տ	Մ. Դարբինյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/7	Տ	Գ. Անանիկյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/8	Տ	Կ. Սողոյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/9	Տ	Ռ. Բայբուրդյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	1899 թ.	գյուղի մեջ	—	8.63/10	Տ	Վ. Գալստյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	8.63/11	Տ	Ա. Հովհաննիսյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	8.63/12	Տ	Ա. Մարտիրոսյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	8.63/13	Տ	Ս. Ղարիբյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	8.63/14	Տ	Դ. Աբգարյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	8.63/15	Տ	Ա. Պողոսյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	8.63/16	Հ	Հ. Բարսեղյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Բնակելի տուն	19-20 դդ.	գյուղի մեջ, Հառիճավանքից հս	—	8.63/17	Հ	Շ. Աբգարյանի տունը	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Հառիճ»	միջնադար	գյուղի հվ-աե մասում, ամրոցի մոտ	—	8.63/18	Հ	Խորունկ ձոր և Հառիճաձոր կիրճերով եզերված սարահարթի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Թաղամաս արհեստավորական	13 դ.		—	8.63/18.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Թաղամաս բնակելի	13 դ.		—	8.63/18.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Վանական համալիր Հառիճավանք	7-13 դդ.	գյուղի հվ եզրին	40°36′23″N 43°59′58″E / 40.606464°N 43.999422°E / 40.606464; 43.999422	8.63/18.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գավիթ	13 դ.	կից է Սբ. Աստվածածին եկեղեցուն ամ-ից	—	8.63/18.3.1	Հ	ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	14 դ.	գավթի հվ մասում	—	8.63/18.3.1.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գավիթ	13 դ.	կից է Սբ. Գրիգոր եկեղեցուն	—	8.63/18.3.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-19 դդ.	գյուղի մեջ, բարձրադիր մասում	—	8.63/18.3.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Կոթողներ	5-6 դդ.		—	8.63/18.3.3.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Երեմիա երաժշտի	1288 թ.		—	8.63/18.3.3.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար` առաջնորդ, երջանիկ ծերունի, ուսուցիչ Գրիգոր վարդապետի	1773 թ.		—	8.63/18.3.3.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Դպրոց	1850 թ.		—	8.63/18.3.4	Հ	շենքն օգտագործվում է որպես թանգարան, եղել է հոգևոր դպրոց, որտեղ սովորել է Ավ. Իսահակյանը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	թանգարանի վերին հարկում	—	8.63/18.3.4.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	բակում	—	8.63/18.3.4.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	բակում	—	8.63/18.3.4.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	բակում	—	8.63/18.3.4.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	19 դ.	թանգարանում	—	8.63/18.3.4.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1862 թ.		—	8.63/18.3.4.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին	1201 թ.		—	8.63/18.3.5	Հ	կառուցել է Զաքարե սպասալարը	Լուսանկար վերբեռնել
Արձանագրություն	1201 թ.	հս ճակատին	—	8.63/18.3.5.1	Հ	եկեղեցու կառուցման Զաքարեի արձանագրությունը	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Գրիգոր	7 դ.		—	8.63/18.3.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14 դդ.	եկեղեցու մեջ	—	8.63/18.3.6.1	Հ	բեկոր	Լուսանկար վերբեռնել
Զանգակատուն	1832 թ.		—	8.63/18.3.6.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	8.63/18.3.6.3	Հ	բեկոր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար		կցակառույցների հվ պատի միջև	—	8.63/18.3.7	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար		կցակառույցների հվ պատի միջև	—	8.63/18.3.8	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Կառույցներ օժանդակ	19 դ.		—	8.63/18.3.9			Լուսանկար վերբեռնել
Հանրակացարան	1850 թ.	թանգարանի շենքին կից	—	8.63/18.3.10	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Հյուրատուն	19 դ.		—	8.63/18.3.11	Հ	կաթողիկոսի	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ	13 դ.	կից է Սբ. Գրիգոր եկեղեցուն հվ-ից	—	8.63/18.3.12	Հ	երկհարկ	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ	13 դ.	կից է Սբ. Գրիգոր եկեղեցուն հվ-ից	—	8.63/18.3.13	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ «Ճգնավորի»	13-15 դդ.	պարսպից հս-ամ, ժայռի ծերպին	—	8.63/18.3.14	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Շենք միաբանության	1850-90 թթ.		—	8.63/18.3.15	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Պարիսպ	13-20 դդ.		—	8.63/18.3.16	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար		հվ պարսպապատի մեջ	—	8.63/18.3.16.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի «Սառնաղբյուր»	7-13 դդ.	2 կմ հվ, «Սոյուղ բուլաղ» ձորի ձախ կողմում	—	8.63/19	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	7-13 դդ.	գվյուղատեղիում	—	8.63/19.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10 դ.		—	8.63/19.1.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10 դ.		—	8.63/19.1.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի	10-12 դդ.	գվյուղատեղիում	—	8.63/19.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Հարություն	5 դ.	գյուղի աե մասում, ձորի մեջ	—	8.63/20	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	5-19 դդ.	եկեղեցու շրջակայքում	—	8.63/20.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	8.63/20.1.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	8.63/20.1.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սիսակ ճգնավորի	1288 թ.		—	8.63/20.1.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	13 դ.		—	8.63/20.1.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ	12-13 դդ.		—	8.63/20.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Կամուրջ	1850 թ.	Հառիճավանքից հվ-աե, ձորի մեջ	—	8.63/21	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Ձիթհան	19 դ.	գյուղի մեջ	—	8.63/22	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ	5-7 դդ.	հս-աե մասում, գոմերի մոտ	—	8.63/23	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Քարայր-կացարան	1850 թ.	վանքից 80 մ հվ	—	8.63/24	Հ		Լուսանկար վերբեռնել