Հաշվարկման տասնվեցական համակարգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Հաշվարկման տասնվեցական համակարգ` 16 հիմքով հաշվարկման համակարգ

Գրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս համակարգի թվերի գրառման համար որպես նշաններն են հանդիսանում տասնորդական 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 թվանշաններն ու լատինական այբուբենի առաջին վեց մեծատառերը` A, B, C, D, E, F։
Մյուս հաշվարկային համակարգերով գրված թվերից տարբերելու համար գրվում է համապատասխան դասիչով, օրինակ՝ 144310=5A316

Գործածումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լայնորեն գործածվում է համակարգչային ծրագրավորման բնագավառում, այն բանի շնորհիվ, որ ժամանակակից համակարգիչներում հիշողության նվազագույն միավորը բայթն է, որն ունի 8 բիթ և որի մեծությունը հարմար է գրառել երկու տասնվեցորդական թվանշանով։
  • Յունիկոդ ստանդարտում նշանները գրառվում են տասնվեցորդական տեսքով, օգտագործելով չորս թվանշան, անհրաժեշտության դեպքում՝ նախորդող զրոներով։ Յուրաքանչյուր նշանի տրվում է U+ գրությանը հաջորդող քառանիշ տասնվեցորդական թվի տեսքով կոդ, այսպես, U+20ACեվրոյի նշանի (€) կոդն է։
  • HTML գույների երեք R, G և B բաղադրիչները գրառվում են տասնվեցորդական տեսքով[1]։ Յուրաքանչյուր գույնի շնորհվում է երեք երկնիշ տասնվեցորդական թվի տեսքով կոդ, որոնցից առաջինը կարմիր գույնի պարունակությունն է, երկրորդը՝ կապույտի, երրորդը՝ կանաչի։ Այսպես, օրինակ, կապտականաչ      գույնի կոդն է՝ #1164B4, ինչը նշանակում է, որ այդ գույնի մեջ հիմնական գույների պարունակությունները կազմում են՝
կարմիր՝ 1116=17
կանաչ՝ 6416=100
կապույտ՝ B416=180

Կոդավորման այս ձևը հարմար է նրանով, որ յուրաքանչյուր հիմնական գույնի պարունակությունը կարելի է ներկայացնել մինչև FF16=255 հատ մակարդակներով։

Տասնորդականի անցումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղյուսակում բերված է տասնվեցական համակարգի առաջին՝ միանիշ թվերին համապատասխանող մյուս համակարգերի թվերը։

0hex = 0dec = 0oct 0 0 0 0
1hex = 1dec = 1oct 0 0 0 1
2hex = 2dec = 2oct 0 0 1 0
3hex = 3dec = 3oct 0 0 1 1
4hex = 4dec = 4oct 0 1 0 0
5hex = 5dec = 5oct 0 1 0 1
6hex = 6dec = 6oct 0 1 1 0
7hex = 7dec = 7oct 0 1 1 1
8hex = 8dec = 10oct 1 0 0 0
9hex = 9dec = 11oct 1 0 0 1
Ahex = 10dec = 12oct 1 0 1 0
Bhex = 11dec = 13oct 1 0 1 1
Chex = 12dec = 14oct 1 1 0 0
Dhex = 13dec = 15oct 1 1 0 1
Ehex = 14dec = 16oct 1 1 1 0
Fhex = 15dec = 17oct 1 1 1 1

Տասնվեցորդական թվի տասնորդական գրառմանն անցումն արվում է նույն սկզբունքով, ինչպես դա կատարվում է հաշվարկման մյուս համակարգերում, այսինքն՝ թիվը ներկայացվում է հաշվարկման համակարգի հիմքի, տվյալ դեպքում՝ 16-ի աճողական աստիճանների և թվի թվանշանների արտադրյալի գումարի տեսքով, օրինակ, 2AF316 թվի համար անհրաժեշտ է կատարել հետևյալ գործողությունները՝

2AF316=(216 × 163) + (A16 × 162) + (F16 × 161) + (316 × 160)=(2 × 4096) + (10 × 256) + (15 × 16) + (3 × 1)=1099510:

Տե'ս նաև`[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]