Հայկազուն Թաբիբյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Հայկազուն Թորոսի Թաբիբյան
Ծնվել է1867
ԾննդավայրԿեսարիա
Մահացել է1915
Մահվան վայրԱմասիա
Մահվան պատճառՀայոց ցեղասպանություն
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունատամնաբույժ


Հայկազուն Թորոսի Թաբիբյան (1867, Կեսարիա - 1915, Ամասիա), հայ ատամնաբույժ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայկազուն Թաբիբյանը ծնվել է 1867 թ., Կեսարիա քաղաքում։ Պապը՝ Ան­կա­րա­յի նա­հան­գի Կեսարիայի գավառի կենտրոն Կեսարիա քաղաքում ծնված Հարություն Թութգալճյանը հնագույն բժշկարանները ուսումնասիրելով և ինքնուսուցման ճանապարհով դարձել էր անվանի հեքիմբեկաբույժ (սնխչի), ինչպես նաև նախահայրը անվանի բժիշկների Թաբիբյան գերդաստանի («թա­բիբ» արաբերենում և օսմաներենում նշանակում է բժիշկ)։ Հարություն Թութգալճյանի անդրանիկ զավակն էր բժիշկ Հաջի Թորոս Թաբիբյանը (Թութգալճի Հեքիմ Օղլի, 1823-1914), կրտսեր որդին էր բժիշկ Նահապետ Թաբիբյանը (1844-1914)։ Հաջի Թորոս Թաբիբյանի ավագ որդին է բժիշկ Տիգ­րա­նը (1858-?), կրտսերը՝ բժիշկ Հայկազունը։ Եղբայրը՝ Տիգրան Թաբիբյանը բժշկական կրթությունն ստացել է ԱՄՆ-ում և եղել բժիշկ։

ՀայկազունԹաբիբյանն ատամ­նա­բու­ժա­կան կրթություն է ունեցել և ատամնաբույժ աշխատել։ Եղել է հնչա­կյան կու­սակ­ցու­թյան անդամ և հասարակական-քաղաքական գործիչ։

1915 թվականի ամռանը ձերբակալվել է։ 1915 թ., Ամասիայում/ՍաղՏաղի/Ղարա Չալուխի ձորում դաժանորեն սպանվել է տեղի կառավարիչի հրամանով՝ 48 տարեկանում։

1918 թվականին՝ պատերազմի ավարտից հետո, ավագ եղբայրը՝ բժիշկ Տիգրանը, դատական գործ է հարուցել եղբոր սպանության համար և հասել նրան, որ Պատերազմական ատյանը 1920 թ. մահվան է դատապարտել Ամասիայի ոճրագործ կառավարչին։ Սակայն շուտով կացության տերն է դարձել քե­մա­լա­կան կա­ռա­վա­րու­թյու­նը և կասեցրել հայակեր կառավարչին կախաղան բարձրացնելը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
  • Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Իսթանպուլ, 1940։
  • Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
  • Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
  • Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
  • Շահբազյան Հասմիկ և Միրզոյան Անահիտ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 3, Անկարայի նահանգ, Երևան, 2006։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։