Հայաստանի պատմական մայրաքաղաքներ

Հայոց պատմություն
Նախապատմություն; Մ.թ.ա. 2800 - մ.թ.ա. 590
Արատտա ; Մ.թ.ա. 2800~16-րդ
Հայասա ; Մ.թ.ա. 16-13-րդ
Վանի թագավորություն ; Մ.թ.ա. 9-6-րդ
Հին շրջան; Մ.թ.ա. 590 - մ.թ. 428
	Երվանդունիների թագավորություն
	Մեծ Հայք, Փոքր Հայք, Ծոփք և Կոմմագենե
	Արտաշեսյանների թագավորություն
	Արշակունիների թագավորություն
	Քրիստոնեության ընդունում
	Ավատատիրության հաստատում
	Գրերի գյուտ
Միջնադար; 428 - 1375
	Պարսկա-Բյուզանդական տիրապետություն
	Արաբական տիրապետություն
	Բագրատունիների թագավորություն
	Վասպուրական
	Վանանդ, Լոռի և Սյունիք
	Կիլիկիայի հայկական թագավորություն
	Զաքարյան իշխանապետություն
Օտար տիրապետություն; 1375 - 1918
	Խաչենի իշխանություն
	Կարա-Կոյունլուներ և Ակ-Կոյունլուներ
	Թուրք-պարսկական; տիրապետություն
	Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի կազմում
	Հայոց ցեղասպանություն
	Հայկական սփյուռք
Ժամանակակից պատմություն; 1918 - ներկա
	Հայաստանի առաջին հանրապետություն
	Լեռնահայաստան
	Խորհրդային Հայաստան
	Արցախյան ազատամարտ
	Հայաստան
	Արցախի Հանրապետություն
	Հայաստանի պորտալ;

Հայաստանի պատմական մայրաքաղաքներ, քաղաքներ, որոնք պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում եղել են հայկական պետությունների վարչաքաղաքական, տնտեսական, կրոնական-մշակութային կենտրոնները։ Հայաստանի ներկայիս մայրաքաղաք Երևանը ավանդաբար համարվում է 12-րդ մայրաքաղաքը, սակայն հայկական պետականությունների քաղաքական կենտրոնների թիվը եղել է ավելի շատ։

Իրենց մայրաքաղաքներն են ունեցել նաև պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում անկախ հռչակված Փոքր Հայքի (մ.թ.ա. 4-1-ին դարեր), Ծոփքի (մ.թ.ա. 260-մ.թ.ա. 94), Վասպուրականի (908-1021), Վանանդի (963-1065), Տաշիր-Ձորագետի (978-1113), Սյունիքի (987-1170), Կիլիկիայի (1198-1375) թագավորությունները, հայկական իշխանապետությունները և Արցախի Հանրապետությունը։

	Քաղաք (ժամանակակից քաղաք)	Հիմնադրում	Ժամանակաշրջան	Պետություն
1	Տուշպա-Վան (Վան)	մ.թ.ա. 825	մ.թ.ա. 825-331	Վանի թագավորություն (մ.թ.ա. 9-6-րդ դարեր) Երվանդունիների թագավորություն (մ.թ.ա. 570-201)
2	Արմավիր (Արմավիր)	մ.թ.ա. 1032	մ.թ.ա. 331-220	Երվանդունիների թագավորություն
3	Երվանդաշատ	մ.թ.ա. 220	մ.թ.ա. 220-160	Երվանդունիների թագավորություն Արտաշեսյանների թագավորություն (մ.թ.ա. 189-1)
4	Արտաշատ (Արտաշատ	մ.թ.ա. 185	մ.թ.ա. 160-77, մ.թ.ա. 69- մ․թ․ 120	Արտաշեսյանների թագավորություն Արշակունիների թագավորություն (52/66-428)
5	Տիգրանակերտ (Դիարբեքիր)	մ.թ.ա. 87	մ.թ.ա. 77-69	Արտաշեսյանների թագավորություն
6	Վաղարշապատ	մ.թ.ա. 2–րդ դար	մ․թ․ 120-336	Արշակունիների թագավորություն
7	Դվին	336	336-885	Արշակունիների թագավորություն Մարզպանական Հայաստան (428-642) Արմինիա կուսակալություն (701-885)
8	Բագարան	3–րդ դար	885-890	Բագրատունիների թագավորություն (885-1045)
9	Երազգավորս(Շիրակավան)		890-928	Բագրատունիների թագավորություն
10	Կարս		928-961	Բագրատունիների թագավորություն
11	Անի	5-րդ դար	961-1045	Բագրատունիների թագավորություն
12	Երևան	մ.թ.ա. 782	1918 թվականից	Հայաստանի առաջին հանրապետություն (1918-1920) Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն (1920-1991) Հայաստան

	Քաղաք (ժամանակակից քաղաք)	Հիմնադրում	Ժամանակաշրջան	Պետություն
1	Տարսոն	մ.թ.ա. XII	մ.թ.ա։ XII	Կիլիկիայի Հայկական Թագավորություն
2	Սիս	մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ	1198-1375	Կիլիկիայի Հայկական Թագավորություն

	Քաղաք (ժամանակակից քաղաք)	Հիմնադրում	Ժամանակաշրջան	Պետություն
1	Ստեփանակերտ^[1]	V դար	1921 - 1991 1991 - 2023 (մինչև Ադրբեջանի կողմից հայերի էթնիկ զտումը)	ԼՂԻՄ Արցախի Հանրապետություն

Աղբյուրներ

↑ Levon Chorbajian, Patrick Donabédian, Claude Mutafian. The Caucasian knot: the history & geopolitics of Nagorno-Karabagh Արխիվացված 2015-04-05 Wayback Machine, p.139

[The_Caucasian_knot-1] Levon Chorbajian, Patrick Donabédian, Claude Mutafian. The Caucasian knot: the history & geopolitics of Nagorno-Karabagh Արխիվացված 2015-04-05 Wayback Machine, p.139

[1]