Համիլտոն (Նոր Զելանդիա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Համիլտոն
ԵրկիրՆոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա
Մակերես110 800 000 քառակուսի մետր
ԲԾՄ40 մետր
Բնակչություն169 300 մարդ (հունիսի 30, 2018)[1]
Հեռախոսային կոդ07
##Համիլտոն (Նոր Զելանդիա) (Նոր Զելանդիա)
Red pog.png

Համիլտոն(անգլ.՝ Hamilton[2], գրավոր կրճատ անվանաձևը՝ H-Town[2], նախկին անվանումը՝ Fountain City[3], մաորիական անվանումը՝ (մաորի՝ Kirikiriroa), քաղաք Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզում, այդ երկրի ամենաերկար գետի՝ Ուայքաթոյի ափին: Համիլտոնը Ուայքաթո անվանումը կրող տարածաշրջանի վարչական կենտրոնն է և ամենամարդաշատ բնակավայրը. 2010 թվականի տվյալներով բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 203.400 [4] (այդ ցուցանիշով երկրում գրավում է չորրորդ տեղը): Զբաղեցնում է մոտավորապես 110 կմ2 (42 sq mi) տարածք[5]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական բնակչություն
ՏարեթիվԲնակ․
18861,201
19011,253
19062,15[6]
19114,655[7]
19165,677
192111,441
192613,98
193115,4[6][8]
193616,15[7]
194521,982[6]
195129,838[7]
195635,941[9]
196142,212[10]
196663[11]
197174,784[12]
197687,968[13]
198191,109[14]
198694,511[15]
1991101,448[16]
1996109,043[17]
2001116,604[18]
2006129,249[19]
2013141,615[18]
New Zealand census

Որպես համայնքային վարչական միավոր՝ Համիլտոնն իր սահմաններում ներառում է նաև մերձակա Ngāruawāhia, Te Awamutu և Cambridge քաղաքները: Նախկինում այդ տարածքներում եղել են մաորիական գյուղեր, որոնցից շատերը անգլիացի վերաբնակների գալուց որոշ ժամանակ անց դատարկվել են (հարձակումների ենթարկվելու և բրիտանական գահի կողմից մաորիների հողերի բռնազավթման քաղաքականություն վարելու՝ Raupatu-ի հետևանքով):

Սկզբնական շրջանում Համիլտոնը եղել է գյուղատնտեսական ծառայությունների մատուցման կենտրոն: Ներկայումս քաղաքն ունի բազմապրոֆիլ տնտեսություն և համարվում է Նոր Զելանդիայի ամենաարագ զարգացող քաղաքային բնակավայրերից մեկը՝ այդ առումով զիջելով միայն Փուքեքոհեին և Օքլենդին[20]: Հատկանշական է, որ Համիլտոնում մեծ տեղ ու դեր է հատկացվում կրթությանն ու գիտական հետազոտություններին. կան շուրջ 40 հազար ուսանողներ և մոտավորապես հազար բարձրակարգ գիտաշխատողներ[21]:


Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակավայրն անվանակոչել է գնդապետ Վիլյամ Մաուլը՝ ի պատիվ 1854 թվականին կառուցված HMS Esk նավի հրամանատար Ջոն Ֆեյն Չարլզ Համիլտոնի[22], որ զոհվել է Գեյթ Փայի ծովամարտում[23]: 2013 թվականի մարտի 10-ին նորզելանդական Գալահեր ընկերությունը քաղաքին նվիրել է նավապետ Համիլտոնի արձանը[24], որի տեղադրումը վեճերի տեղիք է տվել[25], և 2020 թվականի հունիսի 12-ին քաղաքային խորհուրդը, ընդառաջելով տեղի մաորիական համայնքի պահանջին, արձանը հանել է[26]: Համայնքի ավագ Տայտիմու Մայիպին, ով պղծել էր արձանը, միաժամանակ պահանջել է, որ քաղաքին վերադարձվի նրա տեղում մի ժամանակ եղած մաորիական Kirikiriroa բնակավայրի անվանումը[27]:

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համիլտոնի կլիման օվկիանոսային է (Köppen: Cfb ): Ամառները չոր են, ձմեռները՝ խոնավ: Ձմռան առավոտները սովորաբար մառախլապատ են, հատկապես՝ Ուայքաթո գետի մերձակայքում: Համիլտոնն աշխարհի ամենամառախլապատ քաղաքներից մեկն է համարվում[29]: Քաղաքին բնորոշ եղանակային առանձնահատկություններից մեկն էլ ուժեղ քամիների բացակայությունն է, ինչը սարերով շրջապատված լինելու արդյունք է[30]:

Համիլտոն, Նոր Զելանդիա (1981–2010)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 23.9
(75)
24.3
(75.7)
22.7
(72.9)
19.9
(67.8)
16.9
(62.4)
14.3
(57.7)
13.8
(56.8)
14.7
(58.5)
16.5
(61.7)
17.9
(64.2)
19.8
(67.6)
21.9
(71.4)
18.9
(66)
Միջին օրական °C (°F) 18.4
(65.1)
18.8
(65.8)
17.1
(62.8)
14.5
(58.1)
11.9
(53.4)
9.5
(49.1)
8.9
(48)
9.8
(49.6)
11.6
(52.9)
13.2
(55.8)
14.9
(58.8)
16.9
(62.4)
13.8
(56.8)
Միջին ցածր °C (°F) 12.9
(55.2)
13.2
(55.8)
11.4
(52.5)
9.1
(48.4)
6.9
(44.4)
4.7
(40.5)
4.0
(39.2)
4.9
(40.8)
6.7
(44.1)
8.4
(47.1)
9.9
(49.8)
11.9
(53.4)
8.7
(47.7)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 76.3
(3.004)
68.7
(2.705)
79.4
(3.126)
80.3
(3.161)
99.7
(3.925)
113.2
(4.457)
118.2
(4.654)
103.4
(4.071)
91.5
(3.602)
91.9
(3.618)
85.0
(3.346)
100.7
(3.965)
1108,2
(43,63)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1.0 mm) 7.8 6.2 7.7 8.4 11.0 12.6 12.8 13.3 11.7 11.7 10.7 10.5 124.4
% խոնավություն 80.5 84.3 84.7 86.4 89.9 91.4 90.8 88.2 83.2 81.9 79.1 79.9 85.0
Միջին ամսական արևային ժամ 229.8 192.9 193.3 165.1 138.3 112.8 126.4 144.1 147.5 174.8 187.1 207.6 2019,6
աղբյուր: NIWA[31]


Համիլտոնի օդանավակայան, Նոր Զելանդիաի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 24.4
(75.9)
24.9
(76.8)
23.0
(73.4)
19.6
(67.3)
16.5
(61.7)
13.8
(56.8)
13.4
(56.1)
14.4
(57.9)
16.2
(61.2)
18.1
(64.6)
20.1
(68.2)
22.3
(72.1)
18.9
(66)
Միջին ցածր °C (°F) 10.3
(50.5)
11.4
(52.5)
10.1
(50.2)
7.4
(45.3)
5.1
(41.2)
3.0
(37.4)
2.0
(35.6)
3.6
(38.5)
4.8
(40.6)
6.7
(44.1)
8.2
(46.8)
9.9
(49.8)
6.9
(44.4)
աղբյուր: CliFlo[32]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. (unspecified title)Statistics New Zealand.
  2. 2,0 2,1 Spratt Amanda (12 March 2006)։ «'Boring' Hamilton: wish you were here?»։ New Zealand Herald։ Վերցված է 19 March 2009 
  3. Swarbrick Nancy։ «Waikato places – Hamilton west of the river»։ Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand 
  4. «Статистика населения Новой Зеландии согласно переписи 2010 года» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-04-ին 
  5. «Hamilton City Council»։ Internal Affairs։ Վերցված է 9 December 2014 
  6. 6,0 6,1 6,2 Hamilton 1955 edition: Hobson Publications Ltd
  7. 7,0 7,1 7,2 «Factors in Population Growth – Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand»։ Վերցված է 2 October 2014 
  8. «THE NEW ZEALAND OFFICIAL YEAR-BOOK, 1932»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 21 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  9. «THE NEW ZEALAND OFFICIAL YEAR-BOOK, 1957»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 19 January 2014-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  10. «THE NEW ZEALAND OFFICIAL YEAR-BOOK, 1962»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  11. «7. Hamilton – Waikato places – Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand»։ Վերցված է 2 October 2014 
  12. «New Zealand Official Yearbook 1972»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  13. «THE NEW ZEALAND OFFICIAL YEAR-BOOK, 1977»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  14. «THE NEW ZEALAND OFFICIAL YEAR-BOOK 1982»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  15. «THE NEW ZEALAND OFFICIAL YEAR-BOOK, 1987–88»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  16. «New Zealand Official 1992 Year Book»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 January 2015-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  17. «New Zealand Official Yearbook 1997»։ .stats.govt.nz։ Արխիվացված է օրիգինալից 1 May 2012-ին։ Վերցված է 28 January 2015 
  18. 18,0 18,1 «2013 Census Usually Resident Population Counts – Statistics New Zealand»։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 October 2014-ին։ Վերցված է 2 October 2014 
  19. «2006 census»։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 October 2014-ին։ Վերցված է 2 October 2014 
  20. «Subnational Population Estimates»։ Վերցված է 23 January 2011 
  21. «Hamilton's Economy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 July 2011-ին։ Վերցված է 23 January 2011 
  22. «About Hamilton»։ Hamilton.co.nz։ Hamilton City Council։ Արխիվացված է օրիգինալից 20 February 2012-ին 
  23. Debbie McCauley (Tauranga City Libraries)։ «John Fane Charles Hamilton (1820–1864)»։ tauranga.kete.net.nz (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 October 2019-ին։ Վերցված է 27 March 2018 
  24. Lynch Jenna (11 March 2013)։ «Captain Hamilton's statue given to city»։ Stuff։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 June 2019-ին։ Վերցված է 10 March 2013 
  25. Smallman Elton։ «Captain Hamilton's future in city looks secure»։ Stuff (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 November 2018-ին։ Վերցված է 1 September 2018 
  26. «Controversial statue of Captain John Hamilton to be removed - Hamilton City Council»։ Radio New Zealand։ 12 June 2020։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 June 2020-ին։ Վերցված է 11 June 2020 
  27. Neilson Michael (12 June 2020)։ «George Floyd protests: Hamilton City Council remove controversial Captain statue»։ New Zealand Herald։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 June 2020-ին։ Վերցված է 12 June 2020 
  28. Ilustre Municipalidad de Chillán: Hamilton, sister of Chillán.
  29. https://www.worldatlas.com/articles/foggiest-places-on-earth.html
  30. http://www.niwa.co.nz/sites/default/files/import/attachments/summary.xls
  31. «Climate Data and Activities»։ NIWA Science։ Վերցված է 15 October 2013 
  32. «Hamilton Temperature Normals»։ NIWA։ Վերցված է 13 January 2020 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Hamilton (New Zealand)ին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։