Jump to content

Համբերություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Համբերություն, Հանս Սեբալդ Բահմի փորագրություն, 1540 թ

Համբերություն (անգլ.՝ Patience), դժվար կամ անցանկալի երկարատև հանգամանքներին դիմանալու ունակություն[1]: Համբերությունը ենթադրում է հանդուրժողականություն սադրանքին[2], իսկ սթրեսի դեպքում՝ առանց բացասական արձագանքելու ունակություն ցուցաբերել[3]: Համբերությունը նաև օգտագործվում է կարգապահ և անսասան լինելու բնավորության հատկանիշի համար:

Գիտական ​​​​տեսանկյուն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տեսանյութի մեկնարկին սպասելու համբերատարությունը կախված է ինտերնետի արագությունից, որին մարդը սովոր է[4]։ Ավելի արագ ինտերնետ կապի (օրինակ՝ մանրաթելային) սովոր օգտատերերը դանդաղ բեռնվող տեսանյութը դադարեցնում են ավելի արագ, քան ավելի դանդաղ ինտերնետ կապ ունեցող օգտատերերը (օրինակ՝ մալուխային կամ բջջային):

Հոգեբանության և ճանաչողական նյարդաբանության մեջ համբերությունը ուսումնասիրվում է որպես որոշում կայացնելու խնդիր, որը ներառում է կարճաժամկետ փոքր և երկարաժամկետ ավելի արժեքավոր պարգևի ընտրություն[5]:

2005 թվականի ուսումնասիրության ժամանակ սովորական մարմոզետները և բամբակյա թամարինները ընտրություն կատարեցին անմիջապես փոքր պարգև ստանալու և մեծ պարգևի համար փոփոխական ժամանակ սպասելու միջև: Այս պայմաններում մարմոզետները զգալիորեն ավելի երկար էին սպասում սննդի, քան թամարինները: Այս տարբերությունը չի կարող բացատրվել կյանքի պատմությամբ, սոցիալական վարքագծով կամ ուղեղի չափսերով: Այնուամենայնիվ, այն կարող է բացատրվել սննդային էկոլոգիայով. մարմոզետները կախված են մաստակից, որը ծառերից արտահոսքի հոսքին սպասելով ձեռք բերված սննդամթերք է, մինչդեռ թամարինները սնվում են միջատներով, որոնք իմպուլսիվ գործողություններ պահանջող սննդամթերք են: Հետևաբար, կերերի որոնման էկոլոգիան կարող է ընտրողական ճնշում գործադրել ինքնատիրապետման զարգացման վրա[6]:

Մարդկանց համբերությունը առցանց աշխարհում հետազոտության առարկա է եղել: 2012 թվականին ինտերնետում տեսանյութեր դիտող տասնյակ միլիոնավոր օգտատերերի շրջանում անցկացված ուսումնասիրության ժամանակ Քրիշնանը և Սիտարամանը ցույց են տվել, որ օգտատերերը կորցնում են համբերությունը ընդամենը երկու վայրկյանում՝ սպասելով իրենց ընտրած տեսանյութի նվագարկմանը[7]: Ինտերնետին ավելի արագ արագությամբ միացող օգտատերերը պակաս համբերատար են, քան իրենց գործընկերները՝ ավելի դանդաղ արագությամբ, ինչը ցույց է տալիս կապը մարդկային արագության ակնկալիքի և մարդկային համբերության միջև: Համբերության վերաբերյալ այս և այլ ուսումնասիրությունները մեկնաբաններին հանգեցրին այն եզրակացության, որ տեխնոլոգիայի արագ տեմպը մարդկանց վերակազմավորում է ավելի քիչ համբերատար լինելու համար[8]։

Կրոնական տեսանկյուն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուդայականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համբերությունն ու տոկունությունը հուդայականությունում աչքի ընկնող թեմաներ են: Թալմուդը համբերությունը գովաբանում է որպես կարևոր անձնական հատկանիշ: Օրինակ՝ Միքիայի պատմությունը պատմում է, որ նա տառապում է բազմաթիվ դժվարություններից, բայց միևնույն ժամանակ դիմանում է՝ ասելով. «Ես կսպասեմ Աստծուն, որը կփրկի ինձ»: Ասվում է, որ Աստծո հանդեպ համբերությունը կօգնի հավատացյալներին գտնել ուժ՝ ազատվելու ֆիզիկական կյանքին բնորոշ չարիքներից[9]:

Եբրայական Թորայում համբերության մասին հիշատակվում է մի քանի առակներում, ինչպիսիք են՝ «Համբերատարը շատ ողջախոհություն է ցուցաբերում, բայց արագ տրամադրված մարդը հիմարությունը դրսևորում է իր գագաթնակետին» (Առակաց 14:29 nab), «Չարամիտ մարդը վեճ է հրահրում, բայց համբերատարը մեղմացնում է վեճը» (Առակաց 15:18 nab), և «Համբերատարը լավ է զինվորից, և իր բարկությունը զսպողը՝ քաղաք գրավողից» (Առակաց 16:32 nab)։ Համբերատարությունը քննարկվում է նաև այլ բաժիններում, օրինակ․ «Համբերատար հոգին ավելի լավ է, քան բարձր հոգին։ Հոգով մի՛ շտապիր դժգոհել, որովհետև դժգոհությունը հիմարի գոգում է բնակվում» Ժողովող 7:8–9 nab)։

Քրիստոնեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստոնեությունում համբերությունը ամենաարժեքավոր առաքինություններից մեկն է[10]։ Սուրբ Հոգին մեծացնում է համբերությունը այն քրիստոնյայի մոտ, որն ընդունել է փրկության պարգևը: Չնայած համբերությունը ավանդական քրիստոնեական երեք առաքինություններից մեկը չէ կամ ավանդական հիմնական առաքինություններից մեկը, այն Սուրբ Հոգու պտղի մասն է կազմում, ըստ Պողոս առաքյալի՝ Գաղատացիներին ուղղված իր նամակում[11]: Համբերությունը ներառվել է յոթ առաքինությունների հետագա ձևակերպումներում:

Աստվածաշնչում համբերության մասին խոսվում է մի քանի բաժիններում: Առակաց գիրքը նշում է, որ «համբերությամբ կարելի է համոզել իշխանին, և մեղմ լեզուն կարող է կոտրել ոսկոր» (Առակաց 25:14–16): Ժողովողը նշում է, որ «գործի վերջը ավելի լավ է, քան նրա սկիզբը, և համբերությունը ավելի լավ է, քան հպարտությունը» (Ժողովող 7:7–9): Իսկ Ա Թեսաղոնիկեցիներին ուղղված նամակը նշում է, որ մենք պետք է «համբերատար լինենք բոլորի հանդեպ: Զգույշ եղեք, որ ոչ ոք չարիքի փոխարեն չար չհատուցի. այլ միշտ միմյանց և բոլորի համար բարին փնտրեք» (Ա Թեսաղոնիկեցիներ 5:14–15): Հակոբոս առաքյալի ընդհանրական նամակում Աստվածաշունչը քրիստոնյաներին կոչ է անում համբերատար լինել և «տեսնել, թե ինչպես է մշակը սպասում երկրի թանկարժեք պտղին... մինչև որ ստանա վաղ և ուշ անձրևները» (Հակոբոս 5:7–11): Գաղատացիներին ուղղված նամակում համբերությունը նշված է որպես «Հոգու պտղի» մաս. «սեր, ուրախություն, խաղաղություն, համբերատարություն, քաղցրություն, բարություն, հավատարմություն, հեզություն և ինքնատիրապետում։ Այսպիսի բաների դեմ օրենք չկա» (Գաղատացիներ 5։ 21–23)։ Տիմոթեոսին ուղղված նամակում Աստվածաշունչը նշում է, որ «Հիսուսը կարող է իր անսահման համբերատարությունը ցույց տալ որպես օրինակ նրանց համար, որոնք կհավատան իրեն և կստանան հավիտենական կյանք»[12]։

Իսլամ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալլահի հանդեպ անսասան հավատքով համբերատարությունը կոչվում է սաբր, որը իսլամի լավագույն առաքինություններից մեկն է: Սաբրի միջոցով մուսուլմանը հավատում է, որ անհատը կարող է ավելի մոտենալ Աստծուն և այդպիսով հասնել իրական խաղաղության: Իսլամը շեշտում է, որ Ալլահը նրանց հետ է, որոնք համբերատար են, ավելի կոնկրետ՝ աղետի և տառապանքի ժամանակ: Ղուրանի մի քանի տողեր կոչ են անում մուսուլմաններին վախի և կորստի բախվելիս դիմել Ալլահի օգնությանը՝ համբերատար աղոթքներով և համառությամբ Ալլահի համար: Օրինակ[13]՝

Մենք ձեզ կփորձենք վախով, սովով, ունեցվածքի, կյանքի ու բերքի կորստով։ Բարի լուր տուր նրանց, որոնք համբերատար են և աղետի հանդիպելիս ասում են. «Մենք պատկանում ենք Աստծուն, և մենք բոլորս Նրա մոտ կվերադառնանք»։
-  Surah Al-Baqara 2:155-156

Նմանապես, համբերության մասին հիշատակվում է հադիս Սահիհ Բուխարիում.

Պատմում է Աիշան. «Ես հարցրի Ալլահին ժանտախտի մասին: Նա ասաց. «Դա տանջանքի միջոց էր, որը Ալլահը ուղարկում էր ում ուզում էր, բայց Նա այն դարձրեց ողորմության աղբյուր հավատացյալների համար, նրանց համար, որոնք ապրում են այս հիվանդությունը ունեցող քաղաքում, մնում են այնտեղ և չեն լքում այդ քաղաքը, այլ «ունեն համբերություն և հույս ունեն Ալլահի պարգևի համար» և գիտեն, որ իրեն ոչինչ չի պատահի, բացի այն, ինչ Ալլահը գրել է նրա համար, այդ դեպքում նա կստանա այնպիսի պարգև, ինչպիսին նահատակի պարգևն է»:
-  Sahih al-Bukhari, 8:77:616

Իսլամական ավանդույթում Հոբը ցուցաբերել է համբերություն և անսասան հավատ Ալլահի նկատմամբ: Իբն Քաթիրը պատմությունը պատմում է հետևյալ կերպ. Հոբը շատ հարուստ մարդ էր՝ մեծ հողատարածքներով, բազմաթիվ կենդանիներով և երեխաներով, որոնք բոլորը կորել էին, և շուտով նա հիվանդացավ՝ որպես Ալլահի փորձություն: Նա մնաց անսասան և համբերատար Ալլահին ուղղված իր աղոթքներում, ուստի Ալլահը, ի վերջո, ազատեց նրան հիվանդությունից, տվեց նրան կորցրած գումարի կրկնակին և կյանքի կոչեց նրանից առաջ մահացած երեխաների կրկնակի թվաքանակը[14]:

Բուդդայականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուդդայականությունում համբերությունը «կատարելություններից» մեկն է, որը բոդհիսատվան մարզում և կիրառում է՝ կատարյալ լուսավորության հասնելու համար: Համբերության բուդդայական հասկացությունը տարբերվում է բառի անգլերեն սահմանումից: Բուդդայականությունում համբերությունը վերաբերում է վնասին չպատասխանելուն, այլ ոչ թե պարզապես դժվար իրավիճակին դիմանալուն: Այն սեփական զգացմունքները վերահսկելու ունակությունն է նույնիսկ քննադատության կամ հարձակման ենթարկվելիս[15]: Դհամմապադայի 184-րդ համարում ասվում է. «Համբերատարությունը բարձրագույն խստությունն է»[16]:

Տիբեթյան բուդդիստ Թուբտեն Զոպան խորհուրդ է տվել մարդկանց մարզել համբերատարությունը՝ օգտվելով դժվար մարդկանց հետ հանդիպումներից․

Հարցրեք ինքներդ ձեզ. «Որտե՞ղ եմ սովորել այս համբերությունը, որը ես կիրառում եմ։ Ես այն սովորել եմ նրանցից, որոնք ինձ վրա զայրացել են... Հետևաբար, ամբողջ խաղաղությունն ու երջանկությունը, որը ես վայելում եմ այս և ապագա կյանքում՝ որպես համբերության պրակտիկայի արդյունք, եկել է զայրացած մարդուց... Որքա՜ն բարի է այս մարդը։ Որքա՜ն օգուտ է այս մարդը տվել ինձ»։[17]

Հինդուիզմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հինդուիզմում համբերությունը/զսպվածությունը համարվում է էական առաքինություն[18]:

Հինդուիզմի փիլիսոփայության մեջ համբերությունը դժվարին պայմանների և մարդու գործողությունների ու արարքների հետևանքների (կարմա) ուրախ դիմանալն է[19]: Այն նաև սպասելու, հակադրությունները՝ ինչպիսիք են ցավն ու հաճույքը, ցուրտն ու տաքը, տխրությունն ու ուրախությունը, հանգիստ, առանց անհանգստության և առանց վրեժխնդրության ցանկության դիմանալու ունակությունն է[20]: Միջանձնային հարաբերություններում դա նշանակում է, որ եթե ինչ-որ մեկը հարձակվում կամ վիրավորում է առանց պատճառի, ապա պետք է դիմանալ դրան՝ առանց թշնամանք, զայրույթ, վիրավորանք կամ անհանգստություն զգալու[21]: Համբերությունը բացատրվում է որպես ավելին, քան վստահություն, որպես արժեք, որը արտացոլում է մարդու մարմնի և մտքի վիճակը[22]: «Պարիկսահա» տերմինը երբեմն թարգմանվում է նաև որպես փորձություն կամ քննություն՝ այլ համատեքստերում: Այս հասկացություններից մի քանիսը ներառվել են յոգայի հոգևոր ընկալման մեջ: Հինդուիզմի Սանդիլյա Ուպանիշադը նույնականացնում է համբերության և զսպվածության տասը աղբյուրներ: Այս տասը աղբյուրներից յուրաքանչյուրի անուղղակի համոզմունքն այն է, որ մեր ներկա ոգին և բոլորի, այդ թվում՝ մեր ապագան ավելի ուժեղ կլինեն, եթե այս համբերատարությունները լինեն մարդու ուղեցույցը։ Տասը աղբյուրները հետևյալն են[23].

Ահիմսա որևէ մարդու կամ որևէ կենդանի էակի նկատմամբ բռնություն չկիրառել՝ ո՛չ իր գործողություններով, ո՛չ իր ասած կամ գրած խոսքերով, ո՛չ էլ իր մտքերով[22]
Սաթյա ճշմարտությամբ արտահայտվելը և գործելը
Աստեյա մտքի, խոսքի կամ մարմնի որևէ գործողությամբ չցանկանալ ուրիշի ունեցվածքը
Բրահմաչարյա մտքի, խոսքի կամ մարմնի գործողություններով ամուրի մնալու պատրաստակամություն
Դայա անվերապահ բարություն բոլորի և բոլոր արարածների նկատմամբ
Արջավա ուրիշներին խաբելուց կամ անարդարացիորեն վերաբերվելուց հրաժարվելը կա՛մ մտքի, խոսքի կամ մարմնի գործողություններ կատարելով, կա՛մ չկատարելով
Կշամա տառապանքի ընդունում՝ միաժամանակ ներելով բոլոր հաճելի կամ տհաճ բաները, ինչպիսիք են գովասանքը կամ ուրիշների կողմից հարվածները
Դհրիթի հարստության ձեռքբերման կամ կորստի ժամանակահատվածներում մտքի և հոգու հանգիստ մնալու կամքը
Միտահարա սննդի, խմիչքի և հարստության սպառման մեջ չափավորություն և զսպվածություն
Սաուչա մարմնի մաքրումը հողով և ջրով, իսկ մտքի մաքրումը՝ ինքդ քեզ հասկանալու ձգտմամբ

Հինդուիզմի դասական գրականությունը գոյություն ունի բազմաթիվ հնդկական լեզուներով: Օրինակ՝ Տիրուկկուրան, որը գրվել է մ.թ.ա. 200-ից մինչև մ.թ. 400 թվականները, և երբեմն կոչվում է Թամիլ Վեդա, հինդուիզմի վերաբերյալ ամենասիրված դասականներից մեկն է, որը գրվել է հարավհնդկական լեզվով: Այն նույնպես քննարկում է համբերությունն ու հանդուրժողականությունը՝ առաջին գրքի 16-րդ գլուխը նվիրելով այդ թեմային: Տիրուկկուրան ենթադրում է, որ համբերատարությունը անհրաժեշտ է բարոյական կյանքի և մարդու երկարատև երջանկության համար, նույնիսկ եթե համբերատարությունը երբեմն դժվար է կարճաժամկետ հեռանկարում: Այս գրքից հատվածներն են. «մեր վարքագիծը միշտ պետք է խթանի հանդուրժողականությունը», «մարդը պետք է համբերատարությամբ դիմանա կոպիտ դիտողություններին, քանի որ դա մեզ տանում է դեպի մաքրություն», «եթե ուրիշները մեզ անարդարացիորեն են դատում, լավագույնն է հաղթահարել մեր վիրավորանքը համբերատարությամբ, ընդունել տառապանքը և զերծ մնալ անարդար վրեժխնդրությունից»., «լավ է համբերատարությամբ դիմանալ քեզ հասցված վիրավորանքներին, բայց դրանք մոռանալն ավելի լավ է» և այլն[24]:

Մեհեր Բաբա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոգևոր ուսուցիչ Մեհեր Բաբան նշել է, որ «Հոգևոր աշխարհին ձգտողի առաջին պահանջներից մեկն այն է, որ նա համատեղի անսպառ ոգևորությունը անզիջելի համբերության հետ… Հոգևոր ջանքերը պահանջում են ոչ միայն ֆիզիկական տոկունություն և քաջություն, այլև անսասան համբերատարություն և անսասան բարոյական քաջություն»[25]:

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ S.,H. B., M.E., AUGUSTINE, Sister Mary Sarah Muldowney, Jaffee, H. B., Sister Mary Francis McDonald, Sister Luanne Meagher, Sister M. Clement Eagan, & DeFerrari, M. E. (1952). DEFERRARI., ROY J. (ed.). «Treatises on Various Subjects». The Fathers of the Church. Catholic University of America Press. 16.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  2. ↑ R.P., Lorion (1974). «Patient and therapist variables in the treatment of low-income patients». Psychological Bulletin. 81 (6): 344–354.
  3. ↑ Perison, Abel Lawrence (1830). Address on Temperance, Delivered in the South Meeting House, Salem, January 14, 1830. Boston: Perkins & Marvin. էջ 31.
  4. ↑ Krishnan, S. Shunmuga; Sitaraman, Ramesh K. (2012 թ․ նոյեմբեր). «Video Stream Quality Impacts Viewer Behavior» (PDF). ACM Internet Measurement Conference. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2012-11-13-ին.
  5. ↑ Al-Ubaydli, Omar; Jones, Garett; Weel, Jaap (2013). «Patience, cognitive skill, and coordination in the repeated stag hunt» (PDF). Journal of Neuroscience, Psychology, and Economics. 6 (2): 71–96. doi:10.1037/npe0000005. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2018-07-22-ին.
  6. ↑ Stevens, J.R.; Hallinan, E.V.; Hauser, M. D. (2005). «The ecology and evolution of patience in two New World monkeys» (PDF). Biology Letters. 1 (2): 223–226. doi:10.1098/rsbl.2004.0285. PMC 1626214. PMID 17148172. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2018-11-04-ին. Վերցված է 2018-11-04-ին.
  7. ↑ Sutter, John D. (2012 թ․ նոյեմբերի 12). «Online viewers ditch slow-loading video after 2 seconds». CNN. Արխիվացված օրիգինալից 2018-06-12-ին. Վերցված է 2014-07-03-ին.
  8. ↑
  9. ↑ Firestone, Reuven (2002). «Patience». Hebrew Union College—Jewish Institute of Religion. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հունվարի 17-ին. Վերցված է 2008-06-12-ին.
  10. ↑ Ford, Thomas (1811), The Dignity and Duty of Magistrates. A Sermon [on Job xxix. 14–17] Preached... at the Assizes... in St. Martin Church, Leicester, August 8, 1811, The High-Sheriff and the Grand Jury, էջ 8
  11. ↑ Harned, David Baily (1997). «The Patience of God». Patience: How We Wait Upon the World. Boston, Mass.: Cowley Publications. ISBN 978-1-56101-147-6.
  12. ↑ Hein, David; Harned, David Baily (2015). «Leadership and Unnatural Virtues: George Washington and the Patience of Power». Patience: How We Wait Upon the World. Eugene, Ore.: Wipf & Stock.
  13. ↑ see also: Կաղապար:Qref, Կաղապար:Qref, and Կաղապար:Qref
  14. ↑ Ibn Kathir (2014 թ․ հունվար). «Prophet Job (Ayoub)». Stories of the Prophets. دار المنارة،. էջեր 157–160. ISBN 978-977-6005-17-4. Վերցված է 2016-09-24-ին.
  15. ↑ Berzin, Alexander (2012-06-08). «The Ten Perfections in Theravada, Mahayana and Bon». StudyBuddhism.com. Արխիվացված օրիգինալից 2016-06-29-ին. Վերցված է 2016-06-03-ին.
  16. ↑ «Buddhavagga: The Buddha». Dhammapada. Translated by Buddharakkhita, Acharya. Buddhist Publication Society. 1985. 184. Արխիվացված օրիգինալից 2015-02-19-ին. Վերցված է 2014-12-24-ին.
  17. ↑ Thubten Zopa (1998). Virtue and Reality. Lama Yeshe Wisdom Archive. էջ 54. ISBN 1891868020.
  18. ↑
  19. ↑ Wood, Ernest. «Shankaracharya's Gnyana-Yoga». Great Systems of Yoga. էջեր 73–74. ISBN 978-1425482596. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-31-ին.
  20. ↑
  21. ↑ Hunter, A.; Rigby, A. (2009). «Gandhi and the virtue of forgiveness» (PDF). Gandhi Marg. 30 (4): 430. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013-11-03-ին.
  22. 1 2 Kaneda, Takuya (2008). «Shanti, peacefulness of mind». In Eppert, C.; Wang, H. (eds.). Cross cultural studies in curriculum: Eastern thought, educational insights. Taylor & Francis. էջեր 171–192. ISBN 978-0805856736.
  23. ↑
  24. ↑
    • Tirukkural (PDF). Translated by Pope, G.U.; Drew, W.H.; Lazarus, John; Ellis, F.W. WH Allen & Company. 1886. էջեր 19–20. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020-11-22-ին.
    • Tirukkuṛaḷ. Translated by Aiyar, V.V.R. Tirupparaithurai: Sri Ramakrishna Tapovanam. 1998. OCLC 777453934.
  25. ↑ Baba, Meher (1967). Discourses. Vol. 3. San Francisco: Sufism Reoriented. էջեր 118–119. ISBN 978-1880619094.
Տես՝ համբերություն Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս
Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համբերություն» հոդվածին։
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համբերություն» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Համբերություն&oldid=10836728» էջից