Հակինթ արևելյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հակինթ արևելյան
Hyacinths - floriade canberra.jpg
Հակինթ արևելյան ծաղկաբույսի գույները խիստ բազմազան են
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Ենթաթագավորություն Բարձրակարգ բույսեր
Տիպ Ծածկասերմեր
Դաս Միաշաքիլավորներ
Ընտանիք Շուշանազգիներ
Ցեղ Հակինթ
Տեսակ Հակինթ արևելյան
Լատիներեն անվանում
Hyacinthus orientalis
Carl Linnaeus
Հոմանիշներ
  • Hyacinthus albulus Jord.
  • Hyacinthus brumalis Haw. ex G.Don
  • Hyacinthus modestus Jord. & Fourr.
  • Hyacinthus praecox Jord.
  • Hyacinthus provincialis Jord.
  • Hyacinthus rigidulus Jord. & Fourr.
  • Scilla coronaria Salisb.[1]

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 503095
NCBI 82025
EOL 1001513

Հակինթ արևելյան (լատ.՝ Hyacínthus orientális), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա սոխուկավոր ծաղկաբույս։ Պատկանում է հակինթների ցեղին։ Տվյալ ցեղը բնորոշող բուսատեսակ։ Ներկայումս ինտենսիվորեն աճեցվում է դեկորատիվ ձևավորումների համար։ Բազմանում են մանրասոխերով (հիմնական սոխուկի ներքևի հատվածի փոքր սոխուկներ)։ Սերմերով աճեցնում են միայն սելեկցիոն նպատակներով։

Ծաղկաթփից որոշ ժամանակ հետո բույսի տերևները դեղնում և չորանում են։ Անհրաժեշտ է մի քանի տարին մեկ անգամ օգոստոսին փորել, հանել սոխուկները, երբ տերևները 50-60 %-ով դեղնում են։ Հետո չորացնել դրանք, մանրասոխերն անջատել հիմնականից և սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին տնկել հողում՝ խոշոր սոխերը 12-15 սմ խորության վրա և 20-25 սմ հեռավորությամբ։ Հակինթը ցրտադիմացկուն է, լուսասեր։ Նպատակահարմար է աճեցնել թեթև, ավազային, լավ դրենաժի ենթարկվող, սննդանյութերով հարուստ փուխր հողում։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Pink Pearl

Հանդիպում են այս ծաղկի բազմազան գունատեսակներ՝ սպիտակ, դեղին, վարդագույն, կարմիր, երկնագույն, կապույտ, մանուշակագույն, սև։

Սոխուկը ունենում է մինչև 8 սմ տրամագիծ։ Անմիջապես սոխուկից աճում է ծաղկակիր ցողունը։ Ցողունը 5 մմ տրամագծով և 20—50 սմ բարձրությամբ է, գլանաձև, առանց տերևների։ Տերևները արմատամերձ են, հյութալի, երկարավուն, փայլուն, բաց կամ մուգ կանաչ, 5-8 հատ։ Ծաղիկները զանգականման են, յուրահատուկ անուշաբույր հոտով։ Ծաղիկները հավաքված են գլանաձև ծաղկաբույլում։ Ծաղկաբույլն ուղիղ է, սնամեջ։ Պտուղը կլոր տուփիկաձև է։[2]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածում է գտել Մերձավոր Արևելքից[3]։ Հայրենիքը Փոքր Ասիան[4] է և Միջերկրական ծովի մերձափնյա տարածքները[5]։ Աճում է նաև Հայաստանում։ Արարատյան դաշտի պայմաններում ծաղկում է ապրիլին։

Առաջին անգամ Եվրոպայում հայտնվել է 18-րդ դարում։ Այդ ժամանակ ծաղի մշակմամբ սկեսել են հետաքրքրվել հոլանդացիները,ովքեր աճեցրել են նոր տեսակներ։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  ещё 13 ընտանիք
(Համաձայն APG III համակարգի)
  Մոտավորապես 60 տեսակ  
         
  ԿարգAsparagales     Ենթաընտանիք Scilloideae     Տեսակ Հակինթ արևելյան
               
  Բաժին Ծաղկավոր բույսեր կամ Ծածկասերմեր     Ընտանիք Շուշանազգիներ     Տեսակ Հակինթ    
             
  ավելի քան 58 կարգի ծաղկավոր բույսեր
(Համաձայն APG III Համակարգի)
  5 ենթաընտանիք   մինչև 30 տեսակ
     

Որոշ ենթատեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Anna Marie[6] (վարդագույն)
  • City of Haarlem[7] (մարմնագույն)      
  • Delft Blue[8] (կապույտ)
  • Gipsy Queen[9] (սաղմոնավարդագույն)      
  • L'Innocence[10] (սպիտակ)
  • Ostara[11] (կապույտ)
  • Pink Pearl[12] (վարդագույն)

Առասպել[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Հին Հունաստանի առասպելների Հակինթը եղել է Սպարտայի թագավորի որդին, Ապոլլոնի ընկերը։ Նրանք հաճախ էին մրցում տարբեր սպորտաձևերում։ Մի օր Մրցում են սկավառակ նետոլով։ Մրցության ընթացքում Ապոլլոն այքան ուժեղ է հարվածում, որ սկավառակը դիպչում է Հակինթի գլխին և մահացու վիրավորանք հասցնում։

Ապոլլոնը մեղքը քավելու համար ընկերոջ ընկած վայրում ծաղիներ է աճեցնում[13]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լևոն Վ. Հարությունյան - «Քո շրջապատի ծաղիկները», Երևան, 1987, «Արևիկ» հրատարակչություն
  • Ն.Ա.Կուն - «Հին հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները», Երևան, 1989, «Լույս» հրատարակչություն, 305-307 էջեր

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]