Հակա-Էդիպուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հակա-Էդիպուս
L’Anti-Œdipe
Anti-Oedipus (French edition).jpg
ԵնթավերնագիրCapitalisme et schizophrénie
ՀեղինակԺիլ Դելյոզ և Ֆելիքս Գուատարի
Տեսակգրավոր աշխատություն
Ժանրփիլիսոփայություն
Թեմահոգեվերլուծություն
Մասն էCapitalism and Schizophrenia?
Բնօրինակ լեզուֆրանսերեն
Էջեր494
ՀաջորդA Thousand Plateaus?
ԵրկիրFlag of France.svg Ֆրանսիա
Հրատարակման վայրՓարիզ
ՀրատարակիչLes Éditions de Minuit?
Հրատարակման տարեթիվ1972

Հակա-Էդիպուս. Կապիտալիզմ եւ շիզոֆրենիա (ֆր.՝ Capitalisme et schizophrénie. L'anti-Œdipe) 1972 թվականին լույս տեսած Ժիլ Դելյոզի եւ Ֆելիքս Գուատարիի, համապատասխանաբար փիլիսոփա եւ հոգեվերլուծող, համատեղ գիրքն է, որը հանդիսանում է նրանց «Կապիտալիզմ եւ շիզոֆրենիա» աշխատության առաջին հատորը։ Աշխատության երկրորդ հատորն «Հազարավոր բարձրավանդակներ» (1980) գիրքը։

Դելյոզը եւ Գուատարին քննարկում են ցանկության կապը իրականության հետ, հատպակես կապիտալիստ հասարակության պարագայում. Նրանք քննարկում են մարդու հոգեբանությունը, էկոնոմիկան, հասարակությունը եւ պատմությունը[1]։ Նրանք ստեղծում են մատերիալիստական հոգեբանություն հասկացությունը, որը կապված է անգիտակցականի եւ նրա հասարակության ու դրա արտադրողական գործառությունների հետ։ Դելյոզը եւ Գուատարին նաեւ առաջին անգամ օգտագործում են ցանկության մեքենա հասկացությունը (որը նաեւ կապված է մարմին առանց օրգանների հասկացության հետ), ու քննադատության են ենթարկում Զիգմունդ Ֆրոյդի հոգեվերլուծական գլխավոր տեսություններից մեկը՝ Էդիպյան բարդույթը։ Դելյոզը ու Գուատարին նաեւ վերաշարադրում են Կարլ Մարքսի գաղափարները մարդկության մատերիալիստական պատմության վերաբերյալ մասնավորապես՝ «պրիմիտիվ կամ պարզ», «դեսպոտիկ» եւ «կապիտալիստական» հասարակությունները նրանց ապրանքաարտադրությունը եւ դրա սպառումը։ Սրա հետ զուգահեռ Դելյոզը եւ Գուատարին զարգացնում են քննադատական մի մեթոդ որը կոչում են շիզոանալիզ (շիզովերլուծություն)։

Գրքում նաեւ քննարկվում եւ քննադատվում են այնպիսի մտածողների մտքեր ինչպիսիք են՝ Բենեդիկտ Սպինոզան, Իմանուիլ Կանտը, Կարլ Յունգը, Միշել Ֆուկոն եւ այլք։ Բացի փիլիսոփաներից նրանք նաեւ քննարկում են գեղարվեստական գրականության հեղինակներին եւ մի շարք այլ արվեստագետների ՝ Ջեք Քերուակ, Սեմյուել Բեքեթ, Մարսել Պրուստ, Անտոնեն Արտո, Ուիլյամ Թըրներ։

Ֆրիդրիխ Նիցշեն նույնպես ազդեցություն է թողել գրքի հեղինակների վրա. Հակա-Էդիպուսը դիտվում է որպես «Հակաքրիստոսը» գքրի շարունակությունը[2] ։ Տպագրվելուց հետո գիրքը բավականին լայն տարածում գտավ եւ մինչեւ օրս էլ պահպանում է իր դիրքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Foucault (1977, 14).
  2. Seem (1977, xviii, xx).