Հակամշակույթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մայր Կենտրոնի հանդիպումը Նամբասում, 1979 թվական

Հակամշակույթ՝ սուբկուլտուրայի հատուկ տեսակ։ Մշակութաբանների և հակամշակութամաբնների կարծիքով, դա հոսք է, որը ժխտում է մշակույթի գերիշխող արժեքները։

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Հակամշակույթ» տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է սոցիոլոգ Թեոդոր Ռոզակը, որպեսզի անվանակոչի արվեստի նոր ձևավորված տեսակը, որը հակադրվում է ավանդական մշակույթին։ Հակամշակույթը հակադրելով ինքն իրեն, թույլ տվեց կենտրոնանալ զգացմունքայնության վրա՝ տրամաբանականի շրջաններից դուրս։

Հակամշակույթը ոչ միայն պարադիգմա ունի, որը տարբերվում է գերիշխող մշակույթի պարադիգմայից, այլև բացահայտ կերպով հակադրվում է գերիշխող մշակույթին, կասկածի տակ դնում դրա արժեքները, նորմերը և բարոյական հիմքերը, այն ստեղծում է նորմերի և արժեքների իր սեփական համակարգը։

Հակամշակույթի վառ դրսևորում է եղել 1960-ականների երիտասարդների հեղափոխությունը, հիպիների շարժումը և 1970-ական թվականների փանկերի ենթամշակույթում հայտնված մշակութային տարրերը։

ԽՍՀՄ-ում հակամշակույթի վառ օրինակ էր համարվում անդերգրաունդյան ռոք-մշակույթը։

Հակամշակույթի կրթության սկզբունք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հակամշակույթը բնորոշ չէ միայն 20-րդ դարի երիտասարդական շարժմանը։ Գերիշխող մշակույթը չի կարող ընդգրկել հասարակության ողջ սիմվոլիկ տարածքը։ Այս տարածքի մի մասը «բաժանվում» է հակամշակույթների և ինքն իր մեջ։ Տարբեր հետազոտություններում նման հակամշակույթների շարքին են դասվում վաղ քրիստոնեությունը[1], այլ կրոնները, ուտոպիստների համայնքները և բոլշևիկների շարժումը[2]։

Հակամշակութային օրինակ է նաև քրեական միջավայրը, որի փակ և առանձնացված միջավայրում մշտապես ձևավորվում և ձևափոխվում են տարբեր գաղափարական դոկտրինաներ, որոնք բառացիորեն «գլխիվայր են շուռ տալիս» ազնվության, աշխատասիրության, ընտանեկան կյանքի (և այլն) մասին ընդունված արժեքները։

Հակամշակույթի վերափոխում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակի ընթացքում հակամշակույթը սովորաբար վերածվում է մեյնսթրիմի, իսկ հետո՝ դասականի[3]։ Դրա վառ օրինակ է լևոլիբերալների շարժումն արևմուտքում՝ ի սկզբանե այն հակահեղափոխություն էր, որն այդ ժամանակ հակադրվում էր իշխող ճշմարտությանը, բայց հետագայում դարձավ լրատվամիջոցների գերիշխող մշակույթը, իսկ աջ լիբերալները, ընդհակառակը՝ դարձան հակամշակութականներ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսերեն լեզվով՝

Այլ լեզուներով՝

  • Reappraising "counterculture". —
  • Curl, John (2007), Memories of Drop City, The First Hippie Commune of the 1960s and the Summer of Love, a memoir, iUniverse., 2012. 0-595-42343-4.
  • Freud, S. (1905). In J. Strachey (Ed. and Trans.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud. (Vol. 7, pp. 123–245). London: Hogarth Press. (Original work published 1905)
  • Gelder, Ken (2007), Subcultures: Cultural Histories and Social Practice, London: Routledge.
  • Counterculture through the ages Villard Books 0-375-50758-2
  • Collins Books 0-06-074586-X
  • Gretchen Lemke-Santangelo (2009), Daughters of Aquarius: Women of the Sixties Counterculture. University Press of Kansas. 978-0700616336
  • Hall, Stuart and Tony Jefferson (1991), Resistance Through Rituals: Youth Subcultures in Post-war Britain, London: Routledge.
  • Hazlehurst, Cameron and Kayleen M. Hazlehurst (1998), Gangs and Youth Subcultures: International Explorations, New Brunswick & London: Transaction Publishers.
  • Hebdige, Dick (1979), Subculture: the Meaning of Style, London & New York: Routledge.
  • Paul Hodkinson and Wolfgang Deicke (2007), Youth Cultures Scenes, Subcultures and Tribes, New York: Routledge.
  • Macfarlane, Scott (2007),The Hippie Narrative: A Literary Perspective on the Counterculture, Jefferson, NC: McFarland & Co Inc, 0-7864-2915-1 & 978-0-7864-2915-8.
  • McKay, George (1996), Senseless Acts of Beauty: Cultures of Resistance since the Sixties. London Verso. 1-85984-028-0.
  • Nelson, Elizabeth (1989), The British Counterculture 1966-73: A Study of the Underground Press. London: Macmillan.
  • Isadora Tast (2009), Mother India. Searching For a Place. Berlin: Peperoni Books, 978-3-941825-00-0
  • Whiteley, Sheila Countercultures: Music, Theories & Scenes. — n°9-1, Nantes, Éditions Mélanie Seteun, 2012.
  • Whiteley, Sheila Countercultures: Utopias, Dystopias, Anarchy. — n°9-1&2, Nantes, Éditions Mélanie Seteun, 2012.
  • Whiteley, Sheila and Sklower, Jedediah (2014), Countercultures and Popular Music, Farnham: 978-1-4724-2106-7.
  • Countercultures: The Promise and Peril of a World Turned Upside Down. New York: Free Press.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ирвинг Кристол Контркультуры 1994 թվական, դեկտեմբեր // Русский журнал, 28.09.2009 թվական
  2. «Основные типы культуры»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-10-19-ին։ Վերցված է 2010-02-19 
  3. Александра Городецкая, Сергей Волохов (2008-04-17)։ «Попали в десятку» (ռուսերեն)։ Контракты.UA։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-05-31-ին։ Վերցված է 2019-06-01