Հալմահերա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հալմահերա
Halmahera Island, North Maluku, Indonesia 4.jpg
Տեսակկղզի
ՄայրցամաքԱսիա
ԵրկիրFlag of Indonesia.svg Ինդոնեզիա
ՎարչատարածքNorth Maluku?
Երկարություն366 կիլոմետր
Լայնություն159 կիլոմետր
Ամենաբարձր կետMount Gamkonora?
ԲԾՄ1635 մետր
Մակերես17 780 կմ²
Մասն էՄոլուքյան կղզիներ
Աշխարհագրական տեղադրությունՄոլուքյան կղզիներ
Ջրլիցի ափինՄոլուքյան ծով և Halmahera Sea?
Halmahera.gif

Հալմահերա (ուստար. Ջայլոլո[1], Ջիլոլո,[2][3], Հալմահերա [2][3], Հալմահեյրա[4]) (ինդոն.՝ Pulau Halmahera), կղզի Մալայան արշիպելագում, Մոլուքյան կղզիներից ամենամեծը, պատկանում է Ինդոնեզիային:

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզու անունը ծագել է մալայերեն լեզուներից, թարգմանության մեջ նշանակում է մեծ երկիր: Կղզու անվանումը տվել են մերձակա կղզիների բնակիչները, որոնք փոքր են տվյալ կղզու համեմատ[5][6]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալմահերայի տեղագրություն

Տարածքը 17,780 կմ² է: Պատկանում է հյուսիսային Մոլլուքյան կղզիներին[7]:Վարչականորեն նշանակված է Հյուսիսային Մոլլուքա նահանգում: Կղզու ռելիեֆը լեռնային է (բարձրությունը՝ մինչև 1560 մ - ակտիվ հրաբուխ Գամկոնորա): Կղզին գտնվում է նաև հյուսիսում գտնվող ակտիվ հրաբուխներ Դուկոնոն և կղզու հյուսիսարևմտյան մասում գտնվող Իբուն:

Կլիման Հասարակածային է: Ողջ տարվա ընթացքում ափի ջերմաստիճանը 25-28 °C է, տեղումները տարեկան 2000-3000 մմ են: Մշտադալար անտառներ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոսրաբնակ Հալմահերայի բարեկեցությունը երկար ժամանակ կախված էր Թեռնատե կղզիներից և արևմուտքում գտնվող Թիդորե կղզիներից: Այս կղզիներում ազդեցիկ թագավորություններ գոյություն ունեին մինչև հոլանդական Օստ-հնդկական ըկերության գալուստը, որը գաղութացրեց ամբողջ արշիպելագը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ճապոնիայի ռազմական բազան գտնվում էր Հալմահերի վրա:

1999- 2000 -ական թվականներին Հալմահերում բռնի բախումներ տեղի ունեցան քրիստոնյաների և մահմեդականների միջև: Հազարավոր մարդիկ մահացել են կրոնական բախման արդյունքում:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալմահերայի բնակիչ

Բնակչությունը (1995 թվականին) 162 728 բնակիչ: Բնակչությունը մոտավորապես հավասարապես բաժանված է մուսուլմանների և քրիստոնյաների (ըստ այլ աղբյուրների՝ մուսուլմաններ 80% -ը և քրիստոնյաներ 20% -ը):

Բնիկ ժողովուրդը խոսում է պապուասյան (Հյուսիսային Հալմահերի լեզուներ) և ավստոնեզիական լեզուներով (Հարավաֆիկյան լեզուներ)

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևադարձային գյուղատնտեսություն, կոկոսյան արմավենու տնկադաշտ: Ոսկու, նիկելի և կոբալտի արդյունահանում:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Джайло́ло (Хальмахера) // Демосфен — Докембрий. — М. : Советская энциклопедия, 1952. — С. 200. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 14):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Данное название на географических картах в современный период относят к проливу Джайлоло
  2. 2,0 2,1 «Гальмагера»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  3. 3,0 3,1 Հալմահերա — հոդված Սովետական մեծ հանրագիտարանից.
  4. Малая советская энциклопедия / Н.Л.Мещеряков. — М.: Советская энциклопедия, 1929. — Т. 3. — С. 444. — 928 с.
  5. Е. М. Поспелов Географические названия мира: Топонимический словарь / Р. А. Агеева. — М.: Русские словари, 1998. — С. 450. — 445 с. — 3000 экз. — ISBN 5-89216-029-7
  6. Никонов В. А. Краткий топонимический словарь. — М., 1966. — С. 450.
  7. Литвин В. М., Лымарев В. И. Острова. — Изд. 1-е. — М.: Мысль, 2010. — С. 288. — 200 с. — ISBN ISBN 5-244-00977-X