Հագուստի պատմություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանչեսկո Ռենալդի — Նարգիլեով հնդկուհին (1789): Կինը Դաքքայում` բենգալական մուսլինով

Հագուստի և տեքստիլի պատմությունը զբաղվում է տեքստիլների և այլ նյութերի ի հայտ գալու և օգտագործման ուսումնասիրությամբ: Գործվածքների պատմությունը ուսումնասիրելը նաև օգնում է հետևել մարդկային պատմության ընթացքում հագուստի տեխնոլոգիայի զարգացմանը: Հագուստ կրելը զուտ մարդկային բնութագիր է և մարդկային հասարակության մեծ մասի առանձնահատկությունը: Հայտնի չէ, թե երբ են մարդիկ սկսել հագուստ կրել, բայց մարդաբանները կարծում են, որ կենդանիների կաշիները և բուսականությունը օգտագործվում էին որպես պաշտպանություն ցրտից, շոգից և անձրևից, մանավանդ, երբ մարդիկ գաղթում էին նոր կլիմայով վայրեր: Հագուստը և տեքստիլը կարևոր նշանակություն են ունեցել մարդկության պատմության մեջ: Դրանք ցույց են տալիս, թե ինչ նյութեր են եղել տարբեր քաղաքակրթություններում, տարբեր ժամանակներում և ինչ տեխնոլոգիաներ են օգտագործվել դրանց ստեղծման համար: Պատրաստի արտադրանքի սոցիալական արժեքն արտացոլել է նրանց մշակույթը:

Մանրաթելերը կարելի է շուռ ու մուռ տալ և ստանալ պատրաստի մանվածք, որը կարելի է օգտագործել գործելու համար կամ հյուսվածքներում` կտոր ստանալու համար: Կտորի նման տեսակ հայտնաբերվել է հին քարի դարում Մերձավոր Արևելքի տարածքում[1]: Հին ժամանակներից մինչ օրս տեքստիլ արտադրության մեթոդները շարունակաբար զարգացել են, և մատչելի տեքստիլների ընտրությունը ազդել է մարդկանց հագնվելու և զարդարվելու ձևի վրա[2]:

Հագուստի և տեքստիլի ուսումնասիրության համար օգտագործել են հնագիտության միջոցով հայտնաբերված նյութական մնացորդներ: Տարբեր տեքստիլների արտադրությունը և դրանց արտադրության գործընթացը լայնորեն ներգրավվել է արվեստում, ինչը նույնպես օգնել է ուսումնասիրությանը: Կան փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են գործվածքների, գործիքների և պատրաստի հագուստի արտադրությանը, առքին, օգտագործմանը և առևտրին: Գործվածքների պատմությունը, հատկապես դրա վաղ փուլերի ուսումնասիրությունը նյութական մշակույթի ոլորտի հետազոտությունների մի մասն է:

Հագուստի առաջին օգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան ապացույցներ, որ մարդիկ սկսել են հագուստ կրել 100,000-500,000 տարի առաջ[3]:

Մաշկի ոջլի, որն ապրում է հագուստի մեջ, գենետիկական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ նա առանձնացել է գլխի ոջլից մոտ 170 000 տարի առաջ, ինչը հաստատում է այն տեսությունը, որ մարդիկ սկսել են հագուստ կրել այս ժամանակվանից[4]:

Կարի ասեղների օգտագործումը թվագրվել է առնվազն 50,000 տարի առաջ (Սիբիր): Ամենահին (60,000 տարեկան) ասեղը (լիսեռը և աչքը բացակայում է) հայտնաբերվել է Հարավային Աֆրիկայի Սիբուդու քարանձավում: 41 000-15000 տարի առաջ թվագրվող ասեղների այլ վաղ օրինակներ հայտնաբերվել են մի քանի վայրերում, ինչպիսիք են Սլովենիան, Ռուսաստանը, Չինաստանը, Իսպանիան և Ֆրանսիան:

Ներկված սպիտակեղենի մանրամասների վաղ հայտնաբերումը թվագրվել է 36000 տարվա և գտնվել է Վրաստանի նախապատմական քարանձավում[5]:

Քարի դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրոպայում երկար ժամանակ սառցակալման շրջան էր տիրում. անցել էին մեղմ արևադարձային կլիմայի թագավորության ժամանակները, երբ մարդիկ ավելի շատ մտածում էին զարդերի, քան հագուստի մասին:

Փղերին, ռնգեղջյուրներին և բեգեմոտներին փոխարինել են հյուսիսային եղջերուն, արջը և առյուծը, որոնց մորթեղենը և մաշկը, որոնք կարված էին ջիլերով և մազերով, տաք հագուստի դեր էին տանում: Կենդանիների թաթերը դառնում էին ժապավեններ, իսկ պոչերով եղջյուրները դառնում էին կիսաշրջազգեստ: Տղամարդիկ ավելի համեստ էին հագնվում, քան կանայք, տղամարդիկ գոտիներ չունեին, նրանք կենդանիների կաշիները աջ ուսի վրա էին կապում:

Կենդանիների ժանիքները և ոսկորները, քարերը, յանտարը ծառայում էին որպես զարդեր:

Հին քաղաքակրթություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախտը սհենթիով, նրա կինը` Թաուին, կալասիրիսով, գլխարկով և վզնոցով: Մ.թ.ա. 15-րդ դարի գերեզման

Հին Եգիպտոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին Եգիպտոսում սպիտակեղենի գործվածքների արտադրությունը սկսվել է մ.թ.ա. 5500 թվականից: Կտավատի մշակումը և տնային տնտեսությունը, որը հավանաբար ներմուծվել է Լևանտի կողմից, թվագրվում է մ.թ.ա. 6000 թվականին: Եղեգի մանրաթելերը և պապիրուսը օգտագործվել են միայնակ կամ սպիտակեղենի հետ միասին՝ ճոպաններ և գործվածքների այլ տեսակներ պատրաստելու համար: Այս ժամանակահատվածում Եգիպտոսում բրդի արտադրության մասին տվյալները սակավ են: Տղամարդկանց համար ավանդական հագուստը «սհենթի» վերնազգեստն էր, իսկ կանանց համար լայն ժապավեններով զգեստները`«կալազիրիսը»: Իրենց երկարատև պատմության ընթացքում հին եգիպտացիների զգեստները շատ քիչ են փոփոխության ենթարկվել, ավելացել են միայն գլխարկներ և աքսեսուարներ՝ բավարարելով հասարակության կարիքները և կլիմայական փոփոխություններին[6]:

Այսօր հայտնի է ամենահին հագուստը (անգլերեն` «Tarkhan dress»), որը գտնվել է Եգիպտոսի Թարխան քաղաքում, 1913 թվականին և թվագրվել է մ.թ.ա. 3482 - 3102 թվականներով[7][8]:

Անտիկ աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին հույները հագել են բրդյա կամ սպիտակեղենի գործվածքներից ուղղանկյուն կտորներ` դրանք ուսերին ամրացնելով երկու ամրակով՝ ֆիբուլաներով, իսկ գոտկատեղին` գոտիով:

Խիտոնները հագուստներ էին, որոնք ավելի փոքր էին և թեթև: Երիտասարդ տղամարդկանց համար խիտոնը ծառայել է որպես մինչ ծնկները հասնող վերնաշապիկ: Վերնամասում կրում էին կարճ թիկնոց, որը կոճկվում էր մի ուսի վրա միայն և կոչվում էր խլամիդա: Թիկնոցի մեկ այլ տեսակ` հիմատին, կարող էր ծառայել որպես գիշերային վարագույր:

Էտրուսկները ձևափոխել են հունական թիկնոցը՝ կտրելով այն կիսաշրջանի ձևով: Սա ապագա հռոմեական տոգան է: Այն շատ մեծ էր՝ մինչև յոթ մետր, այնքան ծանր էր, որ օգնություն էր հարկավոր այն զարդարելու համար: Օրենքն ասում է. «Պաշտոնյաները հագել են սպիտակ տոգաներ, հաղթական գեներալները` մանուշակագույն կամ ոսկեգույն: Կանայք ընտրել են ըստ իրենց ճաշակի»:

Հին Չինաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Մետաքս պատրաստող տիկնայք», 12-րդ դարի նկար, նկարիչ կայսր Հուեյ-Ցզուն (բնօրինակը նկարվել է 8-րդ դարում Չժան Սուանի կողմից), պատկերում է մետաքսե գործվածքների արտադրությունը Չինաստանում

Չինաստանում մետաքսի արտադրության ամենավաղ ապացույցը հայտնաբերվել է Յանշաոյիի մշակութային վայրերում: Այդ մասին է վկայում կտրված մետաքսե ճիճվի կոկոնը, որը թվագրվել է մ.թ.ա 5000- 3000 թվականներով: Պրիմիտիվ հյուսվածքներ` մ.թ.ա. 4000 թվականին վերագրվող, հայտնաբերվել են Յույաոյում գտնվող Հեմուդու մշակութային վայրում: Մ.թ.ա. 2700 թվականի Մետաքսի կտորներ հայտնաբերվել են Լյանչժոույում` Ցյանշանյանում, Խուչժոույում և Չժեցզյանում[9][10]:

Երկաթի դարը Եվրոպայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկաթի դարը, ընդհանուր առմամբ, սահմանվել է որպես բրոնզե դարաշրջանի ավարտից (մ.թ.ա. 1200 թվական) մինչև միջնադարի սկիզբ (մ.թ. 500): Եվրոպայի այս շրջանի ժողովուրդների հագուստը կարելի է դատել միայն մնացած գերեզմանների միջոցով: Ժամանակակից Դանիայի տարածքում ուսումնասիրված հագուստները մատնանշել են մորթիներով զգեստներ, տոնիկաներ և կիսաշրջազգեստներ[11]: Նման հագուստները մնացել են անփոփոխ և ամրացվում էին կաշվե գոտիներով, մետաղական բրոշներով կամ կապիչներով: Հագուստը երբեմն ասեղնագործվում էր հակապատկերային նախշերով, հաճախ՝ եզրերի երկայնքով: Տղամարդիկ հագնում էին տաբատներ: Մարդիկ տաքանում էին բրդյա գլխարկներով և կենդանիների կաշիներով, որոնք, հավանաբար, ներսից մորթով էին պատված: Մազերը հյուսում էին կամ հավաքում[12]:

Միջնադար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուստինիանոս Ա-ն իր պալատականների հետ: Խճանկար Սան-վիտալեում (Իտալիա)

Բյուզանդիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հատկապես առանձնացել են բյուզանդական զգեստները իրենց շքեղությամբ: Հնաոճ տոգան վերածվել է ոսկե գործվածքներով թիկնոցի, որը հագել են տունիկայի հետ` ասեղնագործված նախշերով և մարգարիտների հյուսվածքներով: Կանանց համար երկար կտորը ծածկել է գլուխը, իսկ մազերի համար զարդեր են օգտագործվել: Տղամարդկանց բարակ տաբատները զարդարվել են ցրված ծաղիկներով:

Վաղ միջնադար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրոպացիները հագել են տունիկաներ և տաբատներ` բրե (հագուստ), սաղավարտներ և շղթայական փոստեր, քանի որ լավ էին մետաղ մշակում: Գոթերը, գերմանացիները, բուրգունդացիները չեն ունեցել հավասարը մետաղի ձևավորման, էմալի և այլ ներդիրների արվեստի մեջ:

Բարձր միջնադար և նորաձևության գագաթնակետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

12-րդ և 13-րդ դարերում Եվրոպայում հագուստը մնացել է պարզ և միատեսակ ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց համար: Գոյատևել է կարճ տունիկայի ավանդական համադրությունը աշխատավոր դասի տղամարդկանց և երկար տունիկան վերին դասի կանանց և տղամարդկանց համար: Սովորական մարդկանց հագուստը գործնականում չի փոխվել 300-400 տարվա ընթացքում[13]: 13-րդ դարում մեծ առաջընթաց է գրանցվել բրդի ներկման և վերամշակման գործընթացում, որն օգտագործվել է արտաքին հագուստի համար: Սպիտակեղենի գործվածքները օգտագործվել են ներքնաշորեր կարելու համար:

Ռոգեր վան դեր Վեյդեն, նկարազարդում Ենոյի տարեգրությունից

Խաչակիրները Լևանտից Արևմտյան Եվրոպա տեղեկություն էին բերում այնտեղի նուրբ գործվածքների և մետաքսի մասին: Մետաքսը Հյուսիսային Եվրոպա ներմուծվում էր դրսից և համարվում էր շատ թանկ շքեղություն[14]: Հարուստ մարդիկ կարող էին իրենց թույլ տալ կրել Իտալիայից կամ այլ տեղերից բերված դիպակներ: Իտալական նորաձև մետաքսը զարդարված էր շրջանակների և կենդանիների նախշերով և գնում էին Օսմանյան Բուրսայից, որտեղ այն բերվել է Չինաստանից Յուան դինաստիայի օրոք երկայնքով Մետաքսի մեծ ճանապարհի երկայնքով[15]:

Կանանց զգեստի (կոտտ) թևերը պետք է այնքան ամուր լիներ, որ ամեն անգամ հագնելուց հետո կարել են:

Եկեղեցին պահանջել է, որ հրեաները ունենան տարբերակված հագուստ՝ դեղին ծայրերով գլխարկ:

14-րդ դարի կեսերը նշանավորվել է Եվրոպայում «նորաձևության» ի հայտ գալով[16]: Այս ժամանակահատվածից ի վեր եվրոպական նորաձևությունը զգալիորեն փոխվել է և ձեռք բերել վառ տարբերակիչ առանձնահատկություններ այլ քաղաքակրթությունների և ժամանակաշրջանների նկատմամբ[17]: Հայտնվում է նոր կտրվածք, որը լրացվում է ժապավեններով և կոճակներով[18]: Տղամարդկանց համար մոդայիկ դարձավ Միպարտի հագուստը, որը կարված էր երկու հակապատկերային կտորներից[19]:

14-15-րդ դարերի հայտնի կոշիկը, որը Արևելքից էր բերվել[20], եղել է «կրակովը»` երկար ու նեղ գուլպաներով: Որքան երկար է եղել կոշիկի գուլպան, այնքան ավելի հարուստ և ազնիվ է համարվել նրա տերը: Երբեմն գուլպաների երկարությունը հասել է այնպիսի չափի, որ պետք էր կապել այնպես, որ չխանգարեր քայլելուն[21]:

1350-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղացիներն ազատվել են տերերից: Քաղաքներում արհեստավորներն ու առևտրականները ձևավորել են տնտեսական խմբեր` արհեստանոցներ, գիլդիաներ: Իտալիայում և Ֆրանսիայում նկարիչներն ու բանաստեղծները նոր նպատակ էին հետապնդում. փնտրել և գտնել «գեղեցիկը»:

Տղամարդիկ կրել են կարճ կոստյումներ: Այսուհետ հագուստը մարմնի վրա ամրացրել են գոտիով:

Հայտնվել են արտասովոր գլխարկներ: Կանայք ստեղծել են գործվածքների համադրություններ՝ տակից տեղադրելով կոներ կամ բարձիկներ` ամրացնելով դրանք երկար ամրակներով:

Եկեղեցին այս «եղջյուրավոր» գլխարկները դիտել է որպես սատանայական նշան: Երեխաները բղավել են այսպես հագնված կանանց հետևից՝ «au hennin!»: Այդ ժամանակվանից ի վեր «gennin» բառը նշանակում է «բարձրահասակ կնոջ գլխաշոր»:


Վերածնունդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յան Վան Էյկ, «Առնոլֆինի զույգի դիմանկարը»: Ազգային թանգարան, Լոնդոն

Բուրդը մնացել է ամենատարածված գործվածքը բոլոր խավերի համար, որին հաջորդել են վուշը և կանեփը[15]:

1450-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանսիան ավարտել է հարյուրամյա պատերազմը, իսկ Անգլիան սկսել է Կարմիր և սպիտակ վարդերի պատերազմը: Իտալիայում` սկսվել է Վերածննդի դարաշրջան. կանայք խոսել են հին լատիներեն լեզվով, լուսավորությունը վերածնվել է: Տոսկանայում սկսել է շրջանառվել մետաքսը: Տոն օրերի համար կարվել են արտասովոր հագուստներ: Կանայք երկար, ասեղնագործ ուպելյանդ են հագել՝ քարշ եկող փեշերով: Տղամարդկանց գլխարկների գագաթը փաթաթվել է շարֆով, որի վերջը իջել ​​է մինչև վերնազգեստ: Հանդիպել են նաև թուրքական ծագման կարճ քաֆտաներ:

1470-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վենետիկում նավատերերը իրենց բոննե գլխարկները զարդարել են ջայլամի կամ սիրամարգի փետուրներով և հագել գունագեղ տաբատներ: Վենետիկցի կանայք կրել են կեղծամներ, իսկ ձեռքերում` իրենց կողմից հորինած թաշկինակներ: Ավագանու անդամները հագել են թիկնոց` երկար հագուստ` ուղիղ և ծալքերով: Ասիայի հետ մետաքսի առևտուրը երբեք այստեղ կանգ չի առել: Թավիշնն այժմ հաղթական հաջողություն ունի վենետիկյան արհեստավորների շրջանում:

Դրվել է տպագրության սկիզբը: Առաջին հերթին տպագրվել է Աստվածաշունչը, բայց շուտով հայտնվել են նորաձև տպագրություններ:

Կանայք իրենց մազերը թողել են ճակատին և մեծ նշանակություն են տվել մազերի ձևավորմանը: Բարակ շարֆերը կապվել են կեղծամների շուրջ, նուրբ գործվածքները ամրացվել են կոնաձև, թեթև փողային շրջանակի վրա, իսկ սև թավշյա ծածկոցներով ծածկել են դեմքը, որը փխրուն գունատությունը դարձրել է արտահայտիչ: Պարանոցի կտրվածքները գնալով ավելի են խորացել:

Կաստիլիայի դատարանում թագուհի Ժաննա Պորտուգալացին ցանկացել է թաքցնել իր հղիությունը, որովհետև նա ամուսնուց չէր հղիացել: Նա մոդայիկ է դարձրել շրջանակ-կիսաշրջազգեստը` չմշակված ձեռնափայտի ժապավեններով:

Նորաձևության ևս մեկ միտում` «կրեվե» - կտրվածքներ հագուստի թևերի վրա, որոնց միջոցով երևացել է ասեղնագործված վերնաշապիկը:

Անգլիայում փետուրով գլխարկները` Ռոբին Հուդի ոճով, հաջողակ են նույն կերպ, ինչպես իտալիական դոգալինները` լայն, դեպի ուսերը իջած:

Վերածնունդն ընդգրկել է Եվրոպայի բոլոր երկրները: Նոր միտումներ. փափուկ գործվածքներ, խորը պարանոց և լայն թևեր: Տղամարդիկ կրել են փետուրներով հարթ գլխարկներ:

1520 թվականի նկարազարդում Մ. Շվարցի «Զգեստների գրքից», նորաձևության վերաբերյալ առաջին գրքերից մեկը

Վաղ նոր ժամանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1525 թվական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանսիայում տղամարդկանց հագուստի մեջ նույնպես ընդունված են եղել դեկոլտե կտրվածքները: Կամզոլի լայն թևերը և դագոլինները (հագուստի մաս) պատրաստվել են կտրվածքներով: Շոսսիի ներքևի մաս ծառայել են երկար զուգագուլպաները` մետաքսե տրիկոյից, իսկ վերևի մաս` կարճ անդրավարտիքը` գուլֆիկի հետ(հագուստի մաս):

Հայտնվել են կոշիկներ` լայն, քառակուսի գուլպաներով` «Արջի թաթ»:

Լոնդոնի կանանց կոստյումներ: Ջրաներկ «Հին և ժամանակակից նորաձևության համաշխարհային թատրոնից»: Շուրջ 1575 թվական

Վերածննդի ժամանակաշրջանում երկար ժամանակ օծանելիքը փոխարինել է մաքրությանը: Հասարակական բաղնիքների վատ հեղինակությունը և եկեղեցական Ռեֆորմացիայի խիստ դեղատոմսերը սպանել են հաճախակի լողանալու միջնադարյան սովորությունը:

1540-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պավիայի ճակատամարտից (1525 թվական) հետո հաղթանակը անցել է իսպանացիներին: Վերջ է դրվել դեկոլտեին: Կոճակներով ամուր կոճակված բարձր օձիքը` թեքված դեպի ուսերը, ունեցել է կոշտ բուրգի ձև: Գերիշխել են սև և ոսկե գույները: Տղամարդիկ կրել են թրեր:

Բացառություն է մնացել Վենետիկը, որը խուսափել է իսպանական ազդեցությունից: Այստեղ կանայք քայլել են բարձրակրունկների վրա, որոնք բարձրացրել են իրենց հասակը 30 սանտիմետրով: Առավել համարձակները կիսաշրջազգեստի տակից հագել են կալսոն - անդրավարտիքներ` շքեղության համար: Իրենց մազերի համար նախընտրելով շիկահեր գույնը՝ վենետիկցիները կրել են գլխարկներ` առանց վերևի հատվածի: Մազերը բաց երանգ են ստացել և վառվել արևի տակ:

1580-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգլիայի թագուհի Ելիզավետան ունեցել է 6000 զգեստ և 60 կեղծամ: Նա սիրել է խուճուճ մանյակներ:

Հենրիխ III-ի պալատի տիկնայք կիսաշրջազգեստի տակից կրել են պտուտակներով վերտյուգալներ (անգլերեն` farthingale): Տղամարդկանց մեջ կամզոլ պանսերոնի պաստառները լցվել են ծակոտկենով կամ սպունգով: Նրանք կրել են շատ կարճ անդրավարտիք - կյուլտոններ:

Մոտ 1580 թվականից մինչև 1635 թվականը տղամարդկանց և կանանց նորաձևության մեջ օգտագործվել է «ռեբատոն»` լայն, ուղղահայաց օձիքը` (նաև «պիկադիլ») զիգզագաձև եզրերով[22]: Կանանց մոտ ռեբատոն երբեմն ավելի բարձր է եղել, քան գլուխը, որը նման էր թևերի[23][24]:


1630-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պուբուս Ֆրանս Կրտսեր - «Մարիա Մեդիչիի դիմանկարը» (1613 թվական): Մեդիչիի ժանյակով մանյակը: Ուֆֆիցիի պատկերասրահ, Իտալիա: Եվրոպական երկրները պայքարել են գերակայության համար: Իսպանիան և Իտալիան կորցրել են իրենց ազդեցությունը: Ֆրանսիան դարձել է նորաձևության առաջատարը

Անգլիայում պուրիտանուհիները գլխաշորի վրայից հագել են մեծ, սև գլխարկներ: Դրանցով առաջինը Ամերիկայում հայտնվել են գաղութարարներ: Լորդ Դենբիգը Հնդկաստանից բերել է ննջազգեստներ` երկար շալվարներ, որոնք հագել են ազատ բաճկոնի տակից:

Ոմանք, ինչպես հոլանդացիները, հավատարիմ են մնացել իսպանական օձիքին (ռաֆ): 17-րդ դարի կեսերին օձիքի տրամագիծը փոքրացվել է և գրեթե չի օսլայվել[25]: 1600-ական թվականներին նորաձև է դարձել բարձր Մեդիչիի օձիքը [26], հատուկ Ֆրանսիայի թագուհի Մարիա Մեդիչիի ժանյակների ցուցադրության համար, որի պատվին այն ստացել է իր անունը[27]:

Բայց նորաձևությունը, ինչպես արվեստը և դարի գիտական ​​գաղափարները, արագ և հաճախակի է փոխվում: Ֆարտինգեյլները անհետացել են և կանայք վերադարձել են բնական գծերին: Դեմքը փակել եեն գանգուրներով: Նրանք միանգամից մեկը մյուսի հետևից հագել են երեք զգեստ՝ համեստ թևերով, ժապավեններով զարդարված, իսկ դրա տակից՝ գաղտնի զգեստ:

Տղամարդիկ իրենց գլխին կրել են փետուրներով գլխարկ: Նրանք թիկնոցները կրել են միայն մեկ ուսի վրա: Կտրվածքները մոռացվել են, նրանք գերադասել են ձիգ օձիքներ: Կոշիկները ծածկվել են ժապավեններով:

Պիտեր Պաուլ Ռուբենսը և Իզաբելլա Բրանտը ստոմակով և ռաֆ օձիքով, 17-րդ դար (ինքնադիմանկար), «Ծեր Պինակոտեկ» (Գերմանիա)

1663 թվականին իսպանացիները կանացի վերդուգադոները փոխարինել են գարդինֆանտով, որն ավելի լայն էր, բայց կոպիտ: Եվ արդեն Վերսալում հայտնաբերել են երիտասարդ թագավոր Լուի 14-ի ներկայացրած նոր նորաձևությունը: Ժապավենները պայքարել են շռայլ հանդերձանքի փետուրների և ժանյակների հետ: Պուրպուենը վերածվել է փողկապի, որը կապել են վերնաշապիկի օձիքի տակից: Ամենազարմանալի իրերը ռինգրավներն էին` կարճ և լայն տաբատ-կիսաշրջազգեստները` առատ ժանյակներով: Հարթ գլխարկները ծածկվել են ջայլամի փետուրներով, կոշիկները կարմիր կրունկներով և ժապավենով էին:

Այն ժամանակվանից, երբ թագավորի ֆավորիտ մադմազել Ֆոնթանժը իր մազերը սկսեց կապել ժապավենով, ոչ ոքի գանգուրներն այլևս խառնաշփոթ տեսք չեն ունեցել.բարձր կապել են: Տիկնայք, որոնց սանրվածքները ականջները բացում էր, անամոթ էին: Թե տղամարդկանց, թե կանանց համար նորաձև էին թավշյա ճանճերը: Կախված նրանից, թե որտեղ են դրանք տեղադրվել,ցույց են տվել բարձր կամ ցածր դիրք: Ամենագեղեցիկ ճանճերը կարող էին գնել «Մարգարտյա ճանճեր»-ից, որը գտնվել է Սեն-Դենիսի փողոցում:

17-րդ դարի վերջին «ռինգրավները» անհետացել է, իսկ կամզոլը փոխարինվել է կիսակաֆթան-արդարասերներով: Դրանք ունեցել են գրպաններ: Շտեյնկերկ ա-լյա փողկապը շարֆի տեսք է ունեցել, որի մի ծայրը անց է կացվել կոճակի անցքի միջով: Տղամարդիկ կեղծամի փոխարեն սկսել են կրել բիննետ, որն այդպես է կոչվել ի պատիվ Բինետի, ով դրանց հեղինակն էր:

Կանանց համար նորաձև իրեր են դարձել փոքրիկ ձեռնամուշտակը, որը կապվել է ժապավենով և ավելի քիչ կոշտ գուրգանդական կորսետները: Հասարակության համար զարդարանք են դարձել սրամիտները և ուրախները :

Բացվել է Մոսմելեի նորաձևության սրահը:

13-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարոկկո ոճի նորաձևությանը փոխարինելու է եկել ռոկոկո ոճի նորաձևությունը` («ինտիմ» զգեստ առատ զարդարված զգեստներ՝ կանոնավոր գծերով և փոքր մանրամասներով:)

Ֆրանսիական թագուհի Մարի Անտուանետան Ֆրանսիայի ամենաէլեգանտ կինն էր: Թագավորի անմիջական հպատակները հետևել են նրա օրինակին: Նա նորաձևության մեջ մտցրել է վերնաշապիկով ծածկված զգեստը: Մոդել Ռոզա Բերտենին թագուհին պաշտոնապես թույլ է տվել բոլորի համար կարել: Արդյունքում՝ բացվել է նորաձևության «Մեծ մոգոլ» խանութը: Թագավորական արքունիքում անցկացվող խղճուկ փառատոների ժամանակ հանդիպել են հնարամիտ սարքավորումներ: Օրինակ, պանյե` կիսաշրջազգեստի շրջանակն է, որը հեշտությամբ բարձրանում և նեղանում է, ինչը հնարավորություն է տալիս ազատորեն անցնել դռների արանքով: Կամ գլխաշորերը պտուտակների վրա: Բայց մեխանիկան չի թողել, որ ժանյակը մոռացվի. դրանք ամենուր էին:

Քաղաքում նորաձև էր փոքր չափսերի արտաքին հագուստը. կանանց համար կազակինը` նեղ բաճկոնը մինչև կոնքերը և տղամարդկանց կարճ բաճկոնը: Բոլորը կրել են մեծ գլխարկներ` անգլիացիների օրինակով:

Մազերն այլևս չեն կտրել, այլ ավելացրել են կեղծ մազեր: Ձիու մազի և հատուկ կտորի օգնությամբ գլխի վրա հավաքել են ամբողջական կառույցներ: Ծաղիկները, թռչունները, տիկնիկները, նավերը ((A-la Belle Poule - սանրվածք), սիրված կենդանիները, բանջարեղենները այս փափկամազի փնջերի վրա արտացոլել են նրանց ճաշակը, ովքեր կրել են դրանք: 1780-ական թվականների սկզբին նորաձևությունը դարձել է փոքր ինչ ավելի համեստ: Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո հին ռեժիմի մոդան դարձել է ծաղրուծանակի առարկա:

«Անգլիական, ֆրանսիական և գերմանական նոր նորաձևությունների պարբերականները»` Ռուսաստանում, որպես առաջին նորաձևության ամսագիր, տպագրվել են Մոսկվայում, 1791 թվականի ապրիլ-դեկտեմբեր ամիսներին:

19-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1800-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1818 թվականի նորաձևությունը

Ֆրանսիայից տարածվել է ամպիրային ոճը, որը անտիկ նմուշների ընդօրինակությունն էր: Զգեստներն այլևս ամբողջովին թափանցիկ չէին, թևերը, որոնք նախկինում նման էին փոքրիկ լապտերների, դարձել են շատ երկար: Ազատ պարանոցից կրծքավանդակը ազատ դեկոլտեից հետո մնացել է կորսետի տակ: Մեծ ուշադրություն է դարձվում ներքնազգեստի թարմացման խնդրին: Աստիճանաբար հայտնվում են ներքին անդրավարտիքներ: Դա երիտասարդ անգլուհիների, որն օգտագործում էին մարմնամարզության ժամանակ: Տիկնայք, ովքեր սովոր չէին, նրանց համար դա անհարմար էր և երկար ժամանակ մերժում էին դրանք:

Հանդիսավոր զգեստների դեկոլտեն զարդարում էին փոքրիկ կանգնած մանյակներով` «հերուսկամներով»` 17-րդ դարի մեդիչի օձիքի փոքր տարբերակը [28]:

Նվաճումն ավելի հարատև էր, չնայած որ անգլիականն էր: Նորաձև էր կարճ սփենսեր բաճկոնը, որը հորինել էր Լորդ Սփենսերը: Ջորջ Բրյումելը համարվել է նորաձևության բացարձակ օրենսդիրը:

Հեղինակություն էին վայելում հասարակ սանրվածքները, որտեղ հատկապես գերակշռում էին հնաոճ եղանակները, ներառյալ կարճ սանրվածքները (օրինակ՝ ա-լյա Տիտ սանրվածքը):

1820-1830-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նապոլեոնյան պատերազմների ավարտից հետո երկար լռություն է սկսվել, որը Գերմանիայում և Ավստրիայում կոչվել է Բիդերմայերի դարաշրջան: Այս ժամանակահատվածում տղամարդկանց նորաձևության մեջ գերակշռել է ռեդինգոտը, բաճկոնը և գլխարկը, ձեռնափայտը, նեղ տաբատը, վերնաշապիկը` ֆատերմորդեր օձիքով[29]: Կանայք հագնում էին նեղ իրանով, լայն պարանոցով զգեստներ, զանգակաձև կիսաշրջազգեստներ և գլխարկներ:

1840-1850-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1849 թվական - հայտնվել է անգլիական քորոցը, որը հետագայում դարձել է նորաձև աքսեսուար:
  • 1853 թվական - Լեվի Ստրաուսը պատրաստել է առաջին ջինսերը:
Յոզոֆ Զիմմլեր «Էմիլի Վլադկովսկու դիմանկարը» (1865)

1860-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրինոլինը դարձել է տոների և վալսի խորհրդանիշը: Ձիու մազից պատրաստված ներքին կիսաշրջազգեստներն իրենց անունը տվել են մետաղից պատրաստված «վանդակներին», որոնք պաշտպանել են զգեստը, որի քղանցքի շրջագիծը հասել է 14 մետրի: Հետագայում հեծանիվների հայտնվելը և երկաթուղիների տարածումը այն դուրս են հանել ասպարեզից:

  • 1860 թվական - արքայադուստր Մետերնիխը, ում անվանել են մադամ Շիֆոն, Նապոլեոն III-ի պալատի ամենաէլեգանտ կինն էր: Նա ավելի շատ գնահատել է անգլիացի մոդել Չարլզ ֆրեդերիկ Ուորտին:
  • 1868 թվական - Ֆրեդերիկ Ուորտը ստեղծել է բարձրագույն նորաձևության սինդիկատ` համախմբելով այն սրահները, որտեղ հագնվել են հասարակության վերին խավի ներկայացուցիչները: Այն գործում է մինչ այսօր: Ծնվում է բարձրագույն նորաձևություն[30]:
Ֆրենկ Դյուվենեկ, «Էլիզավետ Բուտ դյուվենենկ» (1888)

1880-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փխրուն կանանց համար կորսետը հուսալի աջակցություն էր, մյուսների համար դա ցանկալի ուրվագիծ ստեղծելու միջոց էր: Կորսետը հագցնելու համար պահանջվել է երկար ժամանակ: «Ծույլերի համար» կապիչների ի հայտ գալը հնարավորություն է տվել ինքնուրույն հագնվել: Այնուամենայնիվ, այս թեման շարունակել է հակասական մնալ: Ըստ բժիշկների՝ կրծքագեղձի հիվանդությունից մահացող 5 կանանցից 4-ը իրենց սպանել են կորսետը ամուր կապելով: Հագուստի քղանցքը նոր ձև է ստացել նստաբարձիկի շնորհիվ:

1890-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

90-ական թվականներին Վիեննայում հայտնվել է «սեցեսսիա» ոճը, որի անունը կապվել է «Սեցեսսիա» («հեռացում») գեղարվեստական ​​խմբի հետ, որն ընդգրկել է երիտասարդ արվեստագետների, ովքեր որոշել էին ճեղքել նախորդ սերունդների արվեստի ավանդույթները: Ընդհանրապես, դարասկզբին հայտնվել է նոր վերաբերմունք, որում միահյուսվել են արագ զարգացող տեխնոլոգիայի և ռոմանտիկայի աշխարհը: Միևնույն ժամանակ, շատ երկրներում առաջացել են նոր գեղարվեստական ​​միտումներ, համախմբված մտքի մեջ, բայց իրենց սեփական բնութագրերով և տարբեր անուններով. Գերմանիայում` Art Nouveau, Վիեննայում և Չեխիայում` սեցեսսիա և եվրոպական այլ երկրներում: Ապագա Խորհրդային ​​Միության երկրներում, բոլոր այս տարածքները միավորվել են ընդհանուր անվան տակ` մոդեռն: Մոդեռնիստական ​​միտումների հիմնական առանձնահատկությունը ներդաշնակությունն է, հավասարակշռությունը գեղագիտության և նպատակահարմարության միջև:

Փայլել են եվրոպական նորաձևության տները. Worth, Doucet, Paquin, Cheruit, Rouff, Poiret, Fortuny:

20-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1900-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրիդրիխ Ավգուստ ֆոն Կաուլբախ,« Ֆրիդա Կաուլբախ» (1900)

Երեք ակնանի հեծանիվներն ու նոր մեքենաները պահանջել են պաշտպանող և ծածկող նոր հագուստ:

Հետիոտն տղամարդիկ կրել են գլխարկ (ցիլինդր) և երկար վերարկու` մորթով երեսպատված (պելիս):

Կանայք հրաժարվել են նստաբարձիկից: Կիսաշրջազգեստը ընդգրկել է իրանը և ներքևում լայնացել: Հագուստն ավարտվել է բարձր օձիքով, թևերը՝ փչոցներով: Գլխարկները դարձել են հսկայական:

Առաջին անգամ Ռեվիյոնի տունն առաջարկել է մորթյա բաճկոն: Մորթին այլևս չի օգտագործվել որպես երեսպատում, բայց հանդես է եկել ինքնուրույն:

Իսկական հեղափոխությունը ավարտին է հասցրել Պոլ Պուարեն՝ չեղյալ համարելով կորսետը: Նա ստիպել է ճանաչել աշխույժ և եռանդուն գույներով հագուստը, որն ընդգծել է կազմվածքը ժապավենով: Կանանց հանդերձանքի քաշը 3 կիլոգրամից դարձել է 900 գրամ:

  • 1903 թվականին Պոլ Պուարեն բացել է սեփական մոդայի տունը: 

1910-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1911 թվականին մոդելավորող Պոլ Պուարեն թողարկել է առաջին դիզայներական օծանելիքը` «Ռոզինա»՝ իր ավագ դստեր անունով,ինչպես նաև Փարիզում բացել է «Մարտինա» անունը կրող ատելյեն` կրտսեր դստեր անունով:
Դերասանուհի Նորմա Տոլմադջ - 1920-ական թվականների ֆլէպպերի օրինակը

1920-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին աշխարհամարտից վերադարձած զինվորները չեն ճանաչել իրենց ընկերուհիներին: Նրանք մազեր կարճ էին կտրել` Գարսոնի նման և կրել են նորաձև գլխարկներ` կլոշ:

Ամենուր պարել են չարլստոն և տանգո: Ավելի ու ավելի են կարճացել կիսաշրջազգեստի չափերը: Կորսետին փոխարինելու է եկել գոտին: Տղամարդկանց համար երեկոյան բաճկոնը, որը Ֆրանսիայում կոչվել է սմոքինգ, եկել է փոխարինելու բաճկոնին ու գծավոր տաբատին:

  • 1926 թվականին Կոկո Շանելը առաջին անգամ ցուցադրել է իր «փոքրիկ սև զգեստը»: Այն մեծ ազդեցություն է թողել այն ժամանակվա նորաձև պայծառ գույների ֆոնի վրա: Նրան ճանաչում է սպասվել մինչև 30-ականներ թվականները:


1930-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1929 թվականին Ուոլ Սթրիթում ֆոնդային բորսայի անկման հետևանքները անմիջապես չեն զգացվել, բայց որոշ ժամանակ անց դա թողել է իր հետևանքները: Մեծ դեպրեսիան, համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը, որը պատել էր արտադրության բոլոր ոլորտներն ու տնտեսության ճյուղերը, ավարտվել է միայն 30-ական թվականների վերջին:

Գալիս է փափուկ, սահող, շատ կանացի, «խելամիտ» երկարությամբ հագուստի նորաձևության շրջանը: Մարդկանց մեծ մասը, որքան էլ աղքատ էր, ցանկացել է պարկեշտ տեսք ունենալ: Դեպրեսիայի տարիներին կանանց հաջողվել է կարգավորել ամեն ինչ: Նրանք, ովքեր չեն կարողացել գնել նոր զգեստ, պարզապես երկարացրել են հինը, քանի որ կարճ կիսաշրջազգեստները չեն հագել անգամ ցերեկները: Տիկնանց զգեստը մոտավորապես սրունքի կեսին էր, և այն հմտորեն երկարացվել է ցանկալի երկարության՝ ժապավենների, ծալքերի, փնջերի օգնությամբ: Եթե ​​օրվա ընթացքում կիսաշրջազգեստի երկարությունը հասել է սրունքի կեսին, ապա երեկոյան նրանք հիմնականում կրել են երկար, հետևում՝ մեծ քղանցքով կիսաշրջազգեստ: Նորից հայտնվել են կանացիության թվացյալ անհետացած դասական հատկությունները` ծալքեր, աղեղներ, վարագույրներ:

Զգեստը ձևավորվել է կանացի իրանի դասական ուրվագծի վրա` իրան, կոնքեր, կրծքավանդակ: Եթե ​​դա մի կտոր էր, ուրեմն այն գոտկատեղից ամրացվել է նեղ գոտիով: Ուրվագիծը ստացվել է բարակ և բնական, գործվածքը նրբորեն դուրս է եկել ասպարեզից: Թեթև ասիմետրիան շատ կարևոր է զգեստի կազմի մեջ: Նորաձև էին գործվածքները Art Deco-ի ոճով՝ աննկատ երկրաչափական նախշերով կամ պարզ ներկված: 30-ական թվականների կոստյումի հետ պարտադիր են եղել աքսեսուարները, շատերի համար դա միակ հասանելի հնարավորությունն էր իրենց զգեստապահարանը նոր պահանջներին համապատասխանեցնելու համար: Հանրաճանաչ են եղել նեղ ծրարի-պայուսակները՝ առանց բռնակի, կամ փոքրիկ քսակները՝ արծաթից կամ պլաստմասից պատրաստված սողնակով: Շատ քիչ են եղել թանկարժեք պարագաները: Երբ խոսքը վերաբերվել է նորաձևության զարդերին, ապա թույլատրվել է թանկարժեք քարերի համադրությունը արհեստականների հետ:

Մազերը, ի տարբերություն 20-ական թվականների, երկարացրել են և խնամքով հարդարել: Գերադասելի են եղել շիկահերները: Կատարյալ դեմքն առանձնացել է թափանցիկ կատարելությամբ:

Թվում էր, թե բավականին հեշտ է համապատասխանեցնել այս ժամանակի գեղեցկության իդեալին. կինը պետք է լիներ բարեկազմ, բայց կանացի, բացի դա, նա պետք է լիներ մարզված, հանգիստ և խնամված: Նա իմացել է, որ իսկական գեղեցկությունը գալիս է ներսից, ուստի գնահատել է առողջ սնունդը, մաքուր օդը և մարզվելը:

«Bar suit»ը 1947 թվականին, Diorը` 2011 թվականի Մոսկվայի ցուցահանդեսում

1940-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1941 թվական - երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, ծանր տարիներ: Կոշիկները պատրաստվել են փայտե ներբաններով, կիսաշրջազգեստները դարձել են ավելի կարճ: Աղջիկները ստիպված են եղել ավելի մեծ ջանքեր գործադրել նորաձև լինելու համար, բայց տղաների համար ամեն ինչ պարզ էր՝ գլխարկ, կախովի մեծ բաճկոն և նեղ տաբատ:

Նորաձևության պատմության մեջ, սովորաբար, ասկետիզմի ժամանակաշրջանին հաջորդել է թափթփված շքեղության դարաշրջանը: 1947 թվականին դեռ անհայտ կուտյուրիեր Քրիստիան Դիորն առաջարկել է նոր տեսքի էլեգանտ և ռոմանտիկ ոճ: Քրիստիան Դիորի առաջարկած ոճը արձագանք էր նախորդ շրջանի խստությանը և չափավորությանը: Նորաձև են դարձել կորսետները, որոնք իրանը ձգել են մինչև 50 սմ, սկսել են օգտագործել կրինոլին: Դիորը ներկայացրել է «Оккупация» զգեստը և նկարված գուլպաները:

Դրանք ոսկե ժամանակներ էին Բալմենի, Ֆաթայի և Բալենսիագայի համար: Կոկո Շանելը ներկայացրել է իր հայտնի տարազը, որը հետագայում պիտի հագնեին կանանց հետագա բոլոր սերունդները:

Նորաձևություն է եկել կարճ վերարկուն` գլխարկով - զինվորականների նախկին հագուստը:


1950-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաբատը լուրջ նվաճում էր կանանց համար, ովքեր իրավունք ունեին դրանք կրել բոլոր առիթներով՝ առանց նախատինքներ առաջացնելու: Այնուամենայնիվ տարօրինակ էր. չի թույլատրվել այն կանանց տղամարդկանց նման հագնվել, ովքեր զբաղվել են դահուկային և հեծանվային սպորտաձևով:

Նորաձևության մեջ է մտել ընտրության ազատությունը. սանրվածքներ՝ գանգուր շինյոնով կամ կարճ սանրվածքներ, բազմաշերտ ֆրու-ֆրու վերնազգեստներ կամ արծաթափայլ «տիեզերական կոստյումներ»:

Նորաձև են դարձել նաև բալետի կոշիկները:

1960-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաբի գլխարկ հագած մոդելը, 1966 թվական ԳԴՀ

Նորաձևություն կնոջ փխրուն տիպի համար: Հանրաճանաչության գագաթնակետին մոդելը Տվիգգին և մինի կիսաշրջազգեստը: 1960-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ում տարածված էին տնական տրիկոտաժե ձմեռային ականջակալները[31]:

1970-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն օրվանից, երբ կտավը Ամերիկայից մեզ մոտ է վերադարձել ջինսերի, բաճկոնների և կոմբինեզոնների տեսքով, երկու սեռն էլ սովորություն ունեն կրել նույն կտրվածքը, փոխանակել վերնաշապիկներ և բեյսբոլի գլխարկներ:

Քանի որ այսօր կանայք վերցրել են տղամարդկանց վերնաշապիկները և բաճկոնները, ապա տղամարդիկ այլևս ստիպված չեն լինել շոտլանդացիների պես և հագնել կիսաշրջազգեստ: Նման փոխադարձ ազդեցություն և այսպիսի լայն ընտրություն երբեք չի եղել:

1980-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևմուտքում իր ազդեցությունն է շարունակել ունենալ պանկը, բայց ի հայտ էեկել նաև պրագմատիկ յապպի ոճը: Նորաձևության մեջ են մտել լեջինսեր, շիկահեր գանգուրներ, ոզնիով մազեր, կանաչ կամ սև սանրվածքներ, բաճկոններ կամ մեծ վերարկուներ, մինի կիսաշրջազգեստներ կամ մաքսի զգեստներ, բոլոր գույների կոշիկներ` հարթ կամ կրունկներով, ռետրո կամ վաղվա համար: Մի խոքսով կարելի է հագնել ամեն ինչ` բացառությամբ նախորդ տարվա մաշվածի:

  • 1984 թվականին Փարիզից Լոնդոն գնացող ինքնաթիռում Ջեյն Բիրկինի տեղը Հերմեսի խորհրդի նախագահի` Ժան Լուի Դյումայի կողքին էր: Զրույցի ժամանակ Բիրկինը Դյումային բողոքել է հանգստյան օրերին զբոսնելու համար կաշվե մեծ պայուսակի ընտրության հարցում ունեցած դժվարությունների մասին և նկարագրել իր երազանքը: Շուտով երազանքի պայուսակը հասցվել է Բիրկինի տուն: Այսպես հայտնվել է հայտնի Birkin պայուսակը:
  • 1988 թվական - ճապոնացի, հոլանդացի, իտալացի, ամերիկացի, բրիտանացի և հատկապես ֆրանսիացի նորաձևության դիզայներները ամենուր էին:

1990-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Unisex ոճի նորաձևություն` մինիմալիզմի, «էկոլոգիական ոճի» համար:

  • 1993 թվական - Բրունո Բանանի նորաձև սպիտակեղեն և հայտնի օծանելիք արտադրող ընկերության հիմնադրման տարին
  • 1995 թվական - Victoria's Secret ընկերության առաջին նորաձևության ցուցադրությունը

21-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2000-ականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2000

Ադամանդի, ոսկու, լաքապատ կաշվի նորաձևության տեսակ` «կիշիտ» ոճ:

2005

Target ընկերությունը նորաձևության պատմության մեջ առաջին անգամ կազմակերպել է նորաձևության ուղղահայաց ցուցադրություն: Միջոցառումը տեղի է ունեցել Նյու Յորքի Ռոքֆելլեր կենտրոնի պատին: Պատը օգտագործվել է որպես ամբիոն, իսկ մարզիկները և մարմնամարզիկները խաղացել են որպես մոդելներ:

2008
  • Վենետիկի կինոփառատոնում ներկայացվել է վավերագրական ֆիլմ Վալենտինոյի մասին: Նկարահանող խումբը երկու տարի հետապնդել է դիզայներին: [1]
  • Vogue ռուսական ամսագիրը նշել է իր 10-ամյակը, որի պատվին օգոստոսին ռուսական խանութներում հայտնվել է «Լավագույն Vogue» լուսանկարների ալբոմը[32]
2009

2008 թվականի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը մեծ հարված է հասցրել նորաձևության արդյունաբերությանը. 2009 թվականի հոկտեմբերին իտալական Versace նորաձևության տունը կրճատել է իր աշխատողների մեկ քառորդը` դիզայներական իրերի և շքեղ ապրանքների պահանջարկի անկման պատճառով[33]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Creativity In The Textile Industries: A Story From Pre-History To The 21st century Archived 9 May 2008 at the Wayback Machine.. Textileinstitutebooks.com. Retrieved on 1 January 2012.
  2. Jenkins, pp. 1-6.
  3. Bellis Mary (2016-02-01)։ «The History of Clothing – How Did Specific Items of Clothing Develop?»։ The About Group։ Վերցված է 2016-08-12 
  4. Stoneking Mark։ «Erratum: Molecular Evolution of Pediculus humanus and the Origin of Clothing»։ Վերցված է 2008-03-24  (չաշխատող հղում)
  5. «Archaeologists Discover Oldest-known Fiber Materials Used By Early Humans»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-01-01-ին։ Վերցված է 2017-12-31 
  6. The Cambridge History of Western Textiles / Jenkins, David, ed.. — Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2003. — ISBN 0-521-34107-8
  7. «A 5,000-Year-Old Linen Dress Is the World's Oldest Woven Garment» (անգլերեն)։ Hyperallergic։ 2016-02-29։ Վերցված է 2019-05-15 
  8. UCL (2016-08-30)։ «Tarkhan dress» (անգլերեն)։ UCL CULTURE։ Վերցված է 2019-05-15 
  9. Tang, Chi and Miao, Liangyun Zhongguo Sichoushi" ("History of Silks in China") // Encyclopedia of China. Архивировано из первоисточника 23 Նոյեմբերի 2007.
  10. Gerard C. C. Tsang Textile Exhibition: Introduction // Asian art / Hong Kong Museum of Art.
  11. The Tollund Man – Clothes and Fashion // Tollundman.dk. Архивировано из первоисточника 18 Հունվարի 2012.
  12. «Bodies of the Bogs - Clothing and Hair Styles»։ Archaeology Magazine։ archive.archaeology.org։ Վերցված է 2019-05-15 
  13. Piponnier, Françoise. Dress in the Middle Ages. — New Haven: Yale University Press, 1997. — С. 39. — 167 с. — ISBN 0300069065
  14. Donald King Age of Chivalry. Art in Plantagenet England, 1200–1400 / Jonathan Alexander & Paul Binski (eds). — London: Royal Academy/Weidenfeld & Nicolson, 1987. — С. 157. — ISBN 0-297-79182-6
  15. 15,0 15,1 Koslin, Désirée Value-Added Stuffs and Shifts in Meaning: An Overview and Case-Study of Medieval Textile Paradigms / Koslin and Snyder. — Encountering Medieval Textiles and Dress. — С. 237—240. — ISBN 0-312-29377-1
  16. Laver, James The Concise History of Costume and Fashion. — Abrams, 1979. — С. 62. — ISBN 0-684-13522-1
  17. Boucher, François 20,000 Years of Fashion: The history of costume and personal adornment / Harry N. Abrams. — New York, 1987. — ISBN 0-8109-1693-2
  18. Singman, Jeffrey L. and Will McLean Daily Life in Chaucer's England. — London: Greenwood Press, 2005. — С. 93. — ISBN 0-313-29375-9
  19. Black, J. Anderson, and Madge Garland A History of Fashion. — Morrow, 1975. — С. 122. — ISBN 0-688-02893-4
  20. Наука и жизнь. — М.: Академии наук СССР, 1995. — 696 с.
  21. Е. А. Усачёва Про обувь. Иллюстрированная энциклопедия для детей и взрослых. — СПб.: Питер, 2018. — С. 28—29. — 81 с. — ISBN 9785446111633
  22. Valerie Cumming, C. W. Cunnington, P. E. Cunnington The Dictionary of Fashion History. — Berg, 2010-09-01. — С. 156. — 302 с. — ISBN 9780857851437
  23. Дарья Чалтыкьян История костюма. — М.: Мир энциклопедий Аванта+, Астрель, 2011. — С. 105, 107, 110. — 183 с. — ISBN 9785457749504
  24. «Rabato | clothing» (անգլերեն)։ Encyclopedia Britannica։ Վերցված է 2019-09-20 
  25. Л. Кибалова, О. Гербенова, М. Ламарова Воротники. — Иллюстрированная энциклопедия моды. — Прага: Артия, 1986. — С. 399, 409. — 608 с.
  26. Rudolf Köster Eigennamen im deutschen Wortschatz: ein Lexikon. — Walter de Gruyter, 2003. — С. [116] (стб. 1). — 224 с. — ISBN 9783110177022
  27. Бэлла Шапиро История кружева как культурный текст. — Новое Литературное Обозрение, 2018. — 1348 с. — ISBN 9785444810248
  28. Charles Otto Zieseniss, Katell Le Bourhis, Metropolitan Museum of Art (New York N.Y.) The Age of Napoleon: Costume from Revolution to Empire, 1789-1815. — Metropolitan Museum of Art, 1989. — С. 248. — 286 с. — ISBN 9780870995712
  29. Jiří Rak, Radim Vondráček, Lawrence Jenkins, Claudia Terenzi Biedermeier: art and culture in Central Europe, 1815-1848. — Skira, 2001. — С. 193. — 268 с.
  30. «Синдикат высокой моды»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-03-10-ին։ Վերցված է 2013-01-28 
  31. Ностальгия по 1960-м: как выглядели модницы времен «оттепели» // Sputnik в Литве, июнь 2019
  32. «альбом фотографий «Best of Vogue»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-10-01-ին։ Վերցված է 2009-11-03 
  33. «Дом моды "Versace" намерен провести сокращение сотрудников»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-02-02-ին։ Վերցված է 2013-01-28 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամսագրեր