Հաբիբ Նազարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Հաբիբ Նազարյան
Ծնվել է1881
ԾննդավայրԿեսարիա, Թուրքիա
Մահացել է1915
Մահվան վայրԿեսարիա, Թուրքիա
Մահվան պատճառՀայոց ցեղասպանություն
Ազգությունհայ
ԿրթությունԿ. Պոլսի օսմանյան կայսերական վարժարան
Մասնագիտությունբժիշկ


Հաբիբ Նազարյան (1881, Կեսարիա/Էվերեկ/Ֆենեսե- հուլիսի 30/31, 1915, Կեսարիա), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1881 թվականին Անկարայի նահանգի Կե­սա­րի­ա­յի գա­վա­ռի Կեսարիա քաղաքում /Կեսարիայի գավառի Էվե­րե­կի գա­վա­ռա­կի կենտրոն Էվերեկ ավանում / Էվերեկի գավառակի Ֆենեսե գյուղում՝ աղքատ ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1906 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Բժիշկ է աշխատել և շուտով բոլորից հարգված մասնագետ դարձել։ Ամուսնացել է և զավակներ ունեցել։ Եղել է Գևորգ Փամբուքչյանի մոր՝ Նազելի-Հաջիգյուլ հանըմի առաջին ամուսինը։ Եղել է ՀՅԴ անդամ և աչքի ընկել իր ազգային ազատական գաղափարներով։ Եղել է թիկնեղ և կրակոտ երիտասարդ, կորովի կամքի տեր, անվախ, առաջնակարգ ատենաբան և հավատացել խոսքի ազատությանն ու Սահ­մա­նադ­րու­թյա­նը։

Բալկանյան պատերազմ­ների ժամանակ զինվորական բժիշկ է ծառայել օսմանյան բանակում։ 1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Դարդանելի ռազմաճակատում զինվորական բժիշկ ծառայել։ 1915 թվականին ընկերների մատնությամբ ձերբակալվել է։ Ի թիվս 36 ձերբակալվածների, Կ. Պոլսից տարվել է Էվերեկի բանտը, որտեղ ենթարկվել է հարցաքննության։ Այնուհետև խիստ հսկողության տակ Կեսարիայի բանտն են տեղափոխվել։ Ըստ դոկտոր Լեփսիուսի` 1915 թվականի այն օրը, երբ Կ.Պոլ­սում 20 հնչա­կյան­ներ կա­խա­ղան բարձ­րաց­վե­ցին, Կե­սա­րի­այ­ում 12 կու­սակ­ցա­կան հա­յեր՝ որ­պես հե­ղա­փո­խա­կան, մահ­վան դա­տա­պարտ­վե­ցին։ Վեր­ջին­նե­րիս մեջ էր նաև բժիշկ Թո­րոս Նազ­լը­յա­նը։ 1915 թվականի հու­լի­սի 30/31-ին Պա­տե­րազ­մա­կան ատյա­նի դա­տավճ­ռով Կեսարիա­յում կա­խա­ղան է բարձ­րաց­վել 34 տա­րե­կա­նում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայ բժշկու­թե­ան տո­ւած զո­հե­րը, ցու­ցա­կագ­րո­ւած վա­ւե­րա­կան փաս­տե­րով, Կ. Պո­լիս, 1919:
  • Ալ­պօ­յա­ճե­ան Արշակ, Պատ­մութիւն հայ Կե­սա­րի­ոյ, հ. Բ, Գա­հի­րէ, 1937։
  • Մեզ­պու­րե­ան Ար­թօ, Հայ եւ ծա­գու­մով հայ բժիշկ­ներ։ Այ­բու­բե­նա­կան հա­մա­ռօտ անո­ւա­նա­ցանկ (1688-1940), Իս­թան­պուլ, 1940։
  • Գալ­ֆա­յե­ան Կա­րա­պետ աւագ քա­հա­նայ, Գիրք ելից հա­յոց, Պէյ­րութ, 1955։
  • Կա­րո­յե­ան Գաս­պար, Մեծ Եղեռ­նի նա­հա­տակ հայ բժիշկ­նե­րը (անոնց պատ­գամ­նե­րը), Պոս­թոն, 1957։
  • Յու­շամատեան Մեծ Եղեռ­նի (1915-1965), պատ­րաս­տեց Գեր­սամ Ահա­րո­նե­ան, Պէյ­րութ, 1965։
  • Թէ­ո­դիկ, Յու­շար­ձան նա­հա­տակ մտա­ւո­րա­կա­նու­թե­ան, Բ. տպագ­րու­թիւն, Երե­ւան, ապ­րիլ 24, 1985։
  • Հին եւ նոր Կե­սա­րիա։ Յու­շա­մա­տե­ան, Փա­րիզ, 1989։
  • Գէ­որգ Մի­քա­յէ­լի Բամ­բուք­ճե­ան, (Ինք­նա­կեն­սագ­րու­թիւն), «Սուրբ Փրկիչ», Ստամբուլ, մարտ-ապրիլ, 2003։
  • Փամբուքջյան Գևորգ, Հայերը իրենց կենսագրականներով (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2003։
  • Շահբազյան Հասմիկ և Միրզոյան Անահիտ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 3, Անկարայի նահանգ, Երևան, 2006։

Աղբյուր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։