Կրոնը Նորվեգիայում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Exquisite-kmix.png
Ձայնային ֆայլն ստեղծվել է հետևյալ տարբերակի հիման վրա (սեպտեմբերի 15, 2017) և չի պարունակում այս ամսաթվից հետո կատարված փոփոխությունները: Տես նաև ֆայլի մասին տեղեկությունները կամ բեռնիր ձայնագրությունը Վիքիպահեստից։ (Գտնել այլ աուդիո հոդվածներ)
Նիդարոսի Մայր Տաճար, լյութերական ամենամեծ եկեղեցին Նորվեգիայում

Կրոնը Նորվեգիայում. Նորվեգիայի Թագավորության պետական կրոնը համարվում է լյութերականությունը: Կան նաև բողոքականության այլ ուղղությունների զգալի թվով հետևորդներ: Նորվեգիայի ամբողջ բնակչության 78,9 %-ը առաքելական-լյութերական եկեղեցու հետևորդներ են ու պատկանում են Նորվեգիայի եկեղեցուն[1]: Շնորհիվ քրիստոնեական միսիոներների ջանքերի՝ Նորվեգիան կամաց-կամաց հեթանոսությունից անցավ քրիստոնեության: Այն ընդունվեց մոտավորապես 1000 թվականին, և երկիրը վերջնականապես քրիստոնյա դարձավ 1150 թվականին: Մինչ Ռեֆորմացիայի առաջացումն ու ձևավորումը նորվեգացիները պատկանում էին Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցուն։

Իսլամը ներկայիս դրությամբ հավատացյալների թվով դարձել է Նորվեգիայի երկրորդ կրոնը: Այս կրոնի հետևորդների թիվը Նորվեգիայում մեծանում է ներգաղթյալների շնորհիվ, որոնք հիմնականում գալիս են իսլամադավան երկրներից, մասնավորապես՝ Իրաքից, Սիրիայից, Թուրքիայից և այլն: Իսկ Լեհաստանից, Եթովպիայից և Ֆիլիպիններից ներգաղթողները հիմնականում ստվարացնում են քրիստոնեական համայնքի շարքերը:

Նորվեգիայում ամենաարագ կերպով տարածվող քրիստոնեության ուղղությունը, որը կրկին ի շնորհիվ ներգաղթյալների է, համարվում է ուղղափառությունը՝ 2000-2009 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում հավատացյալների թիվն աճել է 231,1 %‐ով: Այս ցուցանիշը գերազանցում է նույնիսկ մուսուլմանների աճի ցուցանիշին՝ 64,3 %[2]: Նորվեգիայի եկեղեցու հավատացյալների թիվն էլ անկում է ապրում: 2005-2009 թվականների միջակայքում ազգային լյութերականության հետևորդների թիվը պակասել է 3 938 723 մարդուց մինչև 3 848 841 մարդու[3]:

Ըստ մարդահամարի տվյալների, որը խորությամբ ուսումնասիրել է բնակչության կրոնական կազմը, շատ նորվեգացիներ պատասխանել են, որ չեն հարում որևիցե կրոնական ուղղության, այսինքն՝ աթեիստ են: Ֆիլ Ցուկերմանը, ով Պիտզերյան քոլեջի հասարակագիտության ամբիոնի դոցենտ է[4], զանազան հետազոտությունների հիման վրա աթեիստների թիվը նշել 31% -ից 72% Նորվեգիայի ամբողջ բնակչության կազմում[5]:

Ըստ «Eurobarometer»-ի տվյալների՝ 2005 թվականի դրությամբ[6] նորվեգիայի քաղաքացիների՝

  • 32%-ը պատասխանել են, որ հավատում են Աստծուն:
  • 47%-ը պատասխանել են, որ հավատում են ինչ-որ մի ոգու կամ էլ կյանքի ուժին:
  • 17%-ը պատասխանել են, որ նրանք չեն համարում, թե ինչ-որ մի ոգի, Աստված կամ էլ կյանքի ուժ գոյություն ունի:
  • 4%-ը պատասխանել են, որ նրանք ոչինչ չգիտեն կրոնների վերաբերյալ:

Նորվեգիայի կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորվեգայի կրոնը ընդհանուր դիցաբանությամբ նման է գերմանականին: Սկանդինավյան դիցաբանությունը ձևավորվել է շատ դանդաղ: Օրինակ, Օդինի պաշտամունքը Նորվեգիայում հայտնվել է ըստ երևույթին արևմտյան Գերմանիայից: Աստվածները ներկայացված են որպես աննշան երևույթներ: Այդպես են ներկայացվում Ուլլը՝ պտղաբերության աստվածը, ինչպես նաև Նյորդն ու Հեյմդալը: Ի դեպ սրանք եղել են հիննորվեգական աստվածություններ, որոնք ժամանակի ընթացքում կորցրել են իրենց հայտնիությունը: Եղել են նաև այլ աստվածություններ (ասեր), որոնցից են կայծակների աստված Թորան և սիրո աստվածուհի Ֆրեյան: Այս աստվածներն, ըստ էության, եղել են առաջին մարդկանցից՝ պատմական դեմքերից, որոնք Սկանդինավիայում են ապրել գերմանական քաղաքակրթության ձևավորման սաղմնային ժամանակահատվածում: Ավելի ուշ նրանք աստվածացվել են որպես պահպանիչ ուժեր և հաջորդ սերունդների ստեղծողներ:

Սկանդինավյան դիցաբանության մասին տեղեկության զգալի հատվածը պահպանվել է հինսկանդինավյան գրականության, այդ թվում և նորվեգական գրականության՝ սագաների մեջ: Դրա վառ օրինակն է համարվում «Էդդա»-ն: Երկրորդ հիմնական սկզբնաղբյուրը հանդիսանում է դանիացի պատմաբան Սաքսոն Գրամատիկուսը: Վերջինս գրի է առել պահպանված դիցաբանական զրույցների ու լեգենդների պատառիկները: Ցավոք, այժմ գիտությանը հայտնի են շատ քիչ տվյալներ Նորվեգիայի և հարակից տարածքների հին շրջանի կրոնական ծեսերի ու սովորույթների մասին: Պահպանված բոլոր տեղեկություններն ու գիտելիքները վերացել են ու կորել քրիստոնեության մուտք գործելու ժամանակներից սկսած:

18-րդ դարի վերջին սկսված ազգային շարժման ժամանակ նորվեգացի գիտնականները նկատեցին մեծ հետաքրքրություն դեպի նորվեգական հավատքը: Նրանք դանիերենից, որն այդ ժամանակ Նորվեգիայի լեզուն էր համարվում, թարգմանեցին բազմաթիվ լեգենդներ ու ասքեր: Նրանք փորձեցին ստեղծել նոր նորվեգական մշակույթ՝ հնի վրա կառուցված: Սակայն քրիստոնեությունն արդեն շատ խորն էր մխրճվել նորվեգացիների ազգային մտածելակերպի մեջ: Ներկայիս դրությամբ, հինսկանդինավյան կրոնի վերելքը՝ նեոհեթանոսությունը, անվանում են Ասատրու (բառացի նշանակում է «հավատք ասերին»): Այն վիկինգների նախաքրիստոնեական ժամանակների կրոնի վերականգնում է:

Սաամների կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սաամները շամանական կրոնի հետևորդներ են. նրանք հավատում և երկրպագում են բնության ուժերին: Սաամների պանթեոնը կազմված է եղել չորս ընդհանուր աստվածներից՝ Մայր, Հայր, Որդի և Դուստր (սաամերեն՝ Radienacca, Radienacce, Radienkiedde և Radienneida): Գոյություն են ունեցել նաև պտղաբերության, կրակի և որոտի աստվածներ: Ինչպես նաև արևի և լուսնի աստվածուհիներ ու մահվան աստվածուհի:

Ինչպես շատ հեթանոսական կրոններ, սաամների կրոնը նույնպես տեսնում էր կյանքը որպես պարբերական ընթացք: Այդ ընթացքի մեջ էին մտնում բուն կյանքը, մահը և վերածնունդը:

Նորվեգական եկեղեցին 16-ից 17-րդ դարերում քայլեր է ձեռնարկել սաամների քրիստոնեացման նպատակով: Չնայած որ այսօր սաամների ճնշող մեծամասնությունը քրիստոնյաներ են, բայցևայնպես, պահպանվել են հեթանոսություն դավանողներ: Կան նաև բացառապես շամանականություն երկրպագող սաամական գյուղեր, որոնք հին դարերի նման պահպանել են գրեթե բոլոր հեթանոսական ավանդույթներն ու սովորույթներըը:

Սաամներն ավելի կրոնականացված են, քան նորվեգացիները:

Քրստոներություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրենս Յակոբսելվի մոտ գտնվող խաչը, Նորվեգիա

Փոխակերպման ռեֆորմներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորվեգիայի քրիստոնեականացումը սկսվել է 1000 թվականից: Հոկոն I թագավորը ապրել է Անգլիայում և ցանկանում էր քրիստոնեություն տարածել Նորվեգիայում 10-րդ դարի կեսերից: Սակայն հանդիպում է մեծ դիմակայության հեթանոսների կողմից: Արքան շուտով հրաժարվում է այդ մտքից:

Ներկայիս Նորվեգիայի տարածքում կաթոլիկների գործունեությունը ծավալվել է դեռևս IX-X դարերում: Երկրի արևմուտք եկան կաթոլիկ միսիոներները Բրիտանական կղզնիներից: Նրանց այդ ժամանակ իռլանդացի ճգնավորներն էին քարոզել կաթոլիկական ուսմունքը: Երկրի հարավում միսիոներները եկան Գերմանիայից: Այդ ժամանակահատվածում ամբողջ Նորվեգիայի տարածքում կառուցում էին ժամատներ և եկեղեցիներ: Նորվեգիայի քրիստոնեականացման մեջ մեծ դեր խաղացին նաև երկրի թագավորները: Առաջին փորձերն անցան ապարդյուն, որն իրականացնում էր Նորվեգիայի արքա Հակոն Բարին (920-961 թվականներ): Նրանից հետո նույն գործունեությունը ծավալեց կոնունգ՝ արքա Օլաֆ Թրյուգվասոնը (995-1000 թվականներ): Օլաֆ Հարալդսոնը (1015-1028 թվականներ) քրիստոնեությունն օգտագործում էր միավորելու նորվեգացիներին մեկ միասնական հանրապետությունում: Օլաֆ Հարալդսոնի գաղութացման ժամանակ, որը մղվում էր հեթանոսությունը վերացնելու նպատակով, զոհվում է արքան: Այս դեպքը մեծ դեր խաղաց սկանդինավցիների՝ նորվեգացիների ինքնանույնականացման գործում: Առաջին քրիստոնեական կաթոլիկ եկեղեցիների ձևավորումը սկսվեց Օլաֆ Խաղաղի (1066-1093 թվականներ) կառավարման ժամանակահատվածում: Այդ ժամանակ Նորվեգիայում ստեղծվեցին թվով չորս կաթոլիկ թեմակալություններ՝ Թրոնհեյմում, Սելյեում, Օսլոյում և Սթավանգերում1152 թվականին Սուրբ աթոռի կողմից հիմնվեց Թրոնհեյմի արքեպիսկոպոսությունը: 1163 թվականին Կաթոլիկ եկեղեցու հոգևոր պետը իրավունք ստացավ մասնակցելու նորվեգական կոնունգի ընտրություններին: Այն ի վերջո հանգեցրեց հակասությունների աշխարհիկ և հոգևոր ղեկավարների միջև:

Քրիստոնյաները Նորվեգիայում հաճախակ եկեղեցիներ կառուցում են այն վայրերում, որտեղ հեթանոսական դարաշրջանում սուրբ վայր է եղել: Առաջին տիպի քրիստոներական եկեղեցիները հիմնակմախքային[7] տիպի են: Ամենահին պահպանված նմանատիպ եկեղեցիներից է Բորգունդի ստավկիրկան: Այն ամենահին պահպանված հիմնակմախքային եկեղեցիներից մեկն է Նորվեգիայում, որն իրենից ներկայացնում է ստավկիրկա: Եկեղեցին գտնվում է Սոգն օգ Ֆյուրանե կոմսությունում: Ամբողջ Նորվեգիայի տարածքում կառուցվել են թվով 1500 ստավկիրկաներ, սակայն մինչև մեր օրերը հասել են դրանցից ընդամենը քսանութը:

Ռեֆորմացիայից հետո մինչև 1964 թվական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դանիայի թագավոր Քրիսթիան Երրորդի ժամանակ երկիրը դարձավ լյութերական: Պաշտոնապես Դանիան լյութերականություն ընդունեց 1536 թվականին:

1536 թվականին Նորվեգիան կորցնում է իր անկախությունը և երկրում սկսվում են ռեֆորմացիաներ: Սրա արդյունքում սկսվեցին աստիճանաբար եկեղեցական ինչքի բռնագրավումը դանիական կառավարության կողմից: նորվեգիայի ամբողջ տարածքում 1537 թվականից սկսեց գործել դանիական օրենք՝ Օրդանասը, որն իրենից ենթադրում էր կաթոլիկ եկեղեցու փոխարինումը լյութերական եկեղեցով: Կաթոլիկ քահանաներին արտաքսեցին երկրի տարածքից կամ էլ պահեցին անազատության պայմաններում:

17-րդ դարի սկզբին Նորվեգիան դառնում է լյութերական պետություն: Կաթոլիկությունը երկրում օրենքով արգելվում է: Բոլոր կաթոլիկ եկեղեցիները փակվում են: Ընդունվում են բազմաթիվ օրենքներ, որոնք մահվան սպառնալիքով արգելում են որևէ կաթոլիկ կրոնավորի մուտքը պետություն: Առանձին կաթոլիկական համայնքներ Նորվեգիայի զանազան վայրերում իրենց գոյությունը պահպանեցին մինչև 18-րդ դարի սկիզբը: 1843 թվականից երկրում նորից թույլատրվել կաթոլիկությունը:

Օսլոյի համալսարանը, որը հիմնադրվել է 1811 թվականին, թույլ էր տալիս քահանաներին սովորել Նորվեգիայում: Նորվեգիայի 1814 թվականի սահմանադրությունը ազատ դավանանքի իրավունք չէր սահմանում: Դրա պատճառով հրեաներին ու ճիզվիտներին թույլ չէին տալիս մուտք գործել Նորվեգիայի տարածք: Բացի դրանից անհրաժեշտ էր, որպեսզի միավորվեին ընդհանուր առաքելական-լյութերական եկեղեցին: 1845 թվականին գտնվեցին դիսսենտերյաններ, ում ջանքերով օրենք ընդունվեցին, որը թույլ կտար Նորվեգիայում այլ կրոնների ազատ գործուներությունը: Շուտով թույլատրվեց նաև աթեիզմը, իսկ 1851 թվականից էլ հանվեց հուդայականության արգելքը: Վանականությունն ու ճիզվիտությունը թույլատրվեցին համապատասխանաբար 1897 և 1956 թվականներին:

1964 թվականին Նորվեգիայի սահմանադրության մեջ որոշակի փոփոխություններ արվեցին: Ըստ այդ փոփոխության առավել լայն ազատություն շնորհվեցին դավանական հարցերում: Բացառություն կազմեցին միայն թագավորական տան անդամները, որոնք, ըստ սահմանադրության, պարտադիր կերպով պիտի լյութերական հավատքի կրողներ լինեն:

Եկեղեցական պաստորները բավականին ակտիվորեն գործեցին ֆաշիստական Գերմանիայի կողմից սանձազերծած Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Նրանք մասնակցություն ցուցաբերեցին Դիմադրության շարժմանը:

Երկրում քրիստոնեության խոշորագույն ուղղությունը բողոքականությունն է: 2000 թվականին Նորվեգիայում գործել է 2,7 հազար քրիստոնեական եկեղեցիները և պաշտամունքի վայրերից, որոնք պատկանում են 70 տարբեր քրիստոնեական դենոմինացիաներին:

Նորվեգիայի Քրիստոնեական խորհուրդը ստեղծվել է 1992 թվականինին և միավորում է կաթոլիկներինուղղափառներին և բողոքականներին: Նորվեգիայի եկեղեցին Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի անդամ է:

Այսօրվա դրությամբ Նորվեգիայում գործում են կաթոլիկ հետևյալ թեմակալությունները.

Նորվեգիայի եպիսկոպոսները մտնում են Սկանդինավիայի կաթոլիկ եպիսկոպոսների կոնֆերենցիայի կազմի մեջ:

Իսլամ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թրոմսյոյի մզկիթի ներքնատունը

Նորվեգիայի բնակչության 2%-ը դավանում է իսլամ: 2007 թվականին, ըստ ազգային վիճակագրության, Նորվեգիայում գրանցված են եղել իսլամի հետևորդ 79 068 հավատացյալներ: Այն մոտավորապես 10%-ով ավելին է, քան 2006 թվականին[8]: Ընդ որում, բոլոր մուսուլմանների 56%-ը ապրում է Օսլոյի և Աքերսհուսի կոմսություներում[9]: Համաձայն գիտական գնահատականի, 2005 թվականից մուսուլմանների թիվը Նորվեգիայում տատանվում է 120 000-ից մինչև 150 000 մարդ[10]:

2004 թվականին մուսուլմանական 92 տարբեր համայնքներ են գրանցված եղել Նորվեգիայում, որոնցից 40-ը՝ Օսլոյում և Աքերսհուսում:

Հուդայականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրեաներին օրենքով սահմանված կարգով արգելված էր Նորվեգիայի տարածքում հաստատվելը: Այս օրենքը գործում էր ընդհուպ 1851 թվականը: Դրանից հետո, երբ կրոնական համայնքների ազատություն շնորհեցին, հուդայականությունը նույնպես տարածում գտավ: Օսլոյում առաջին գրանցված հուդայական համայնքը հայտնվեց 1892 թվականին: 1899 թվականին Թրոնհեյմում հիմնադրվել է Նորվեգիայի առաջին սինագոգը, որն այսօր էլ համարվում է աշխարհի ամենահյուսիսային սինագոգը: Վերոնշյալ երկու սինագոգներն էլ Նորվեգիայի տարածքի գործող միակ հրեական համայնքներն են: Այդ համայնքները հիմնականում ձևավորվել են Գերմանիայից, Արևելյան Եվրոպայից, Ռուսական կայսրությունից ներգաղթած հրեաների հաշվին: Երկու համայնքներն էլ դավանում են հուդայականության օրթոդոքս ուղղությանը: Վերջին տարիներին հրեաների թիվը գնալով պակասում է Նորվեգիայում: Կամ հեռանում են նրանք երկրից, կամ էլ ձուլման են ենթարկվում: Դրա համար հրեից համայնքը մի շարք զիջողություններ է իրականացնում՝ կանաց և տղամարդկանց համատեղ աղոթքների թույլտվություն, հրեականության ճանաչում հայրական կողմով, Շխիտի՝ մատաղի սահմանափակում, քանի որ կենդանինեի սպանդը Նորվեգիայում քրեորեն պատժելի արարք է համարվում:

Այսօր Նորվեգիայի հրեից համայնքում բացակայում է մշտական ապրող ռաբբին: Ըստ վիճակագրական տվյալների, Նորվեգիայի բնակչության մեջ հրեաների թվաքանակը տատանվում է 900-ից 2000 մարդու սահմաններում: Որոնց շուրջ 80%-ը ապրում են Օսլոյում, 10%-ը Թրոնհեյմում, իսկ մնացածը ցրված են ամբողջ երկրի տարածքով մեկ:

Բահաի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բահաի կրոնը համաշխարհային միաստվածական կրոն է, որը ծնվել է Պարսկաստանում 1884 թվականին: Այս կրոնական շարժումն ունի 5 միլիոն հետևորդ ողջ աշխարհում: Նորվեգիայում այս կրոնի մասին իմացան նրանից հետո, երբ հարաբերություններ ձևավորվեցին Նորվեգիայի և Իրանի միջև՝ հիմնականում 19-րդ դարի երկրորդ կեսերին[11][12][13]:

Այսպես, դանդաղորեն բահաի համայնքը ձևավորվեց Նորվեգիայում: 1962 թվականին առաջացավ համայնքը[14]: Ներկայիս դրությամբ ամբողջ Նորվեգիայի տարածքում հաշվվում են բահաիի շուրջ 1000 հետևորդներ[15]:

Նորվեգիայի կրոնն այսօր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բապտիստական եկեղեցի Նորվեգիայի երկրորդ քաղաքում՝ Բերգենում
Գրեթե բոլոր նորվեգական գյուղերն ունեն իրենց եկեղեցին
Բերգենի Սուրբ Պողոս եկեղեցին

Առաքելական-լյութերական եկեղեցին Նորվեգիային ինչպես հին ժամանակներում, այնպես էլ այսօր, պատկանում է պետությանը և կախված է նրանից: Այսօր որոշակի քննարկումներ ու վեճեր են գնում, որպեսզի եկեղեցին առանձնանա պետությունից, չնայած, որ դեռևս բոլոր ջանքերն անցնում են ապարդյուն: Պետության հոգածության ներքո են գտնվում նաև մյուս կրոնական կազմակերպություններ: Եպիսկոպոսները պաշտոնապես առաջադրում են Նորվեգիայի միապետին[16]: Կրոնի դասեր այսօր անցկացվում են Թրոմսյոյի և Օսլոյի համալսարաններում, ինչպես նաև Ստավանգերի և Օսլոյի միսիոներական դպրոցներում: Տղամարդիկ և կանայք հավասարապես կարող են դառնալ լյութերական եկեղեցու քահանաներ: Լյութերական եկեղեցին ընդունում է երկու խորհուրդներ՝ հաղորդություն և մկրտություն:

Նորվեգիայի ամբողջ բնակչության 82,7 % համարվում է Առաքելական-լյութերական եկեղեցու հետևորդներ: Համեմատության համար կարելի է ասել, որ 1960 թվականին այն կազմում էր 96 %: Օհայո նահանգային համալսարանի պատմության պրոֆեսոր Քևին Բոյլըն ասում է. «Պետական եղեկեցու անդամների մեծամասնությունը չի համարվում ակտիվ հավատացյալ՝ բացառությամբ մկրտության, հաղորդության, պսակադրության և հուղարկավորման ծիսակարգերի: Մնացած դեպքերում, հատկապես կիրակի օրերին հավատացյալների 3 տոկոսն է այցելում եկեղեցի, իսկ տասը տոկոսը այցելում է ամբողջ ամսվա ընթացքում»[17]:

Մոտավորապես 9-10 % մարդիկ Նորվեգիայում ոչ մի եկեղեցու, կրոնական շարժման, ուղղության և աղանդի չեն հետևում[18]:

Մյուս կրոնական խմբերը ազատորեն գործունեություն են ծավալում երկրի տարածքում: Դրանց թվում են Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդները, ուղղափառները, հուդայականները, հինդուիստները, բուդդայականները և սիկհերը:

2005 թվականին, կատարված հարցումների հիման վրա, որն անցկացնում էր «Gallup International» ընկերությունը աշխարհի 65 երկրներում, պարզ դարձավ, որ Նորվեգիան համարվում է քիչ կրոնականացված երկիր Արևմտյան Եվրոպայում[19]:

2005 թվականին Eurobarometer-ի կողմից կատարված հարցումներով[20] նորվեգացիների 32 %-ը պատասխանել է, որ «Աստված գոյություն ունի», իսկ 47 % պատասխանեց, որ «կա ինչ-որ մի ոգի կամ կենսական ուժ»: 17 % մարդիկ էլ պատասխանեցին, որ «նրանք չեն համարում, թե ինչ-որ մի ոգի, Ասված կամ էլ կյանքի ուժ գոյություն ունի»:

Կրոն Հավատացյալների թվաքանակ Տոկոս
Քրիստոնեություն 4 109 595 85,6 %
Լյութերականություն 3 944 337 82,1 %
Կաթոլիկություն 57 348 1,1 %
Հիսունականներ 39 590 0,8 %
Եհովայի վկաներ 14 976 0,3 %
Մեթոդականներ 10 974 0,2 %
Բապտիստներ 9 382 0,1 %
Ուղղափառներ 7 664 0,1 %
Յոթերոդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցի 5 086 0,1 %
Այլ քրիստոնեական ուղղություններ 20 238 0,4 %
Այլ կրոններ 115 391 2,4 %
Իսլամ 92 744 1,9 %
Բուդդայականություն 12 252 0,2 %
Հնդուականություն 5 238 0,1 %
Սիկհիզմ 2 713 0,0 %
Բահաի 1 023 0,0 %
Հուդայականություն 803 0,0 %
Այլ 618 0,0 %
Կեղծ կրոններ 574 266 11,9 %
Հումանիզմ 81 124 1,6 %
Ընդհանուր 4 799 252 100,0 %
Կոմսություն Քրիստոնյաներ Աթեիստներ Մուսուլմաններ Բուդդայականներ Այլ
Աքերսհուս 82,63 % 14,77 % 1,84 % 0,33 % 0,10 %
Օստ Ագդեր 88,16 % 10,99 % 0,62 % 0,21 % 0,02 %
Բուսկերուդ 83,97 % 12,18 % 3,04 % 0,30 % 0,51 %
Ֆինմարք 90,28 % 9,32 % 0,25 % 0,11 % 0,04 %
Հեդմարկ 89,81 % 9,34 % 0,63 % 0,18 % 0,04 %
Հորդալան 88,50 % 10,44 % 0,72 % 0,20 % 0,14 %
Մյորե օգ Ռոմսդալ 91,31 % 8,12 % 0,34 % 0,09 % 0,14 %
Նուր Թրյոնդելագ 91,57 % 7,99 % 0,34 % 0,07 % 0,03 %
Նուրլան 91,58 % 8,00 % 0,35 % 0,05 % 0,02 %
Օպլանդ 90,39 % 8,78 % 0,64 % 0,14 % 0,05 %
Օսլո 67,03 % 24,32 % 7,38 % 0,50 % 0,77 %
Ռուգլան 86,42 % 11,87 % 1,44 % 0,20 % 0,07 %
Սոգն օգ Ֆյուրանե 91,88 % 7,71 % 0,32 % 0,03 % 0,06 %
Սյոր Թրյոնդելագ 87,88 % 10,83 % 0,86 % 0,27 % 0,16 %
ՏԵլեմարկ 87,31 % 11,02 % 1,41 % 0,22 % 0,04 %
Թրոմս 90,08 % 9,38 % 0,40 % 0,11 % 0,03 %
Վեստ Ագդեր 86,59 % 11,87 % 1,20 % 0,30 % 0,04 %
Վեստֆոլդ 85,54 % 12,76 % 1,36 % 0,23 % 0,11 %
Էստֆոլդ 85,74 % 11,19 % 2,55 % 0,42 % 0,10 %

Կրոնական կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2007 թվականին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ընդունեց որոշում հօգուտ նորվեգացի ծնողների, ովքեր դատարան էին դիմել: Նրանք ցանկանում էին, որ կրոնը (հենց Նորվեգիայի կրոնը) պարտադիր առարկա դառնա դպրոցներում: Հայցորդ կողմը պնդում էր ու բողոքում, որ կրոնական կրթություն լիակատար բացակայությունը դպրոցներում երեխաներին հասցրել է աթեիստական համոզմունքների: Ավելի վաղ, մասնավորապես 2004 թվականին, Ժնևի մարդու իրավունքների կոմիտեն տվել էր ծնողների համար դրական լուծում[21]: 2008 թվականին այս թեման փոխեց անվանումը և դարձավ «Religion, livssyn og etikk» (կրոն, փիլիսոփայություն և էթիկա)[22], սակայն այս հարցերի մեծ մասը կրկին, նախկինի նման, չէր վերաբերում քրիստոնեական հավատքին: Փիլիսոփայությունն ու էթիկան միայն պարտադիր դպրոցն ավարտելուց հետո կարելի է ուսումնասիրել:

Նորվեգիայի ամենամեծ քրիստոնեական դպրոցում սովորում են ավելի քան 1 400 աշակերտներ և 120 անդամներ[23]: «Kristne Friskolers Forbund» համարվում է 130 քրիստոնեական դպրոցների և քոլեջների, ինչպես նաև 12 անհատական քրիստոնեական դպրոցների քրիստոնեական դաստիարակության խումբ[24]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Статистика Норвегии, данные 2007 года
  2. Статистика Норвегии
  3. Статистика Норвегии
  4. Pitzer College - Faculty - Phil Zuckerman, PhD
  5. Цукерман, Фил (2006). «Атеизм—Современные номера и практика». in Майкл Мартин. The Cambridge Companion to Atheism. Cambridge University Press -. էջեր 47–50. ISBN 0521842700. https://books.google.am/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA47&dq=%22cambridge+companion+to+atheism%22&psp=1&sig=xERpBqAy_zS2ZXsRyR0TaJOvDSk#PPA47,M1։ Վերցված է 2007-11-15. 
  6. «Eurobarometer о социальных ценностях, науке и технологиях 2005 - стр. 9» (PDF)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-21-ին։ Վերցված է 2007-05-05 
  7. Норвегия - церковные организации (Центр средневековых исследований, Университет Бергена)
  8. Таблица членов религиозных общин и жизненная позиция вне Церкви Норвегии, религия/жизненная позиция. 2005 - 2007 гг. Число и проценты.
  9. Medlemmer i trus-og livssynssamfunn utanfor Den norske kyrkja
  10. Ислам в Норвегии
  11. «Skandinavisk bahá'í historie»։ Официальный сайт Бахаи Норвегии։ Национальное Духовное Собрание Норвегии։ 2007-8։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-07-ին։ Վերցված է 2008-04-27 
  12. Абдул-Баха (1991) [1916-17]. Tablets of the Divine Plan (Paperback տպ.). Уилметт, штат Иллинойс, США: Bahá'í Publishing Trust. էջ 43. ISBN 0877432333. http://reference.bahai.org/en/t/ab/TDP/tdp-6.html. 
  13. «Йоханна Шуберт»։ Официальный сайт Национального Духовного Собрания Бахаи Норвегии։ Национальное Духовное Собрание Норвегии։ 2008-03-25։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-07-ին։ Վերցված է 2008-04-27 
  14. The Bahá'í Faith: 1844-1963: Information Statistical and Comparative, Including the Achievements of the Ten Year International Bahá'í Teaching & Consolidation Plan 1953-1963, составлено Hands of the Cause Residing in the Holy Land, стр. 22 и 46.
  15. «Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance»։ Church of Norway and other religious and life stance communities։ Статистика Норвегии։ 2008։ Վերցված է 2008-04-26 
  16. Այդպես նշված է Նորվեգիայի սահմանադրությունում, սակայն այդ հարցը, որպես կանոն, որոշում է կառավարությունը:
  17. Свобода религии и убеждений: Всемирный доклад (Routledge, 1997), стр. 351.
  18. Статистика Норвегии, цифры 2007 года
  19. «Aftenposten: Vi tviler mer (17.02.06)»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2006-06-25-ին։ Վերցված է 2008-07-23 
  20. «Eurobarometer о социальных ценностях, науке и технологиях 2005 - стр. 11» (PDF)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-21-ին։ Վերցված է 2007-05-05 
  21. Human-Etisk Forbund — seier for humanistene — tap for staten
  22. См. норвежскую Википедию:Kristendoms-, religions- og livssynskunnskap
  23. Forside: Egill Danielsen Stiftelse
  24. Kristne Friskolers Forbund

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]